Dejan Bodiroga, serb. Дејан Бодирога (ur. 2 marca 1973 w Zrenjaninie, Wojwodina, Serbia – daw. Jugosławia) – występujący na pozycji niskiego skrzydłowego lub silnego skrzydłowego koszykarz grał dla zarówno w dawnej reprezentacji Jugosławii, jak i Serbii, uważany powszechnie za najlepszego gracza w historii, który nigdy nie zagrał w NBA.

Dla narodowej kadry wywalczył trzykrotnie mistrzostwo Europy (1995, 1997 i 2001), a raz brązowy medal – 1999. Ponadto dwukrotnie został mistrzem Świata (1998 i 2002) i raz wicemistrzem olimpijskim (w Atlancie w 1996 roku).

W swojej karierze klubowej grał dla takich klubów, jak – KK Zadar, Pallacanestro Triest, Olimpia Mediolan, Real Madryt, FC Barcelona, Panathinaikos Ateny i Lottomatica Rzym.

W sumie zdobył 13 różnych pucharów, z czego aż trzykrotnie najwyższe europejskie klubowe rozgrywki – Euroligę (w 2000, 2002 i 2003 roku). Oprócz tego na swoim koncie kilkanaście indywidualnych nagród – m.in. MVP (najbardziej wartościowy zawodnik) na mistrzostwach świata w 1998 roku, kiedy reprezentacja Jugosławii zdobyła złoty medal.

Swoją karierę zakończył w 2007 roku. 7 czerwca tamtego roku zagrał swój ostatni oficjalny mecz w karierze. Został potem dyrektorem generalnym w Lottomatice Rzym, ale w czerwcu 2009 roku zrezygnował.

Kariera zawodnicza

1989-1990 KK Proleter Zrenjanin

1990-1992 / KK Zadar

1992-1994 Pallacanestro Triest

1994-1996 Olimpia Milano

1996-1998 Real Madryt

1998-2002 Panathinaikos

2002-2005 FC Barcelona

2005-2007 Virtus Rzym

Gra w Jugosławii

Dejan pierwszą styczność z koszykówką miał w wieku 13 lat, trenując w szkolnej sekcji koszykówki Proleter Zrenjanin, czyli w miasteczku, gdzie w 1973 roku się urodził. Już w dwa lata później, kiedy urósł do 205 cm zdecydowano się włączyć go do pierwszej drużyny. O dziwo od tamtej pory Bodiroga nie podrósł już ani jednego centymetra, mimo że wiele źródeł podawało inaczej. Pierwszym szkoleniowcem Proletera był Miodrag Nikolić – w latach 60. reprezentant Jugosławii. Dwa lata później na drodze Bodirodze stanął inny znany koszykarz sprzed lat. Krešimir Ćosić, bo o nim mowa, z miejsca zachwycił się talentem młokosa ze Zrenjanina i namówił jego rodziców, aby ich syn przeprowadził się do Zadaru. - O Krešimirze Ćosiciu, moim mentorze, mogę rozmawiać dwa dni bez przerwy. On wyprzedzał czasy o pięć lat. Niewiele jest takich osób, które z takim poświęceniem ufają 16-17-latkom. On zaufał mi, Vlade Divacovi, Dino Rađi, Toniemu Kukočowi, Žarko Paspaljovi i Aleksandrowi Đorđeviciowi. To on dał podwaliny pod wielką bałkańską koszykówkę (dosł. „O Kreši Ćosiću, mom sledećem treneru i košarkaškom mentoru mogao bih da pričam dva dana. Kada pomislim na njega, prvo mi je u glavi da je bio pet godina ispred svog vremena. Malo je ljudi koji su smeli i hteli da urade ono što je Ćosić, da klince sa 16 ili 17 godina, kao što su Divac, Rađa, Kukoč, Paspalj i Đorđević, ubaci u reprezentaciju Jugoslavije”) – opowiadał w czerwcu 2007 roku Bodiroga, pytany o początkach swojej kariery.

