Dalmierz - Polski Serwis Naukowy

zasada działania uproszczonego dalmierza optycznego stosowanego w aparatach fotograficznych
1. ruchomy pryzmat
2. lustro
3. obiekt

Dalmierz (odległościomierz) - przyrząd służący do pomiaru odległości bez potrzeby jej przebywania.

Dalmierze optyczne

Działanie dalmierza optycznego polega na obserwacji przedmiotu za pomocą dwu prawie równoległych obiektywów, umieszczonych na tzw. bazie i pomiarze kąta paralaksy osi optycznych obu obiektywów.

Kąt paralaksy ϕ, w przybliżeniu małych kątów (tj. gdy sin(ϕ) ≈ ϕ, gdzie ϕ wyrażone w radianach), jest odwrotnie proporcjonalny do odległości do celu. Istnieją dalmierze optyczne koincydencyjne (jednookularowe) i stereoskopowe (dwuokularowe).

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Dalmierz laserowy – (ang. laser target marker LTM lub laser rangefinder LRF) urządzenie do określania odległości od nieprzezroczystego obiektu przy pomocy promienia lasera (zwykle podczerwonego). Dalmierze używane są w wojsku i przez policje, w sporcie (w golfie, do strzelań długodystansowych i przez myśliwych), oraz w budownictwie i budowlanych pracach wykończeniowych.

Ze względu na zastosowania wyróżnia się dalmierze optyczne topograficzne i artyleryjskie (dokładniejsze). W dalmierzowych aparatach fotograficznych stosuje się uproszczone dalmierze optyczne.

Dalmierz optyczny niszczyciela ORP Wicher

Dalmierz ДЯ-6 (translit.: DIA-6, trans.: DÂ-6) służący do wyznaczenia odległości i wysokości celu, oraz współrzędnych kątowych: azymut i elewacja dla artylerii przeciwlotniczej. Baza - 3 m. Parametry pomiaru: odległość - od 2000 do 50000 m, wysokość - od 200 do 20000 m, elewacja celu --4 - 00 (-24 °) to 15-00 (90 °). Parametry optyczne: powiększenie - 8x, pole widzenia - 7 ° 30 '. Waga - 205 kg. Produkcja ZSRR, 1945.
Muzeum artylerii, wojsk inżynieryjnych i łączności, Petersburg

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Dalmierz

Dalmierze elektromagnetyczne

Dalmierz elektromagnetyczny - pomiar odległości przeprowadza się na podstawie pomiaru czasu, w jakim powraca sygnał radiowy wyemitowany w kierunku przedmiotu (dalmierz impulsowy), lub na podstawie różnicy faz fal elektromagnetycznych: emitowanej i rejestrowanej (dalmierz o fali ciągłej).

Na mapach: 54°36′43.6″N 18°46′51.1″E / 54.612111, 18.780861 ORP Wicher − niszczyciel (według polskiej nomenklatury okresu dwudziestolecia międzywojennego kontrtorpedowiec, z franc. contre-torpilleur) wchodzący w skład Polskiej Marynarki Wojennej, w służbie od 1930 roku, pierwszy nowoczesny okręt II Rzeczypospolitej. W latach międzywojennych pełnił funkcję jednostki flagowej Dywizjonu Kontrtorpedowców, odwiedzając wiele zagranicznych portów z kurtuazyjnymi wizytami. Jako jedyny z polskich okrętów swojej klasy uczestniczył w początkowej fazie kampanii wrześniowej, 3 września 1939 roku został zatopiony przez niemieckie samoloty.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Dalmierze elektromagnetyczne wykorzystywane są w radiolokacji, radiogeodezji oraz radionawigacji. Istnieje wiele rozwiązań konstrukcyjnych i systemów dalmierzy, np. dalmierz świetlny, dalmierze interferencyjne: ruchomy interferometr radiowy (radiolag), sonda fazowa, dalmierze o nieruchomym obrazie interferencyjnym, dalmierze cyfrowe.

