Posłuchaj tego artykułu

Plik audio został utworzony na podstawie wersji z 2012-02-17 i nie obejmuje późniejszych edycji.

Więcej artykułów audio

   

David Croft, właśc. David John Sharland (ur. 7 września 1922 w Poole, zm. 27 września 2011 w Tavirze) – brytyjski reżyser, scenarzysta, producent telewizyjny, kompozytor i aktor. Jeden z najpopularniejszych autorów seriali komediowych w historii brytyjskiej telewizji. W Polsce znany przede wszystkim jako współtwórca seriali 'Allo 'Allo! i Pan wzywał, Milordzie?, w Wielkiej Brytanii do jego najbardziej znanych produkcji należą także Armia tatuśka, Are You Being Served? i Hi-de-Hi!. Był czternastokrotnie nominowany do nagrody BAFTA, otrzymał ją dwa razy, w tym raz za całokształt twórczości.

Biografia

Pochodzenie i młodość

Był synem pary aktorów. Jego rodzice rozstali się, gdy był kilkuletnim dzieckiem. Ojciec, Reginald Sharland, wyjechał później do Hollywood, gdzie po nieudanych próbach podjęcia kariery filmowej, został głównym scenarzystą i aktorem w popularnym serialu radiowym. Matka Ann Croft, z którą pozostał mały David i której nazwiska postanowił potem używać w całym swoim życiu artystycznym, występowała w musicalach i komediach, z czasem zajęła się także ich produkcją. Croft ukończył szkołę podstawową z internatem, a następnie trafił do podobnego typu szkoły średniej. Musiał jednak przerwać naukę, gdyż jego rodzina wpadła w tarapaty finansowe i nie była w stanie finansować jego nauki. Idąc w ślady rodziców, zaczął występować na scenie.

W czasie II wojny światowej został wcielony do armii i trafił do artylerii. Początkowo brał udział w działaniach wojennych w Afryce Północnej, ale został stamtąd ewakuowany z powodu pogarszającego się stanu zdrowia. Po rekonwalescencji zdał egzamin oficerski i – po przejściu ciężkiego szkolenia – uzyskał promocję na stopień porucznika. W 1945 trafił do Indii, a stamtąd do Singapuru, gdzie zajmował się m.in. organizacją logistyki związanej z przetrzymywaniem japońskich jeńców. Dosłużył się tam stopnia majora, na który został awansowany w wieku zaledwie 23 lat. Następnie wrócił do Londynu, gdzie przez rok służył jako mundurowy urzędnik Ministerstwa Wojny, aby w 1947 zostać wreszcie zdemobilizowanym.

Wrócił do pracy aktora teatralnego. Później trafił do telewizji jako reżyser, scenarzysta i producent specjalizujący się w serialach komediowych.

Styl

W czasie swojej długiej kariery Croft zyskał pozycję jednego z mistrzów brytyjskiego humoru sytuacyjnego, zaś jego specjalnością stały się seriale bazujące na perypetiach grupy bardzo wyrazistych i różniących się od siebie postaci, które znalazły się w jednym, dość hermetycznym miejscu lub środowisku.

Jako producent znany był ze specyficznej formy doceniania aktorów – wszystkie jego seriale kończyły się charakterystycznym napisem "You have been watching..." (Oglądali Państwo...), po którym pokazywano ujęcia każdym z aktorów i jednocześnie pojawiało się ich nazwisko. W niektórych serialach wykorzystywano w tym celu fragmenty wcześniejszych scen z danego odcinka (np. w Pan wzywał, Milordzie?), a w innych kręcono specjalne "ujęcia wizytówkowe", które aktorzy mogli zagospodarować według własnej koncepcji, np. machać ręką do widzów lub wznosić ku nim toast (widać to np. w Hi-de-Hi!).

Emerytura i próby powrotu

W 1998, po zakończeniu produkcji serialu Stacyjka Hatley, w wieku 76 lat oficjalnie ogłosił swoje przejście na emeryturę. W 2004 wydał autobiografię You have been watching..., opisującą zarówno historię jego życia, jak i historię brytyjskiej telewizji widzianą jego oczami. W 2007 ogłosił nieoczekiwanie, że wraca na plan, by pracować nad dwoma serialami. Pierwszy z nich, w którym Croft był jednocześnie producentem i scenarzystą, nosił roboczy tytuł Here Comes the Queen. Scenarzystką drugiego projektu – Zip & Hollow – była jego córka Penny Croft, którą ojciec wspierał jako współproducent. Oba sitcomy długo były na etapie poszukiwań telewizji, które na podstawie nakręconych już odcinków pilotowych zdecydują się na zamówienie całych seriali. Ostatecznie żaden z nich nie wszedł do produkcji.

Nagrody i wyróżnienia

Croft był czternaście razy nominowany do nagrody telewizyjnej BAFTA, przede wszystkim jako producent (nominowane były całe seriale, przy czym zgodnie z zasadami nagród BAFTA, osobą uznawaną za głównego twórcę i tym samym otrzymującą w takiej sytuacji nagrodę, jest producent; był zresztą także reżyserem wszystkich nominowanych seriali, a w przypadku trzynastu na czternaście nominacji także współscenarzystą). Otrzymał pięć nominacji za Armię tatuśka, cztery za 'Allo 'Allo!, trzy za Hi-de-Hi! oraz po jednej za Are You Being Served? i Up Pompeii. Statuetka trafiła do niego dwa razy: w 1971 za Armię tatuśka oraz w 2008 za całokształt twórczości, wspólnie z Jimmym Perrym.

Dzielił z Perrym także dwa inne wyróżnienia: w 1978 za zasługi dla brytyjskiej telewizji otrzymali wspólnie Order Imperium Brytyjskiego, a w 2003 nagrodę British Comedy Award za całokształt tworczości.

Życie prywatne

W 1952 roku poślubił Ann, z domu Callender. Mieli siedmioro dzieci, w tym scenarzystkę komediową Penny Croft i aktorkę Rebeccę Croft. Ta ostatnia poślubiła jednego z czołowych aktorów występujących u ojca, Simona Cadella. W swojej wydanej w 2004 roku autobiografii Croft przyznaje się do dwóch pozamałżeńskich romansów (opisywanych zresztą już wcześniej przez tabloidy), z których ostatni miał mieć miejsce pod koniec lat 80., z jedną z aktorek serialu Hi-de-Hi!, Nikki Kelly. Pod koniec życia mieszkał z żoną w wiejskiej posiadłości w hrabstwie Suffolk, posiadał też wakacyjną rezydencję w Portugalii. To właśnie tam zmarł we śnie, w dniu 27 września 2011 roku. Miał 89 lat.