Defekacja - medycyna - Polski Serwis Naukowy

Przykład defekacji u ślimaka

Wypróżnianie się bydła domowego

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Defekacja

Defekacja – medyczne określenie usuwania kału. Czynność określa się również wypróżnieniem.

U człowieka defekacja jest skomplikowanym procesem fizjologicznym, w którym współuczestniczą łuki odruchowe. U niemowląt defekacja jest procesem bezwiednym, nad którym z czasem przejmują kontrolę wyższe ośrodki mózgowe, co umożliwia świadome oddawanie stolca.

Krtań (łac. larynx) – część układu oddechowego umieszczona między C4 a C6 (czwartym kręgiem szyjnym a szóstym kręgiem szyjnym). U dzieci jest ona położona na ogół 1-2 kręgi wyżej. Rozpoczyna się wejściem do krtani. Krtań łączy gardło z tchawicą, jest także narzędziem służącym do wydawania dźwięków.

Żylaki odbytu (łac. varices haemorrhoidales; ang. hemorrhoids), hemoroidy, guzki krwawnicze – poszerzone, często nabrzmiałe żyły splotu odbytniczego.

Bańka odbytnicy działa jako tymczasowy zbiornik gromadzący masy kałowe. Na skutek rozciągania jej ścian, dochodzi do podrażnienia receptorów czuciowych, co osobnik odczuwa jako parcie na stolec. Parcie na stolec może wywierać ciśnienie do 5daPa. W momencie przystąpienia do defekacji, następuje rozluźnienie zwieracza wewnętrznego odbytu, następnie zwieracza zewnętrznego odbytu, kanał odbytu staje się drożny, a fala perystaltyczna wypycha masy kałowe na zewnątrz. W akcie parcia bierze dodatkowo udział tzw. tłocznia brzuszna. Zamknięta zostaje szpara głośni, a napięte mięśnie brzucha powodują wzrost ciśnienia w obrębie jamy brzusznej.

Tętniak (łac. aneurysma, ang. aneurysm lub aneurism z gr. ana- w górę, więcej, eurys szeroki, aneurynein rozszerzać) - wypełnione krwią, ograniczone poszerzenie światła naczynia krwionośnego (tętnicy, wyjątkowo rzadko żyły).

Głośnia (gr. γλοττíς; łac.glottis) - część dróg oddechowych. Jest jedną z części anatomicznych krtani. Głośnia składa się z warg głosowych, zawierającymi więzadła głosowe i mięsień głosowy pokryte błoną śluzową, oraz fałdy głosowe zwane strunami głosowymi stanowiące ostry brzeg błony śluzowej warg głosowych oraz szpary głośni, ograniczonej fałdami głosowymi i brzegami chrząstek nalewkowatych. Tylny odcinek szpary głośni nazywamy międzychrząstkowym, a przedni - międzybłoniastym.

U osób z tętniakami aorty, malformacjami naczyniowymi w obrębie naczyń mózgowych, nadmierne, wymuszone parcie, może niekiedy doprowadzić do ich pęknięcia, co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Osoby z niewydolnością krążenia, ze względu na zwiększone zapotrzebowanie tlenowe podczas wysiłku i możliwość destabilizacji choroby, również powinny unikać stosowania czynnego parcia. U osób, u których z przyczyn nowotworowych usunięto krtań (laryngektomowani), utrudnione parcie wynika z osłabienia czynności tłoczni brzusznej, na skutek braku możliwości zatrzymania powietrza w płucach. We wszystkich ww. przypadkach zalecane jest stosowanie łagodnych środków przeczyszczających oraz regulacja perystaltyki dietą zawierającą odpowiednią ilość błonnika.

Niemowlę, okres niemowlęcy – dziecko od urodzenia do końca pierwszego roku życia. Wyodrębnienie to w psychologii rozwojowej dokonywane ze względu na szczególną wagę rozwoju małego dziecka w tym okresie. Wyodrębnienie okresu niemowlęctwa jest ważne także z uwagi na mnogość i intensywność przemian zachodzących w organizmie dziecka w tym czasie. Pierwszy miesiąc życia dziecka jest okresem noworodkowym.

