Dariusz III - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy władcy o imieniu Dariusz. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tej nazwy.

Dariusz III uciekający po bitwie pod Issos

Dariusz III Kodoman, łac. Darius – ostatni król perski z dynastii Achemenidów, rządził jako Król Królów w latach 336-330 p.n.e. W języku perskim jego imię było wymawiane Darajawausz, w języku greckim Dareios Kodomanos, w języku egipskim Inczriusza.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Taktyka spalonej ziemi, metoda spalonej ziemi, polityka spalonej ziemi, strategia spalonej ziemi, zasada spalonej ziemi – sposób prowadzenia działań wojennych polegający na niszczeniu wszystkiego, co może być przydatne dla strony przeciwnej. Zazwyczaj ma to miejsce podczas przemarszu lub wycofywania się – także na własnym terytorium. Celem takich działań jest pozbawienie nieprzyjaciela źródeł zaopatrzenia, spowolnienie poruszania się jego wojsk, pozbawienie możliwości późniejszego wykorzystania odzyskanego lub zdobytego majątku, może być formą terroru wobec ludności cywilnej, odwetu czy szantażu itd.

Był synem Arsamesa, jego dziadkiem był więc Ostanes - jeden z braci Artakserksesa II. Jego matką była Sysygambis, córka Artakserksesa II.

W latach 344-336 p.n.e. pełnił funkcję satrapy Armenii. Został wyniesiony na tron przez Bagoasa po zamordowaniu Arsesa.Po objęciu rządów nakazał eunuchowi Bagoasowi wypicie wina z trucizną. Jeszcze w 336 p.n.e. odzyskał Egipt, pokonując Chabbasza i przywracając władzę perską w tym kraju. Przyjął tytulaturę faraońską. Zlekceważył jednak ostrzeżenia nieprzychylnych Macedonii Greków o planowanej już za Filipa II wyprawie przeciwko Persji i nie przygotował swojego państwa do obrony, a może nie zdążył tego zrobić.

Język perski (nowoperski, farsi albo parsi, per. فارسی albo پارسی) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.

Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.

W 334 p.n.e. Aleksander Macedoński wylądował w Azji Mniejszej i rozbił siły miejscowych satrapów perskich nad Granikiem. W tej bitwie zginął syn Dariusza III. Nie słuchał greckich najemników, którzy radzili mu zastosowanie taktyki spalonej ziemi, czyli wycofywanie się w głąb imperium, niszcząc przed Macedończykami plony i miasta.

Artakserkses II Mnemon (Arsakes) - król perski z dynastii Achemenidów, syn i następca Dariusza IIi królowej Parysatis. Panował w latach 404–358 p.n.e.

Drypteis (zm. 323 p.n.e.), księżniczka perska, z dynastii Achemidzkiej. Córka Dariusza III i jego siostry-żony Statejry I, wnuczka Sysygambis. Razem z całą rodziną została wzięta do niewoli w 333 r. p.n.e., po bitwie pod Issos przez Aleksandra Macedońskiego.

Rodzina Dariusza III przed Aleksandrem Macedońskim (obraz Paolo Veronese)

W 333 p.n.e. pod Issos siły perskie zostały ponownie rozbite, do niewoli dostały się: matka Dariusza - królowa Sysygambis, jego żona - Statejra I oraz córki: Statejra II i Drypetis. Następnie Aleksander Macedoński zajął Fenicję, Palestynę i Egipt. Dariusz próbował wejść w układy z Aleksandrem, oferując mu oddanie ziem, które już zdobył oraz wszystkich satrapii perskich na zachód od Eufratu, jednak Macedończyk odmówił.

Baktria (gr. Baktriana, Βακτριανα; pers. Bākhtar; arab. i ind. Bhalika; chin. 大夏, Dàxià) to starożytna, grecka nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie. Jej stolica to Baktra (Balhika, Bokhdi, współczesny Balch).

Paolo Veronese (ur. 1528 w Weronie - zm. 19 kwietnia 1588 w Wenecji) – jeden z najwybitniejszych włoskich malarzy renesansowych tworzących w XVI - wiecznej Wenecji. Urodził się jako Paolo Cagliari lub Paolo Caliari; często nazywany Werończykiem z racji miejsca swych narodzin.

W 331 p.n.e. pod Gaugamelą armia perska została ostatecznie rozbita. Dariusz uciekł po bitwie razem z niedobitkami swojej armii. Zginął w 330 p.n.e. niedaleko miejscowości Hekatompylos, w Partii - został zamordowany przez satrapę Baktrii - Bessosa, swojego krewnego, który ogłosił się królem Persji i przyjął imię Artakserksesa V.

Stateira I - córka Arsamesa (jej dziadkiem był Ostanes - jeden z braci Artakserksesa II) i Sysygambis - córki Artakserksesa II. Była siostrą i żoną Dariusza III, króla Persji z dynastia Achemidzkiej, miała z nim co najmniej dwie córki: Statejrę II i Drypetis.

Bitwa pod Gaugamelą (czasem nazywana też bitwą pod Arbelą, która była najbliższym dużym miastem) – starcie zbrojne, które miało miejsce 1 października (niektórzy historycy przyjmują datę 27 września) 331 p.n.e. pomiędzy wojskami macedońskimi Aleksandra Wielkiego a armią perską króla Dariusza III.

Niektórzy badacze skłaniają się ku twierdzeniu, że Aleksander, który jako "król Azji" wybrał na stolicę Babilon, traktował Dariusza po królewsku nawet po śmierci tamtego, a jednocześnie szanował tradycję perską i adaptował ją na swym nowym dworze, miał początkowo zamiar utrzymać Dariusza na tronie jako swojego wasala we właściwej Persji i Medii, a więc w zachodniej części Iranu.

Bessos (zm. lato 329 p.n.e.) - był krewnym króla Persji - Dariusza III oraz satrapą Baktrii i Sogdiany. Po bitwie pod Gaugamelą, w której Persowie zostali pokonani przez Aleksandra Macedońskiego, zdradziecko uwięził Dariusza z intencją przekazania go Macedończykom. Sam ogłosił się królem Persji i rozpoczął rządy jako Artakserkses V.

Język egipski – wymarły język z grupy języków afroazjatyckich używany przez starożytnych Egipcjan. Najstarsze przykłady pisanego języka egipskiego pochodzą z 3250 r. p.n.e.[1] Język ten skończył swój żywot wraz z cywilizacją egipską i został zastąpiony w Egipcie językiem arabskim.

Po śmierci Dariusza Aleksander pojmał Bessosa i oddał go pod osąd trybunału perskich dygnitarzy, na czele którego postawił brata Dariusza. Ciało króla pochował zgodnie z perskim rytuałem w królewskim grobie. W 324 p.n.e. Aleksander poślubił Stateirę, córkę Dariusza, łącząc w ten sposób obie dynastie.

Palestyna (łac. Syria Palæstina, hebr. פלשתינה lub פַּלֶסְטִינָה- [Palestina], arab. فلسطين - [Filasţiinu]) - kraina w Azji, we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego.

Bagoas (pers.Bagoi) (zm. 336 p.n.e.) zw. Starszym – eunuch na dworze Achemenidów. "Twórca królów", bowiem przyczynił się swoimi intrygami do zmian na tronie perskim.