Promieniowanie elektromagnetyczne (fala elektromagnetyczna) – rozchodzące się w przestrzeni zaburzenie pola elektromagnetycznego. Zaburzenie to ma charakter fali poprzecznej, w której składowa elektryczna i magnetyczna są prostopadłe do siebie, a obie są prostopadłe do kierunku rozchodzenia się promieniowania. Oba pola indukują się wzajemnie – zmieniające się pole elektryczne wytwarza zmienne pole magnetyczne, a zmieniające się pole magnetyczne wytwarza zmienne pole elektryczne. Źródłem zmiennego pola elektromagnetycznego jest przyspieszający ładunek elektryczny. Najczęściej źródłem tego promieniowania jest ładunek wykonujący drgania.

Optyka to dział fizyki, zajmujący się badaniem natury światła, prawami opisującymi jego emisję, rozchodzenie się, oddziaływanie z materią oraz pochłanianie przez materię. Optyka wypracowała specyficzne metody pierwotnie przeznaczone do badania światła widzialnego, stosowane obecnie także do badania rozchodzenia się innych zakresów promieniowania elektromagnetycznego - podczerwieni i ultrafioletu - zwane światłem niewidzialnym.

Dalmierze elektromagnetyczne dzielą się na:

dalmierze elektrooptyczne,

dalmierze mikrofalowe (radiowe)

W pomiarach liniowych w geodezyjnych osnowach szczegółowych mierzone są długości rzędu kilkuset metrów do kilku kilometrów, więc do tego celu wykorzystywane są dalmierze elektrooptyczne, które dzielą się na:

fazowe,

impulsowe (za ich pomocą można wykonywać pomiary bez użycia reflektorów zwrotnych, szczególnie w pomiarach szczegółów sytuacyjnych, charakteryzują się jednak mniejszą dokładnością).

Dalmierze laserowe

Osobny artykuł: Dalmierz laserowy.

Atestacja dalmierzy geodezyjnych

Aby wykonać pomiar dalmierzem musi posiadać on aktualne świadectwa:

Wojskowo-historyczne muzeum artylerii, wojsk inżynieryjnych i łączności (ros. Военно-исторический музей артиллерии, инженерных войск и войск связи) - muzeum wojskowo-historyczne w Sankt Petersburgu w Rosji, założone przez Piotra I w roku 1703, poświęcone obecnie artylerii, wojskom inżynieryjnym i łączności.

Aparat dalmierzowy – jest to rodzaj aparatu fotograficznego z wbudowanym dalmierzem. Ustawianie odległości w takim aparacie polega na ręcznym spasowaniu podwójnego obrazu, uzyskanego ze stereoskopowego układu celowniczego.

atestacji - badania laboratoryjne i pomiary geodezyjne wykonywane nowym sprzętem na zalegalizowanej krajowej bazie długościowej. Świadectwo atestacji zawiera poprawki dla danego egzemplarza.

Atestacja obejmuje wyznaczenie:

stałej dodawania dalmierza,

określenie zasięgu dalmierza,

określenie dokładności pomiaru długości dalmierzem,

sprawdzenie i regulację częstotliwości wzorcowych,

wyznaczenie poprawki cyklicznej fazomierza,

sprawdzenie i rektyfikację sprzętu pomocniczego.

Przy badaniu dalmierza osiąga się dokładności 5·10 (0,5 mm/km).

Interferometr – przyrząd pomiarowy oparty na zjawisku interferencji fal. Zasada działania opiera się na nakładaniu na siebie dwóch fal spójnych, co prowadzi do powstania obszarów, wygaszania oraz wzmacniania drgań. Obserwacja powstających wzorów interferencyjnych umożliwia po odpowiednich obliczeniach uzyskanie bardzo dokładnych pomiarów.

Zalegalizowana krajowa baza długościowa znajduje się w Polsce na lotnisku Bemowo.

komparacji - wykonywana zasadniczo raz do roku na początku sezonu. Polega na sprawdzeniu czy parametry ustalone przy atestacji nie uległy zmianie. Poza tym wykonuje się także bieżącą okresową kontrolę (co miesiąc), która obejmuje:

wyznaczenie stałej dodawania (szczególnie przy zakupie nowych reflektorów zwrotnych),

wyznaczenie współczynników błędów średnich dalmierza.