Dalniegorsk - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 44°34′N 135°37′E / 44.567, 135.617

Dalniegorsk (ros. Дальнегорск) - miasto w Rosji (Kraj Nadmorski), w górach Sichote Aliń. Duże centrum wydobycia i przeróbki rud metalicznych. Do 1972 nazywało się Tetiuche (Тетюхе), od zniekształconego chińskiego 野猪河 (Yĕzhūhé) "rzeka dzików".

Historia

Pierwsze dane o osadzie pochodzą z XII wieku i mówią o wydobyciu rud metali przez Chińczyków. Kopalnictwo to upadło wskutek ogólnego kryzysu Kraju Nadmorskiego po wojnie chińsko-koreańskiej po XIII wieku. Do 1858 formalnie na terytorium Chin, potem wszedł w granice Rosji. W 1896 powtórnie zasiedlony, w 1897 podjęto eksploatację złóż zarówno kamieniołomami jak i w kopalni głębinowej. Na szerszą skalę eksploatacja zaczęła się w 1908, wtedy też rozpoczeto eksport rudy przez pobliski port. W 1931 znacjonalizowano kopalnię (była to ostania duża prywatna firma w ZSRR), w tej samej dekadzie otworzono dwie inne. Jednocześnie znacząco rozrosła się sama osada. W latach 1945 - 1948 działał duży łagier japońskich jeńców, którzy pracowali w miejscowych kopalniach. W drugiej połowie XX wieku otwarto kilka kolejnych kopalń rud metali (ostatnią w 1981), a w 1958 rozpoczęto eksploatację złóż boru. W 1989 osada otrzymała prawa miejskie.

Kamieniołom – kopalnia odkrywkowa kamienia użytkowego (skały zwięzłej o dużej twardości). Kamieniołomów nie należy mylić z kopalniami odkrywkowymi wydobywającymi skały sypkie (piaskownie, żwirownie). Nie są nimi także odkrywkowe zakłady górnicze eksploatujące skały zwięzłe o stosunkowo małej twardości (węgiel brunatny, glinka ogniotrwała) czyli takie, które można urabiać za pomocą koparek. W Polsce w kamieniołomach wydobywa się głównie: granit, bazalt, wapień, piaskowiec, marmur, melafir, sjenit.

GUŁag, Gułag (niekiedy dopuszczana jest forma GUŁAG) - system obozów pracy przymusowej (łagrów) w ZSRR, którego więźniami byli zarówno przestępcy kryminalni, jak i osoby uznawane za społecznie niepożądane lub politycznie podejrzane. Słowo jest akronimem nazwy instytucji zarządzającej tym systemem - ros. Главное Управление Исправительно—Трудовых Лагерей и колоний "Gławnoje Uprawlenije Isprawitielno-Trudowych Łagieriej i Kolonij" (Główny Zarząd Poprawczych Obozów Pracy). W rzeczywistości, w różnych okresach, instytucja ta nosiła różne nazwy. Jako synonim stosowane jest określenie łagry od ros. słowa obóz (лагерь, łagier).

Przemysł

Podstawą gospodarki miasta jest górnictwo. W 3 kopalniach głębinowych i 1 kamieniołomie eksploatowane są złoża boru oraz rudy głównie ołowiu, cynku i miedzi, a pobocznie uzyskuje się srebro, a także w mniejszych ilościach ind i bizmut. Na bazie złóż boru działa zakład chemiczny (produkcja kwasu siarkowego i borowego, emalii i glazury borowej). W pobliskim porcie Rudnaja Pristań (35 km od miasta, ale formalnie doń należącym) znajduje się duży port morski u ujścia rzeki Rudnej (do 1972 rzeka Tetiuche) do Morza Japońskiego i pracuje tam huta ołowiu. W Dalniegorsku istnieje filia Politechniki Dalekowschodniej we Władywostoku.

Sichote Aliń (ros. Сихотэ́-Али́нь) – góry fałdowe we wschodniej części Rosji. Rozciągają się pomiędzy brzegiem Morza Japońskiego oraz dolnego Ussuri i Amuru.

Morze Japońskie (jap. 日本海, Nihon-kai?) – morze przybrzeżne zachodniego Oceanu Spokojnego, otoczone przez japońskie wyspy Hokkaido, Honsiu i Kiusiu oraz wyspę Sachalin od wschodu, a przez Półwysep Koreański i Rosję od zachodu.

Kopalnie Dalniegorska słyną także z cennych okazów mineralogicznych, charakteryzujących się często wielkimi rozmiarami. Część ludności trudni się poszukiwaniem minerałów i handlem nimi. Eksport (w większości nielegalny) odbywa się do wielu krajów świata. Na bazie tutejszych minerałów stworzono dwa muzea mineralogiczne w mieście.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

Bibliografia

Praszkier T., Siuda R., Dalniegorsk. Otoczak, 29.