Latem 1990 roku, za namową Ćosicia, 17-letni Dejan wyjechał nad Morze Adriatyckie. Z miejsca stał się gwiazdą – rzucił 36 punktów wielkiej Jugoplastice Split. Zadziwieni Toni Kukoč (późniejszy wicemistrz olimpijski z Chorwacją i mistrz NBA z Chicago Bulls) i Dino Rađa przyszli do szatni KK Zadar, aby pogratulować Bodirodze świetnego występu. Od tamtej pory kariera 17-latka nabrała jeszcze większego rozmachu, mimo że w wyniku konfliktu pomiędzy nacjami, czyli Serbami i Chorwatami już po dwóch Dejan musiał opuścić Zadar.

To był początek wielkiej kariery Bodirogi. W 1992 roku parol na nim zagięły dwie wielkie greckie firmy – AEK Ateny, gdzie trenerem był Ćosić, i Olympiakos Pireus. Ale żadnemu nie udało się go namówić – powodem niezgody był aneks do umowy, gdyż Grecy chcieli, aby Serb przyjął greckie obywatelstwo. Takich zachcianek nie mieli natomiast Włosi, więc Bodiroga podpisał umowę z Pallacanestro Triest, gdzie trenerem był Czarnogórzec Bogdan Tanjević. Oferta z Pireusu opiewająca na 600 tys. dolarów w tym wypadku nie miała znaczenia.

Kariera za granicą

Oprócz zespołu AEK w wyścigu o 19-latka przystąpił Olympiakos Pireus, ale w żadnym Bodiroga nie zagrał – powodem był aneks do umowy, gdyż Grecy chcieli, aby Serb przyjął greckie obywatelstwo. Koniec końców latem 1992 roku Bodiroga wylądował we Włoszech, podpisując umowę z Pallacanestro Triest, gdzie trenerem był Bogdan Tanjević, a zawodnikami Gregor Fučka i Dino Meneghin. W Trieście Serb szybko stał się liderem – w sezonie zasadniczym rzucał w 30 meczach średnio 21,3 pkt., co znacznie wpłynęło na awans zespołu do play-off. Jednak już w I rundzie zespół Bodirogi odpadł – silniejsze było Pallacanestro Cantu.

W następnym sezonie Bodiroga grał jeszcze lepiej i zaprowadził Pallacanestro do półfinału, gdzie minimalnie lepszym zespołem okazało się Scavolini Pesaro (grał tam Carlton Myers). O jeden szczebel wyżej Bodiroga zaszedł w Pucharze Koracza, gdzie ulegli w dwumeczu 66:75 i 91:100 PAOK Saloniki – w składzie m.in. Zoran Savić. Bodiroga w finale rzucał po 6 i 24 pkt., a w całych rozgrywkach śr. 18,5 pkt. Po tym sezonie firma Stefanel, dotychczasowy sponsor klubu z Triestu, zdecydowała się przenieść do Mediolanu, inwestując w Olimpię Mediolan (późniejsze Adecco). W ślad za nim do Lombardii poszedł i Bodiroga, a także m.in. Fučka i trener Tanjević.

Olimpia Milano

W swoim pierwszym sezonie w Mediolanie Bodiroga, podobnie jak w Trieście, awansował do finału Pucharu Koracza, gdzie przegrał – tym razem z Albą Berlin (87:87 i 79:85 – w finale rzucał 17 i 13 pkt, a w całych rozgrywkach śr. 18,3 pkt.). Co ciekawe, trenerem berlińczyków był Svetislav Pešić, z którym Bodiroga później spotka się w reprezentacji Jugosławii i Barcelonie. Podobny scenariusz miał miejsce w lidze – Bodiroga i spółka została zatrzymana w finale. Mistrzostwo Włoch zdobył Virtus Bolonia z innym Serbem w składzie, Predragiem Daniloviciem.

