|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Wiosną, nad zachodnią częścią Ameryki Północnej, odnotowuje się większą koncentrację ozonu, głównie za sprawą powietrza napływającego ze wschodu znad Oceanu Spokojnego - jak pokazują wyniki nowych badań. Odkrycia, opisane w czasopiśmie Nature, stanowią dorobek finansowanego ze środków unijnych projekt... Podczas pierwszego spotkania po świątecznej przerwie, 10 stycznia w warszawskim Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika PAN prof. Janusz Ziółkowski przedstawi wielkie i małe czarne dziury. Wykład będzie kolejną odsłoną kończącego się pod koniec tego m... "Truizmem stało się już twierdzenie, że współczesna gospodarka opiera się na wiedzy. Jest oczywiste, że tylko regiony potrafiące zapewnić swoim mieszkańcom realizację takich właśnie potrzeb, mają szansę stać się motorami rozwoju i atrakcyjnym... Ponad czterdzieści susłów moręgowanych wypuścili 5 sierpnia na łąki w Jakubowie Lubińskim (Dolnośląskie) przyrodnicy z Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody "Salamandra". Jak poinformował kierownik projektu dr Andrzej Kepel, celem akcji jest zwię... Ponad stu pięćdziesięciu obcokrajowców przyjechało w niedzielę do Cieszyna, żeby wziąć udział w 21. Letniej Szkole Języka, Literatury i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego - poinformował rzecznik prasowy szkoły Marcin Maciołek. Kurs w ramach 21. Letniej Szkoły J...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 DakotowieTo hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3] Czy wiesz że...? Drugi Traktat w Fort Laramie był porozumieniem między Stanami Zjednoczonymi a narodem Dakotów (szczególnie z plemienia Lakota) podpisanym w 1868 roku w Fort Laramie, gwarantującym Dakotom własność Gór Czarnych oraz prawo do polowań w Dakocie Południowej, Wyomingu oraz Montanie. Kraj rzeki Powder miał być na stałe zamknięty dla białych. Wojna Czerwonej Chmury - wojna Indian z plemion Dakotów i innych, pod dowództwem wodza Czerwonej Chmury, z siłami rządowymi USA, toczona w latach 1866-1868. Dakotowie, Dakoci, Siuksowie, Sjuksowie, Lakoci – Indianie Ameryki Północnej z obszaru Wielkich Równin. Dzielą się na trzy grupy: wschodnią Santee, środkową Yankton i zachodnią Teton. NazwyWspólna nazwa oznaczająca "sprzymierzeni", "przyjaciele", była wymawiana w dialekcie Santee jako Dakota (ang. Dakotha), w dialekcie Teton jako Lakota (ang. Lakotha), a w dialekcie Yankton jako Nakota. W języku polskim przyjętą nazwą dla wszystkich tych grup jest Dakotowie (Dakotowie Santee, Dakotowie Teton, Dakotowie Yankton). W angielskim często używana jest ogólnie nazwa Lakota (ang. Lakotha). Pierwszy Traktat w Fort Laramie został podpisany 17 września 1851 roku między komisarzami Stanów Zjednoczonych a reprezentantami Dakotów, Szejenów, Arapahów, Wron, Szoszonów, Assiniboinów, Mandanów, Indian Hidatsa oraz Arikara.
Iowa – stan w centralnej części Stanów Zjednoczonych w międzyrzeczu Missisipi i Missouri. Powierzchnia 145,8 tys. km², 2 926 324 mieszkańców (1991). Stolica Des Moines, 193 tys. mieszkańców (1991). Popularnie używanym określeniem Indian narodu Dakotów jest także Siuksowie (Sjuksowie). Nazwa ta została nadana im przez Francuzów, którzy skrócili w ten sposób algonkińską nazwę "Nadoweisiw" lub "nadewisou" – Małe Żmije, jaką nadali Dakotom Czipewejowie. Nazwa ta początkowo była przyswojona przez francuskich kolonistów jako fr. Nadouéssioux, następnie skrócona na Sioux. Nazwa Sioux z początku była obraźliwa, lecz obecnie jest oficjalnie stosowana w USA w stosunku do wszystkich grup Dakotów. Jednak ze względu na znaczenie i pochodzenie obu nazw (Lakota/Siuksowie) sami Dakotowie mówią o sobie raczej jako o ludzie Lakota lub Dakota. Języki algonkińskie również: fyla (makro)algonkińska - wielka rodzina języków w Ameryce Północnej, zaliczana do rodziny algijskiej. Językami algonkińskimi posługują się ludy algonkińskie. Rodzina algonkińska dzieli się na kilka mniejszych zespołów.
