Dęby vel Demby - Polski Serwis Naukowy

Dęby vel Demby - mazowiecka rodzina szlachecka herbu Ślepowron. Wsie gniazdowe: Dembe-Kąski i Dembe-Wielkie (obie zlikwidowane w 1953 r.).

Wieś Dembe jest wzmiankowana w 1502 r. Wówczas to książę Konrad III Rudy nadał 6 włók lasu Dembe pomiędzy Janowym Miastem a Przasnyszem, w części Mościska, na wysokości wsi Brzozowo z jednej, a Kleszcze z drugiej Marcinowi de Ślubowo. Boniecki pisze: “w 1520 r. żył Jałbrzyk z Dębego, którego wnuk Michal, ożeniony z Małgorzatą Zembrzuską, pozostawił trzech synów: Stanisława, Macieja i Jakuba. Udowodnili oni w 1635 r. pochodzenie swoje szlacheckie w Warszawie. Świadkowie ich: Maciej, Sebastyan i Jan Dębi, synowie Prokopa, przedstawili, że są ich krewnymi”.

Szlachta (z niem. Geschlecht - ród) – wyższa warstwa społeczna, wywodząca się ze stanu rycerskiego w społeczeństwie feudalnym. Szlachta posiadała zespół przywilejów społecznych, z których najbardziej podstawowym był przywilej posiadania ziemi. Przynależność do szlachty łączyła się z obowiązkiem służby wojskowej.

Regent – uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków, np. z powodu małoletności, nieobecności w kraju lub poważnej choroby.

W 1697 r. dwóch Janów, Łukasz i Wojciech Dembi podpisali z ziemią ciechanowską elekcję Augusta II, a Józef chorąży powiatu ciechanowskiego w 1764 r. – Stanisława Augusta.

W końcu XVII w. ród podzielił się na 3 gałęzie - dość zamożną na Dembych, drugą drobnoszlachecką na Krośnicach w pow. niedzborskim, oraz wiską, której protoplastą ma być Franciszek Demby syn Józefa, dziedzic dóbr Karwowo-Wszebory w 1731 r. Tenże Franciszek z Maryanny z Korytkowskich miał syna Macieja, wiceregenta grodzkiego wiskiego w 1756 r., burgrabiego grodzkiego wiskiego w 1762 r., regenta grodzkiego wąsoskiego w 1793 r. Z zamożnej gałęzi przasnyskiej: Antoni Józef chorąży powiatu ciechanowskiego w 1764 r., regent i podwojewodzy przasnyski w 1788 r. oraz Maciej Michał synowie Dominika Dembego i Maryanny z Humięckich właściciele Dembe-Kąski, Dembe-Wielkie z przyległościami na Wólce Łosiowskiej i Ślubowie, dziedzice części Rudno-Jeziorowe, Rudno-Kmiece, Żaboklik, Ulatowo-Żyły, Kawieczyno-Serwatki, Purzyce-Rozwory Zbrochy Krzynowłoga Mała . Majątek ten w połowie XIX w. należał do rodzeństwa Leopolda Antoniego i Bogumiły Dembych (dzieci Jana, a wnuków wyżej wymienionego Antoniego Józefa). W 1855 r., po śmierci Bogumiły, zamężnej za Adamem Bobrem, dobra te trafiły w ręce ich syna Ignacego Teodora Bobra (*1833 +1893).

Heroldia Królestwa Polskiego - władza rządowa, komisja dla rozpatrywania dowodów szlachectwa czyli legitymacji szlacheckiej, ustanowiona w Polsce po roku 1831, po zakończeniu powstania listopadowego, pierwotnie (od 1832) w formie Tymczasowego Komitetu do Rozpoznawania Szlachectwa. Ukaz carski powołujący Heroldię nosi datę 25 czerwca (7 lipca nowego stylu) 1836 i ustanawia Heroldię przy II. Radzie Stanu Królestwa Polskiego w oparciu o przepisy art. 51-55 ustanowionego równocześnie prawa o szlachectwie. Zlikwidowany został zarazem tym dekretem działający w Warszawie Tymczasowy Komitet, a jego akta przekazano do Heroldii. Prezesem Heroldii był hrabia Aleksander Colonna-Walewski.

Województwo ostrołęckie - jedno z 49 województw istniejących w latach 1975-1998. Położone było w połnocno- wschodniej Polsce. Sąsiadowało z województwami: ciechanowskim od zachodu, siedleckim od południa, olsztyńskim od północy, suwalskim od połnocy, łomżyńskim od wszchodu oraz ze stołecznym warszawskim . W nowym podziale administracyjnym, od 1999 r. ziemie dawnego województwa znalazły się w województwie mazowieckim oraz w warmińsko - mazurskim (Gmina Rozogi) .

Przed Heroldią Królestwa Polskiego w latach 1837-1852 swego szlachectwa dowodzili: Alexander i Stanisław Klemens synowie Macieja, Teofil i Róża dzieci Józefa, Leopold Antoni syn Jana, Jakub syn Józefa (wszyscy z przasnyskiej linii) i Gracyan Tomasz syn Ludwika (z wiskiej).

W 1990 r. 41 osób o nazwisku Demby/Demba/Dęby/Dęba/ Dembe/Dębe zamieszkiwało teren województwa ciechanowskiego, 38 – ostrołęckiego, 51 – olsztyńskiego, zaś 122 – łomżyńskiego (obejmującego wówczas ziemię wiską). Łącznie stanowiło to 56% osób noszących to nazwisko w Polsce.

Stanisław August Poniatowski (właściwie Stanisław Antoni Poniatowski) herbu Ciołek (ur. 17 stycznia 1732 w Wołczynie, zm. 12 lutego 1798 w Petersburgu) – ostatni władca Rzeczypospolitej Obojga Narodów, król Polski i wielki książę litewski w latach 1764–1795, jako Stanisław II August; przedtem stolnik wielki litewski od 1755, starosta przemyski od 1753. Od 1777 należał do masonerii.

Las (biocenoza leśna) - kompleks roślinności swoisty dla danego kontynentu geograficznego, charakteryzujący się dużym udziałem drzew rosnących w zwarciu, wraz ze światem zwierzęcym i różnymi czynnikami przyrody nieożywionej oraz związkami, które między nimi występują.

Źródło

Adam Pszczółkowski: Herbarz małokrzynowłoski.