Datis Nuperrime - Polski Serwis Naukowy

Datis Nuperrime - encyklika papieża Piusa XII opłakująca pożałowania godne wypadki na Węgrzech i potępiająca bezużyteczne stosowanie przemocy, opublikowana 5 listopada 1956. Tytuł pochodzi od pierwszych słów dokumentu, w tłumaczeniu: W danej niedawno encyklice.

Głównym powodem wydania encykliki była reakcja na sowiecką interwencję na Węgrzech i stłumienie powstania węgierskiego 1956 r. Papież na początku odniósł się do wydanej przez siebie zaledwie kilka dni wcześniej encykliki Laetamur Admodum, w której dał wyraz nadziei na zaprowadzenie pokoju, sprawiedliwości i wolności w tym kraju. Nadzieja ta upadła na wieść o brutalnym najeździe obcej armii i ponownym zniewoleniu. Papież wyznał, że opłakuje i potępia te nieszczęsne wypadki. Przypominając biblijny motyw zbrodni Kaina na Ablu napisał: Krew narodu węgierskiego woła do Boga! Następnie papież przypomniał krótko swoje wielokrotne nauki, że ładu społecznego nie zapewni się nigdy przelewem krwi, ponieważ prawdziwy pokój bazuje zawsze na sprawiedliwości, wolności i pokoju. Wyraził nadzieję, że politycy położą kres niesprawiedliwości i gwałtom. Zapewnił o swojej modlitwie za ofiary i wezwał do niej wszystkich katolików.

Powstanie węgierskie 1956, nazywane jest dziś rewolucją 1956 (węg.: 1956-os forradalom).[4] Powstanie wybuchło 23 października 1956 i trwało do 10 listopada 1956, kiedy to zostało ostatecznie stłumione przez zbrojną interwencję Armii Radzieckiej. Było ono próbą narodu węgierskiego zdobycia wolności i uwolnienia się spod sowieckiej dominacji.

Stolica Apostolska, inaczej Stolica Święta (łac. Sedes Apostolica, wł. Sede Apostolica, Santa Sede) – siedziba papieży, także papiestwo, czyli władza zwierzchnia papieża w Kościele katolickim wraz z jej instancjami wykonawczymi, stanowiąca podmiot prawa międzynarodowego. Jej siedziba mieści się w państwie Watykan, z którym jest połączona unią personalną i funkcjonalną. Stolica Apostolska sprawuje wyłączne zwierzchnictwo oraz suwerenną władzę i jurysdykcję nad Watykanem, który jest również jej własnością. Traktowanie Stolicy Apostolskiej i Watykanu jako odmiennych podmiotów, jakkolwiek uzasadnione z punktu widzenia ustrojowego, nie występuje jednak wyraźnie na gruncie prawa międzynarodowego. W stosunkach międzynarodowych nazwy te bywają stosowane zamiennie, a zaciągnięcie zobowiązania pod jedną z nich jest rozumiane jako wiążące dla obu. I tak np. w Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej podmiot ten występował początkowo pod nazwą Państwa Watykańskiego, a następnie (bez odrębnego przystąpienia) pod nazwą Stolicy Apostolskiej.

Jest to ostatnia i najbardziej dramatyczna z trzech encyklik Piusa XII, komentujących na bieżąco sytuację na Węgrzech w 1956 r. Poprzednie to Luctuosissimi Eventus oraz Laetamur Admodum. Są one wyrazem ogromnego zainteresowania i przejęcia papieża rozwojem sytuacji w krajach komunistycznych, a zwłaszcza losem tamtejszych Kościołów i wiernych. Te i inne dokumenty uwidaczniają nie tylko walkę Stolicy Apostolskiej z systemem komunistycznym, który Pius XII uznawał zasadnie za jednego z największych wrogów chrześcijaństwa, ale i wielką troskę papieża o los swojej owczarni zniewolonej i poddanej prześladowaniom. Nabierają one wielkiego znaczenia moralnego zwłaszcza wobec częstego milczenia demokratycznych krajów Zachodu wobec wydarzeń w krajach za żelazną kurtyną.

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Encyklika (gr. ἐγκύκλιος okólnik, pismo wędrujące) – orędzie, pismo napisane przez papieża, patriarchów prawosławnych lub biskupów anglikańskich, skierowane do biskupów i do wiernych. Tematy poruszane w encyklikach odnoszą się do spraw doktrynalnych i organizacyjnych o charakterze ogólnokościelnym. Za pierwszą encyklikę, w nowożytnym rozumieniu, należy uznać Ubi primum Benedykta XIV z 3 grudnia 1740 roku.

Linki zewnętrzne

Treść encykliki Datis Nuperrime (ang.)