Spór o Góry Czarne – sięgający połowy XIX w. spór między plemionami Siuksów a rządem Stanów Zjednoczonych i aktualnymi użytkownikami spornych terenów o prawo własności do gór Black Hills (w języku sju Paha Sapa) na pograniczu dzisiejszych stanów Dakota Południowa i Wyoming, poszanowanie ich religijnego znaczenia jako ”świętych gór” Indian i akceptowalne dla wszystkich stron sporu sposoby ich użytkowania. Spór obejmował gwarantujące tubylcom prawo do ziemi traktaty z rządem USA z połowy XIX w., wojny USA z Indianami z sąsiadującego z górami rejonu Wielkich Równin, proces osiedlania okolicznych plemion w rezerwatach w drugiej połowie XIX w., trwające dziesiątki lat starania Indian o potwierdzenie swoich praw w Sądzie Odszkodowań i Komisji Roszczeń Indiańskich w XX w., aż wreszcie korzystne dla plemion Siuksów – lecz nie wykonane w praktyce do dziś - wyroki sądów (w tym Sądu Najwyższego USA) w latach 80. Wczesna historia i teren zamieszkiwania
 W czasach odkrycia Ameryki przez Krzysztofa Kolumba lud Dakota zamieszkiwał pd-wsch. tereny Ameryki Pn., prawdopodobnie w okolicach Florydy. W XVII w. Dakotowie osiedli w okolicach górnego biegu Missisipi i Wielkich Jezior. Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 52 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.
Wasechun-Tashunka, Amerykański Koń (ur. 1840, zm. 16 grudnia 1908), wódz Indian Siuksów Oglala (nie mylić z Amerykańskim Koniem o przydomku Żelazna Tarcza). Syn Siedzącego Niedźwiedzia, również przez jakiś czas nazywanego Amerykańskim Koniem. Uczestniczył w pierwszej wojnie Czerwonej Chmury, później nie walczył. Wybitny mówca i dyplomata Siuksów. Towarzyszył wyprawom Czerwonej Chmury do Waszyngtonu; wziął udział w rewii Buffalo Billa. W 1889 roku wsparł rząd amerykański w przeprowadzeniu transakcji, w wyniku której Siuksowie stracili ponad połowę swoich ziem. Pierwsze wzmianki o Dakotach (jako Nadewisou) zostały zanotowane przez francuskich misjonarzy w 1640. Toczyli oni wówczas stałe wojny z Czipewejami (Odżibwejami). W walkach tych Czipewejowie uzyskali przewagę dzięki użyciu broni palnej, kupowanej od białych, na skutek czego około połowy XVIII w. Dakotowie zostali wyparci na zachód, na Wielkie Równiny. Teksas (ang. Texas) – stan w południowej części Stanów Zjednoczonych, położony na wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej, sąsiadujący ze stanami Luizjana i Arkansas na wschodzie, stanem Oklahoma na północy i Nowym Meksykiem na zachodzie. Na południowym zachodzie graniczy z Meksykiem. Obszar w większości wyżynny (Wielkie Równiny), w części południowo-zachodniej niewielkie obszary górzyste, w części południowo-wschodniej Nizina Zatokowa.
Nebraska - stan w środkowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych. Nazwa pochodzi z języka Indian Oto i znaczy płaska woda, odnosząc się do rzeki Platte która przepływa przez stan. Po migracji, Dakotowie podzielili się na trzy zgrupowania: Teton, Yankton i Santee. Najdalej na zachód wyemigrowali Tetoni, przekraczając Missouri i opierając się o Góry Czarne, skąd wyparli Czejenów i Kiowa. Na wschodzie, nad górną Missisipi pozostali Dakotowie Santee. Siedem plemion Dakotów tworzyło wspólny związek "siedmiu ogni rady" (plemiona: Mdewakanton, Wahpeton, Wahpekute, Sisseton, Yankton, Yanktonai i Teton). Yanktonai dzielili się jeszcze na Górnych (Pah Baxah, Wahzecootai i Gens Perchez) i Dolnych (Hukpatina i Assiniboin). Do Tetonów zalicza się plemiona: Se chong hhos, Hunkpapa, Miniconjou, Oglala, Oohenonpa, Etas epe cho i Sihasapa (Dakota Czarne Stopy – różne od Czarnych Stóp właściwych) Minnesota – stan leżący na środkowym zachodzie Stanów Zjednoczonych, ze stolicą w mieście Saint Paul. Zajmuje obszar 225 365 km² (12. pod względem wielkości), który zamieszkuje 5 167 101 mieszkańców (21. pod względem ludności). Powstała ze wschodnich obszarów Terytorium Minnesota, gdy 11 maja 1858 roku została przyłączona do USA jako 32. stan. Minnesota, która znana jest jako „Kraina 10 000 jezior” lub „Stan Gwiazdy Północnej”, oferuje mieszkańcom oraz turystom liczne możliwości rekreacji.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu. Tetoni prowadzili wędrowny tryb życia, zajmując się głównie polowaniami na bizony, dostarczające pożywienia, ubrania i skór na namioty tipi. Bardziej osiadli Dakotowie Santee oprócz sezonowych polowań na bizony, zajmowali się częściowo rolnictwem i zbieractwem (m.in. dzikiego ryżu) i mieszkali w drewniano-ziemnych chatach. Początkowo jako zwierzęta juczne wykorzystywano psy, później konie. Taniec Ducha - obrzęd religijny powstały w 1889 wśród Indian Ameryki Północnej, będący wyrazem kryzysu w społeczności indiańskiej spowodowanego spychaniem jej do rezerwatów. Trwał on zazwyczaj pięć dni, podczas których miał miejsce post i rytualne duchowe oczyszczenie. Inicjatorem tego obrzędu był Wovoka, Indianin z plemienia Pajutów, który w wyniku religijnej wizji w 1888 roku zaczął rozprzestrzeniać Taniec Ducha wśród pozbawionych nadziei Indian. Taniec ten miał sprowadzić z powrotem zabite bizony, usuwając jednocześnie białych najeźdźców z ziemi rdzennych Amerykanów.
