Dakota Południowa - Polski Serwis Naukowy

Dakota Południowa (ang. South Dakota)(wymowa: /ˌsaʊθ dəˈkoʊtə/ ) – stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych, na obszarze Wielkich Równin.

Sąsiaduje od północy ze stanem Dakota Północna, od zachodu z Montaną i Wyoming, od południa z Nebraską, od wschodu z Minnesotą i Iowa.

Rzeźba terenu na ogół wyżynna, z głęboko wciętymi dolinami rzeki Missouri i jej dopływów. Na zachodzie Góry Czarne (ang. Black Hills) z najwyższym szczytem Harney Peak (2207 m n.p.m.).

Iowa – stan w centralnej części Stanów Zjednoczonych w międzyrzeczu Missisipi i Missouri. Powierzchnia 145,8 tys. km², 2 926 324 mieszkańców (1991). Stolica Des Moines, 193 tys. mieszkańców (1991).
Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.

Nazwa stanu pochodzi od zamieszkujących tam Indian Dakota (Siuksów).

Historia

1743 – początek eksploracji obszarów przez Francuzów (Luis-Joseph Verendrye i Francois Verendrye)

1803 – obszar przechodzi na własność USA jako część Luizjany po jej zakupieniu od Francji

1804-1806 – Meriwether Lewis i William Clark penetrują tereny

1817 – powstaje Fort Pierre (pierwsze stałe osiedle białych)

1818 – zakupienie od Anglii północno-wschodniej części dzisiejszej Dakoty Północnej i Dakoty Południowej

1831 – do Fort Pierre po raz pierwszy dopływa parowiec

1861 – utworzenie Terytorium Dakoty

1868 – na Terytorium Dakoty utworzony zostaje Wielki Rezerwat Siuksów

1873 – do Dakoty Południowej dociera kolej, a wraz z nią fala osadników

1874 – odkrycie złota w Górach Czarnych

25 czerwca 1876 – bitwa pomiędzy Indianami z plemienia Dakotów i kawalerią USA dowodzona przez pułkownika George'a Armstronga Custera nad Little Big Horn

1877 – podzielenie Terytorium Dakoty na dwie części południową i północną

2 listopada 1889 – przyjęcie Dakoty Południowej do Unii (tego samego dnia do Uni została przyjęta Dakota Północna)

29 grudnia 1890 – masakra Siuksów nad potokiem Wounded Knee

Geografia

Jest w dwóch strefach czasowych: UTC-6:00 i UTC-7:00

Korczak Ziółkowski (ur. 6 września 1908 w Bostonie, zm. 20 października 1982 w Crazy Horse w Dakocie Południowej) – amerykański rzeźbiarz polskiego pochodzenia.
Harney Peak - szczyt w Stanach Zjednoczonych, w stanie Dakota Południowa. Należy do łańcucha górskiego Black Hills. Jego wierzchołek położony na wysokości 2207 m n.p.m. jest najwyższym punktem w Dakocie Południowej. Na szczycie znajduje się porzucona murowana wieża.

Klimat

Dakota Południowa leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego o kontynentalnej i suchej odmianie. Zimy są zimne i często mroźne, gdzie w wielu miejscach średnia dobowa może spaść do -12 °C. Lata są dość gorące co wiąże się z napływem gorących mas powietrza z nad Meksyku. Średnie wartości letnie dochodzą do 32 °C. Średnie opady roczne około 500 mm. Najsuchsze regiony, leżące w południowo-zachodniej części kraju cechują się opadami rzędu od 150 do 300 mm rocznie, południowo-wschodnia część kraju to opady około 635 mm rocznie. Do częstych letnich zjawisk należą gwałtowne burze z silnym wiatrem. Czasami występuje gradobicie. Zimą zaś występują zawieje i zamiecie śnieżne.

Stany Zjednoczone Ameryki – państwo związkowe złożone z 50 stanów, w tym 48 tzw. stanów kontynentalnych oraz stanu Alaska - oddzielonego od pozostałych stanów kontynentalnych obszarem Kanady - i stanu Hawaje, położonego na wyspach Hawajskich. W 1791 roku wydzielony został dodatkowo okręg stołeczny (Dystrykt Kolumbii), obejmujący stolicę USA - Waszyngton.
Nebraska - stan w środkowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych. Nazwa pochodzi z języka Indian Oto i znaczy płaska woda, odnosząc się do rzeki Platte która przepływa przez stan.

