Dźwignice - Polski Serwis Naukowy

Dźwignice to grupa urządzeń dźwigowo-transportowych, służących do przemieszczania pionowego/poziomego ładunków, zwierząt i ludzi na niewielkie odległości, w ruchu przerywanym. Dźwignice stanowią liczną grupę środków transportu bliskiego, a ich eksploatacja wymaga odpowiednich kwalifikacji.

Praca wymagająca użycia siły fizycznej towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia. Dążąc do jej ułatwienia i podpatrując zjawiska przyrody człowiek zaczął korzystać z praw natury i budować urządzenia zwane dzisiaj dźwignicami, które eliminowały lub zmniejszały jego wysiłek fizyczny przy podnoszeniu oraz przenoszeniu potrzebnych mu przedmiotów w żądane miejsce.

Suwnica - dźwignica pracująca w ruchu przerywanym wyposażona w mechanizm podnoszenia i opuszczania: wciągarka lub wciągnik. Przeznaczona do przemieszczania materiałów i ludzi w pionie, i poziomie w przestrzeni ograniczonej długością toru jazdy, wysokością podnoszenia i opuszczania oraz szerokością mostu.
Dźwignik - urządzenie dźwigowe do pionowego (lub zbliżonego do pionowego) przemieszczania (podnoszenia) obiektów, zwykle na niewielką wysokość. Najczęściej stosowanym dźwignikiem jest podnośnik.

Do najprostszych z nich należała dźwignia prosta, żuraw i kołowrót studzienny. Żuraw studzienny swoją sylwetką przypomina żurawie budowlane, bez których trudno sobie dzisiaj wyobrazić jakąkolwiek budowę.

Podział dźwignic

W klasycznej literaturze na temat dźwignic wyróżnia się termin dźwignicy prostej (zbudowanej z jednej podstawowej części składowej) oraz dźwignicy złożonej (zbudowanej z kilku takich części). Jako podstawowe części składowe określane jako dźwignice proste wyróżnia się:

wspornice

W przypadku dźwignic złożonych (najczęściej są to duże urządzenia przeładunkowe stosowane w portach) spotyka się rozwiązania:

Urządzenie dźwigowo-transportowe, urządzenia przeładunkowe - urządzenia transportu bliskiego do poziomego lub/i pionowego przemieszczania materiałów i obiektów, w obrębie placu składowego, magazynu, hali fabrycznej, fabryki lub innego obiektu.
Żuraw studzienny – rodzaj dźwignicy, umożliwiającej wydobywanie wody ze studni. To charakterystyczny m.in. na Podlasiu ogromny, drewniany czerpak wody, w późniejszym okresie zastąpiony kołowrotem. Nazwa pochodzi od nazwy ptaka.

dźwignice suwnicowo-wspornicowe

dźwignica typu suwnica+wspornica

mostowiec

dźwignice suwnicowo-żurawiane

dźwignica typu suwnica+żuraw

dźwignica typu suwnica+wózek+żuraw

żuraw wielokrotny

Niezależnie od tego można jeszcze wyróżnić inne elementy obce stanowiące wyposażenie dźwignic:

torowiska, mosty, wieże, słupy, pływaki, samochody itp.

Według terminologii obecne przyjętej w Polskich Normach wyróżnia się następujące grupy dźwignic:

Kołowrót - walec o promieniu r z umocowaną na jego końcu korbą o ramieniu R. Na walec nawinięte jest cięgno, na koniec którego działa siła Q zwana siłą użyteczną, natomiast P jest siłą poruszającą. Jeżeli długość korby jest większa od promienia walca, kołowrót umożliwia podnoszenie ciężkiego ciała przy użyciu mniejszej siły. Z równowagi momentów sił wynika wzór:
Żuraw wieżowy - urządzenie dźwigowe potocznie zwane dźwigiem, zaliczane do największych maszyn roboczych. Może osiągać wysokość podnoszenia wolnostojąco do około 100 metrów a kotwiony do budynku ograniczony jest jedynie długością liny podnoszącej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Mostowiec, most przeładunkowy – jedno z największych urządzeń dźwigowych, stosowane najczęściej w portach do przeładunku surowców masowych (rudy, węgla itp.).

Cięgnik - urządzenie dźwigowe służące do przemieszczania przedmiotów stałych (nosiwa) w jakimś kierunku za pomocą cięgien linowych lub łańcuchowych i przy zastosowaniu zaczepu, zwykle haka lub chwytaka (na przykład elektromagnetycznego). Cięgnik może być napędzany siłą mięśni (cięgnik ręczny) lub silnikiem (cięgnik silnikowy). Cięgnik może być samodzielnym urządzeniem lub częścią innego urządzenia dźwigowego.

Żuraw (potocznie nazywany też dźwigiem) – urządzenie dźwignicowe obsługujące przestrzeń ograniczoną stożkiem, którego wysokość określa maksymalna wysokość podnoszenia żurawia, a promień podstawy – wysięg. Żurawie dostępne są w różnych wielkościach od niewielkich, ręcznie napędzanych jednostek posiadających zasięg i wysokość podnoszenia rzędu paru metrów, do olbrzymich o zasięgu ponad stu metrów w obu kierunkach. Zawsze łączy je kilka wspólnych cech.

Wyciąg towarowy - to dźwignica składająca się z podstawy ładunkowej prowadzonej w pochyłych prowadnicach przystosowana do pochyłego przemieszczania ładunków z pomocą cięgników linowych bądź łańcuchowych. Ze względu na zastosowany rodzaj cięgnika wyróżnia się wyciągi towarowe linowe oraz łańcuchowe.

Dźwignia — jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie siły mniejszej. Zbudowana jest ze sztywnej belki zawieszonej na osi. Dźwignia wchodzi w skład wielu mechanizmów, które również często nazywane są w skrócie dźwignią (np. dźwignia zmiany biegów, dźwignia hamulca, dźwignia wycieraczek, dźwignia przerzutki). W zależności od położenia osi względem działających sił rozróżnia się dźwignię dwustronną i jednostronną.

Transport (łac. transportare przenieść; przewieźć) – przemieszczanie ludzi, ładunków (przedmiot transportu) w przestrzeni przy wykorzystaniu odpowiednich środków (środków transportu). Potrzeby transportowe należą do grupy potrzeb wtórnych człowieka i są związane z faktem różnego rozmieszczenia przestrzennego zasobów, skupisk ludzkich i miejsc pracy. Transport towarzyszył ludzkości od samych początków rozwoju cywilizacji. Jest to, obok łączności, dział gospodarki, które zwiększają użyteczność dóbr poprzez ich przemieszczanie w przestrzeni. Transport jest ściśle powiązany z pozostałymi działami gospodarki. Jego rozwój warunkuje ich rozwój i odwrotnie – gorszy rozwój gospodarki lub transportu wiąże się z pogorszeniem sytuacji odpowiednio w transporcie i gospodarce. W połączeniu z logistyką oraz spedycją, transport wchodzi w skład branży TSL (transport-spedycja-logistyka).