Waneta (właściwie: Wahnaataa, Wanotan, Wawnahton, ang. The Charger, pol. Pierwszy w Walce, ok. 1795 - 1848) - wódz Indian Yanktonai Dakotów, grupy Pabaksa, syn Czerwonego Grzmotu (Red Thunder). czytaj dalej: [2], [3]
Czy wiesz że...? beta Black Hills (Góry Czarne) to stosunkowo mały, izolowany łańcuch górski w zachodniej Dakocie Południowej, wznoszący się na terenie Wielkich Równin. Region ten, z powodu swojego odcięcia od Gór Skalistych ma wiele cech geologicznej anomalii i jest prawdopodobnie pochodzenia wulkanicznego. Uważany był przez Indian północnoamerykańskich za miejsce święte, zwane przez nich Paha Sapa. Łańcuch Black Hills jest najwyższym wzniesieniem leżącym w linii prostej między Górami Skalistymi a Alpami w Europie (nie licząc gór podwodnych w Oceanie Atlantyckim).
Republika Lakocka, ang. Republic of Lakotah, lak.Lakotah Oyate, proponowane państwo w granicach USA, na terenie stanów: Dakota Północna, Dakota Południowa, Nebraska, Wyoming oraz Montana. 19 grudnia 2007 indiański aktywista Russell Means i nieliczni inni aktywiści z plemienia Lakotów ogłosili, że jednostronnie zrywają wszystkie traktaty zawarte ponad 150 lat temu z rządem USA. Według lidera separatystów Russella Meansa nie jest to secesja, lecz wznowienie niepodległości.
Pow-wow - termin pochodzący prawdopodobnie od algonkińskiego pauau - zebranie. W tradycji Indian północnoamerykańskich pow-wow to przede wszystkim zjazd plemienny lub międzyplemienny, połączony ze zbiorowymi śpiewami, tańcami, obdarowywaniem określonych, z jakiejś przyczyny wyróżnionych osób (give away) i innymi ceremoniami o charakterze świeckim.
Fort Laramie, zbudowany nad brzegami rzeki Laramie, niedaleko jej ujścia do rzeki Platte Północnej, mieszczący się dziś w Hrabstwie Goshen, Wyoming w USA.
Russell Means (w języku lakota Oyate Wacinyapin, czyli "(Ten, który) pracuje dla ludzi", ur. 10 grudnia 1939) – amerykański działacz na rzecz praw Indian, polityk i aktor.
Wojna brytyjsko-amerykańska, zwana też wojną Jamesa Madisona (ang. War of 1812) – wojna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią rozpoczęta amerykańską deklaracją wypowiedzenia wojny 18 czerwca 1812 i formalnie zakończona traktatem gandawskim zawartym 24 grudnia 1814. Mimo to znaczące działania wojenne trwały jeszcze w 1815 roku, kiedy miały miejsce: bitwa pod Nowym Orleanem i bitwa pod Fort Bowyer. Głównym teatrem wojny było pogranicze między Stanami Zjednoczonymi i brytyjską Kanadą.
Minnesota – stan leżący na środkowym zachodzie Stanów Zjednoczonych, ze stolicą w mieście Saint Paul. Zajmuje obszar 225 365 km² (12. pod względem wielkości), który zamieszkuje 5 167 101 mieszkańców (21. pod względem ludności). Powstała ze wschodnich obszarów Terytorium Minnesota, gdy 11 maja 1858 roku została przyłączona do USA jako 32. stan. Minnesota, która znana jest jako „Kraina 10 000 jezior” lub „Stan Gwiazdy Północnej”, oferuje mieszkańcom oraz turystom liczne możliwości rekreacji. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