Główne rzeki: Missouri

Roślinność: prerie

Liczba hrabstw: 67

Największe hrabstwo: Minnehaha

Liczba parków stanowych: 13

5 największych miast: Sioux Falls, Rapid City, Aberdeen, Watertown, Brookings.

Demografia

Dakota Południowa ma 700 133 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:

język angielski – 93,63%,

język hiszpański – 1,58%,

język niemiecki – 1,51%,

język dakota – 1,14%,

język rosyjski – 0,53%.

Rapid City – miasto w Stanach Zjednoczonych, w południowo-zachodniej części stanu Dakota Południowa. Około 62,1 tys. mieszkańców (dane z 2005 roku). Miasto jest znane jako brama do Gór Czarnych oraz gwiazda zachodu. Miasto podzielone jest od północy na południe niewielkim grzbietem górskim, rozdzialającym miasto na dwie części, wschodnią i zachodnią.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

John Gutzon de la Mothe Borglum (ur. 25 marca 1867 w St. Charles, Idaho, zm. 6 marca 1941 w Chicago, Illinois) - amerykański rzeźbiarz. Zasłynął kreacją monumentalnego dzieła Mount Rushmore w Dakocie Południowej. Był także autorem pierwszego pomnika T.W.Wilsona w Poznaniu.

Wiatr – poziomy lub prawie poziomy ruch powietrza względem powierzchni ziemi. Wiatry są wywołane przez różnicę temperatur oraz różnice w ukształtowaniu powierzchni. Termin wiatr jest używany w meteorologii prawie wyłącznie na określenie horyzontalnej składowej wiatru. Istnieje jednak składowa pionowa wiatru i wtedy jest tak nazywana. Wiatr może wiać z obszarów wyższego ciśnienia do obszarów niższego ciśnienia, ale w średnich szerokościach geograficznych, ze względu na siłę Coriolisa, wiatr wieje zazwyczaj równolegle do linii takiego samego ciśnienia (wiatr geostroficzny). Wiatr jest jednym ze składników pogody, w tym celu podaje się prędkość wiatru (w m/s lub km/h) i kierunek, z którego wieje. Należy zachować uwagę przy używaniu terminologii kierunku wiatru: meteorolodzy pod nazwą wiatry zachodnie rozumieją wiatr wiejący z zachodu, podczas gdy "zachodni prąd oceaniczny" to prąd płynący na zachód (czyli różnica o 180 stopni w definicji kierunku).

Black Hills (Góry Czarne) to stosunkowo mały, izolowany łańcuch górski w zachodniej Dakocie Południowej, wznoszący się na terenie Wielkich Równin. Region ten, z powodu swojego odcięcia od Gór Skalistych ma wiele cech geologicznej anomalii i jest prawdopodobnie pochodzenia wulkanicznego. Uważany był przez Indian północnoamerykańskich za miejsce święte, zwane przez nich Paha Sapa. Łańcuch Black Hills jest najwyższym wzniesieniem leżącym w linii prostej między Górami Skalistymi a Alpami w Europie (nie licząc gór podwodnych w Oceanie Atlantyckim).

Klimat umiarkowany – rozległa strefa klimatyczna, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima z niewykluczonymi opadami śniegu).

George Stanley McGovern (ur. 16 lipca 1922) - amerykański polityk Partii Demokratycznej, kongresman i senator ze stanu Dakota Południowa, kandydat w wyborach prezydenckich 1972. Obecnie pełni funkcję globalnego ambasadora ONZ ds. światowego głodu.

Minnesota – stan leżący na środkowym zachodzie Stanów Zjednoczonych, ze stolicą w mieście Saint Paul. Zajmuje obszar 225 365 km² (12. pod względem wielkości), który zamieszkuje 5 167 101 mieszkańców (21. pod względem ludności). Powstała ze wschodnich obszarów Terytorium Minnesota, gdy 11 maja 1858 roku została przyłączona do USA jako 32. stan. Minnesota, która znana jest jako „Kraina 10 000 jezior” lub „Stan Gwiazdy Północnej”, oferuje mieszkańcom oraz turystom liczne możliwości rekreacji.

George Armstrong Custer (ur. 5 grudnia 1839 w New Rumley w Ohio, USA, zm. 25 czerwca 1876 w bitwie nad Little Bighorn, Montana) - dowódca amerykański, podpułkownik armii stałej, generał brygady ochotników, absolwent akademii wojskowej West Point.