Pewną formę deizmu reprezentowali w Judaizmie saduceusze, którzy nie wierzyli w istnienie świata duchowego poza samym Bogiem (Dzieje Apostolskie 23:8) oraz w zmartwychwstanie (Mateusza 22:23), odrzucając prawdopodobnie tym samym wiarę w Sąd Ostateczny i życie pozagrobowe.

Elementów deizmu można także doszukiwać się w różnych szkołach filozoficznych starożytnej Grecji. Za najstarszą filozoficzną szkołę, która wyznawała deizm, trzeba uznać epikurejczyków, którzy uznawali, iż bogowie istnieją, lecz nie są zainteresowani losem świata, ani człowieka i nie ingerują w dzieje świata. Według nich nie ma potrzeby bać się gniewu bogów, ani oddawać im czci.

Jednak zasadniczy nurt deizmu powiązany jest z XVII-wieczną Europą. Jednym z pierwszych teoretyków deizmu był Irlandzki wolnomyśliciel John Toland (zm. 1722). Do nurtu tego zaliczyć można także: J. Locke'a, D. Hume'a, Voltaire'a, D. Diderota oraz M. Robespierre'a.

Wpływ deizmu można dostrzec także u takich myślicieli, jak: J.J. Rousseau, I. Kant, G. Lessing, B. Franklin, G. Washington, D.F. Strauss, F. CH. Baur jak również S. Staszic i J. Śniadecki.

Charakter deistyczny ma Wielki Architekt Wszechświata, w którego wiarę deklarują członkowie anglosaskiej loży masońskiej. Masoneria była jedną z grup, które kształtowały oblicze Europy oświeceniowej.

Niektórzy wymieniają także Thomasa Jeffersona, Napoleona Bonaparte oraz księcia Adama Jerzego Czartoryskiego.

Przypisy