Defekacja - w cukrownictwie jeden z procesów technologicznych podczas produkcji cukru z buraków cukrowych. Proces ten polega na nawapnianiu surowego soku z buraków poprzez dodanie do niego rozdrobnionego wapna lub mleka wapiennego, w celu wytrącenia z roztworu zanieczyszczeń zamienionych do postaci nierozpuszczalnych w wodzie soli wapnia. W procesie tym chodzi przede wszystkim o wytrącenia z roztworu kwasów fosforowych pochodzenia naturalnego.

Świadome powstrzymywanie się od oddania stolca doprowadza do jego zatrzymania w bańce odbytnicy, ewentualnie również w końcowym fragmencie esicy. Następuje dalsza resorpcja wody i zagęszczenie stolca, co może doprowadzić do powstania kałomatu. Wielokrotne, długotrwałe powstrzymywanie aktu defekacji, często ze względów kulturowych, zmniejsza wrażliwość receptorów nerwowych bańki odbytnicy, czego konsekwencją jest utrudnione oddawanie stolca. Prowadzi to do występowania przewlekłych zaparć, które noszą nazwę zaparć nawykowych. Długotrwały ucisk wywierany przez masy kałowe na ścianki odbytnicy sprzyja powstawaniu żylaków odbytu. Nadmierne wymuszone parcie może prowadzić do powstania przepuklin (zwłaszcza przepukliny pachwinowej u mężczyzn) a także sprzyja powstawaniu wypadania odbytnicy (łac. prolapsus ani).

Tętnica główna (łac. aorta - z gr. aeiro - dźwigam, unoszę w górę - nazwa nadana przez Arystotelesa, który twierdził, że funkcją aorty jest utrzymywanie serca we właściwym miejscu) - duży pień tętniczy, którego gałęzie doprowadzają krew tętniczą do wszystkich tkanek. Jest największą tętnicą człowieka. Aorta rozpoczyna się w przedłużeniu stożka tętniczego lewego, następnie wstępuje w śródpiersiu górnym ku górze i nieco w prawo na 5 do 7 cm, a następnie ponad korzeniem płuca lewego zatacza łuk ku tyłowi i w lewo i wchodzi do śródpiersia tylnego na lewą stronę kręgosłupa, do którego dochodzi na poziomie Th3 lub Th4. Najwyższy punkt łuku u osoby młodej znajduje się 2-3 cm poniżej górnego brzegu mostka. Po dojściu do kręgosłupa zstępuje pionowo w dół przesuwając się z lewej powierzchni kręgosłupa na jego powierzchnię przednią, a po przejściu przez rozwór aorty w przeponie wchodzi do przestrzeni zaotrzewnowej brzucha, gdzie oddaje swoje największe gałęzie, a sama zmniejsza swoją średnicę. Na wysokości L4 dzieli się na dwie symetryczne tętnice biodrowe wspólne i znacznie cieńszą, stanowiącą bezpośrednie przedłużenie aorty tętnicę krzyżową pośrodkową.

Mięsień zwieracz zewnętrzny odbytu (łac. musculus sphincter ani externus, ang. sphincter ani externus muscle) – eliptycznego kształtu pasmo mięśniówki poprzecznie prążkowanych. Miejscem przyczepu m. zwieracza zewnętrznego odbytu jest środek ścięgnisty krocza (centrum tendineum perinei). Leży zewnętrznie od m. zwieracza wewnętrznego odbytu, oddzielony od niego podłużną warstwą błony mięśniowej odbytnicy. Czynność zwieracza zewnętrznego jest zależna od woli, odgrywa on więc rolę w końcowych fazach procesu defekacji. Znajdując się w stanie napięcia spoczynkowego mięsień ten zamyka odbyt, a kurcząc się zaciska się silniej. Unerwienie zwieracza zewnętrznego odbytu pochodzi od nerwów odbytniczych dolnych będących gałęziami nerwu sromowego.

Zobacz też

defekacja (cukrownictwo)

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.