Damaskin - arcybiskup Aten - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy arcybiskupa Aten. Zapoznaj się również z: innych duchownych o tym samym imieniu i nazwisku świeckim.

Damaskin, imię świeckie Dimitrios Papandreu (ur. 3 marca 1891 w Dorvitsy, zm. 20 maja 1949 w Atenach) – grecki biskup prawosławny, w latach 1941-1949 zwierzchnik Greckiego Kościoła Prawosławnego. Regent Grecji w latach 1944-1946 i premier tego kraju w 1945.

Wojny bałkańskie - dwa konflikty zbrojne na terenie Bałkanów, które wybuchły na początku XX wieku. Pierwszy z nich miał charakter wielonarodowej wojny wyzwoleńczej. Drugi konflikt wybuchł na tle podziału terytoriów, uprzednio odebranych imperium osmańskiemu.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Biografia

Walczył w armii greckiej w wojnach bałkańskich. W 1917 został wyświęcony na kapłana. W 1922 miała miejsce jego chirotonia na metropolitę Koryntu.

W 1938, po śmierci arcybiskupa Chryzostoma I, został wybrany na jego następcę przez Synod Greckiego Kościoła Prawosławnego. Wybór ten został oprotestowany przez Joannisa Metaksasa, który nie pozwolił na intronizację Damaskina, wprowadzając na jego miejsce metropolitę Chryzanta. Metropolita Koryntu został zesłany na Salaminę.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Chryzostom, imię świeckie Chrisostomos Papadopoulos (ur. 1868 w Azji Mniejszej, zm. 22 października 1938) – grecki biskup prawosławny, zwierzchnik Greckiego Kościoła Prawosławnego w latach 1923-1938.

W 1941, gdy arcybiskup Chryzant odmówił zaprzysiężenia kolaboracyjnego rządu Grecji, został pozbawiony urzędu, zaś jego miejsce zajął Damaskin.

Arcybiskup nie zgadzał się z hitlerowską polityką wobec Grecji.

Damaskin polecił prawosławnemu duchowieństwu i klasztorom ukrywanie Żydów. Swojej działalności nie zaprzestał nawet wówczas, gdy hitlerowskie władze zagroziły mu śmiercią.

30 grudnia 1944 został mianowany regentem Grecji do czasu powrotu króla Jerzego II. Do wskazania hierarchy na regenta, czego dokonał sam przebywający w Wielkiej Brytanii król, przekonał go Winston Churchill, który poznał Damaskina w czasie swojej wizyty w Atenach w grudniu 1945 i był dlań pełen podziwu. Duchowny sprawował urząd regenta do ogłoszenia wyników plebiscytu rozstrzygającego kwestię przyszłego ustroju Grecji (na korzyść monarchii). W roku 1945 był ponadto krótko premierem Grecji.

Winston Leonard Spencer Churchill KG, OM (ur. 30 listopada 1874 w Blenheim Palace, zm. 24 stycznia 1965 w Londynie) – brytyjski polityk, mówca, strateg, pisarz i historyk, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, laureat literackiej Nagrody Nobla, honorowy obywatel Stanów Zjednoczonych. W 2002 r. w plebiscycie organizowanym przez BBC został uznany najwybitniejszym Brytyjczykiem wszech czasów.

Jerzy II (ur. 20 lipca 1890, zm. 1 kwietnia 1947) – król Grecji w latach 1922-1924 i 1935-1947 z dynastii Glücksburgów, bocznej linii Oldenburgów. Syn Konstantyna I Greckiego i Zofii Pruskiej.

Damaskin podpisywał wszystkie porozumienia zawarte między różnymi siłami politycznymi w pierwszych latach po II wojnie światowej. Dążył do uzyskania przez Kościół pozycji niezależnej od kolejnych rządów, jak również do wzmocnienia jego społecznej pozycji. Przyczynił się do odzyskania przez Kościół prawosławny autorytetu, jaki osłabł wskutek postawy duchowieństwa w okresie dyktatury Metaksasa.

Grecki Kościół Prawosławny – jeden z kanonicznych Kościołów prawosławnych. Liczbę wiernych należących do tego Kościoła szacuje się na 10 milionów. Skupia on większość prawosławnych mieszkańców Grecji.

Joanis Metaksas (ang. Ioannis Metaxas, gr. Ιωάννης Μεταξάς; ur. 12 kwietnia 1871 na wyspie Itaka, zm. 29 stycznia 1941 w Atenach) – grecki polityk prawicowy i generał, premier rządu Grecji i faktyczny dyktator w latach 1936-1941.

Wg oceny wywiadów brytyjskiego i niemieckiego

Będąc regentem Grecji, Damaskin zdawał sobie sprawę ze skali represji wymierzonych przez kolejne wspierane przez Brytyjczyków rządy w uczestników lewicowego ruchu oporu w okresie II wojny światowej (partyzantów ELAS). Kierowane do niego protesty w tej sprawie nie odnosiły jednak skutków.

Prawosławie – doktryna ortodoksyjnego (gr. orthodoxos – prawdziwie, prawidłowo wierzący) Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła katolickiego, powstałych w wyniku rozłamu w chrześcijaństwie z 1054 roku (tzw. schizmy wschodniej lub – co uznaje się za historycznie bardziej uzasadnione – schizmy wielkiej).

Na czele Kościoła stał do śmierci w 1949.

Przypisy

↑ Archbishop Damaskinos
Bonarek J., Czekalski T., Sprawski S., Turlej S.: Historia Grecji. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 565. ISBN 83-08-03819-0.
Bonarek J., Czekalski T., Sprawski S., Turlej S.: Historia Grecji. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 584. ISBN 83-08-03819-0.
↑ Bonarek J., Czekalski T., Sprawski S., Turlej S.: Historia Grecji. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 646. ISBN 83-08-03819-0.
Bonarek J., Czekalski T., Sprawski S., Turlej S.: Historia Grecji. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 595. ISBN 83-08-03819-0.
R. Clogg, Historia Grecji nowożytnej, Książka i Wiedza, ISBN 83-05-13465-2, Warszawa 2006, s.164-165
R. Clogg, Historia Grecji nowożytnej, Książka i Wiedza, ISBN 83-05-13465-2, Warszawa 2006, s.299
C.M. Woodhouse ówcześnie Komendant Brytyjskiej Misji Wojskowej do partyzantów, następnie koordynator działań wywiadu brytyjskiego na Bałkanach i historyk, wyraża tę opinię w książce "The Struggle for Greece 1941-1949, wydanej przez Hurst & Company London, wyd. z roku 2002, str.22, potwierdzając to także raportami niemieckimi i wskazując źródła.
Tanty M.: Bałkany w XX wieku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2003, s. 295. ISBN 83-05-13311-7.