Po tym sezonie Bodiroga trafił do reprezentacji kraju, która walczyła o mistrzostwo Europy. Oprócz Bodirogi w składzie byli Vlade Divac, Željko Rebrača, Saša Obradović, Aleksandar Đorđević, Žarko Paspalj, Danilović i Savić. Jugosłowianie awansowali do finału, gdzie rywalem była inna plejada gwiazd – Litwa, o której sile decydowali: Saulius Štombergas, Arvydas Sabonis, Rimas Kurtinaitis, Darius Lukminas, Šarūnas Marčiulionis, Gintaras Einikis i Artūras Karnišovas. Po spektakularnej końcówce, kiedy Litwini nie zgadzając się z decyzją sędziów zeszli z boiska, a koszykarze Jugosławii namówili ich na grę i kiedy 41 pkt. rzucił Đorđević, a Marciulonis 32., Jugosłowianie wygrali 96:90. Bodiroga rzucił wtedy 12 pkt.

Po tych mistrzostwach Bodiroga został wybrał w drafcie NBA. Z 51 numerem miał trafić do Sacramento Kings, ale 22-letni wówczas koszykarz zdecydował się pozostać w Europie (rok później Królowie wybrali w drafcie innego jego rodaka – Peji Stojakovicia).

To był dobry ruch, bo Bodiroga wreszcie zdobył upragnione trofeum klubowe. Po półfinałowej wygranej nad Virtusem Bolonia (już bez Danilovicia – odszedł latem do Miami Heat) w decydującym starciu pokonali inny klub z Bolonii – Fortitudo, gdzie grali Đorđević i Myers oraz Alessandro Frosini. Na dodatek Bodiroga w 32 meczach rzucał średnio 23,3 pkt. Nie udało się jednak zdobyć mu Pucharu Koracza, po raz trzeci z rzędu przegrywając w finale – lepszymi okazali się Turcy, Efes Pilsen Stambuł (68:76 i 77:70; Dejan rzucał w finale po 19 i 14 pkt., a w sumie w rozgrywkach 17,6)

Latem odbyły się igrzyska olimpijskie w Atlancie, na których Bodiroga wraz z Jugosławią zdobył srebrny medal, przegrywając w finale z USA (m.in. John Stockton, Shaquille O'Neal czy Charles Barkley). Bodiroga mógł się pochwalić takimi zdobyczami: 10 pkt, 3,1 zbiórki i 2,3 asysty na mecz.

Real Madryt

Po igrzyskach podpisał, opiewający na milion dolarów, kontrakt z hiszpańskim Realem Madryt, gdzie trenerem był szkoleniowiec z reprezentacji Željko Obradović, a zawodnikami m.in. Joe Arlauckas, Alberto Herreros i Michaił Michajłow. Taki tercet nie dał jednak mistrzostwa Hiszpanii, bo w finale lepszymi okazali się koszykarze Barcelony. Aleksandar Đorđević, Jerrod Mustaf – później trafi do Prokomu Trefla Sopot i Artūras Karnišovas wygrali po pięciu meczach 3:2. Real z Bodirogą w składzie odbił sobie to wygraną w Pucharze Europy, wygrywając w finale z Scaligera Werona 78:64 – Bodiroga rzucił 17 pkt. Wcześniej, bo w ćwierćfinale Serb miał okazje dwukrotnie zagrać ze Śląskiem Wrocław – w obu spotkaniach lepszy był Real (112:66 i 93:91), a on rzucił 17 i 15 pkt. W całych rozgrywkach natomiast rzucał średnio 20,2 pkt, zbierał 6,2 piłek i miał 2,9 asysty.

Bodiroga ponownie latem wystąpił na wielkim międzynarodowym turnieju. W 1997 roku odbywały się mistrzostwa Europy w Hiszpanii. Jugosłowianie bronili złota zdobytego przed dwoma laty w Grecji. Już w pierwszym meczu Bodiroga rzucił 16 pkt, a jego drużyna rozgromiła Polskę 104:76. Więcej punktów Serb zdobył w meczu półfinałowym, kiedy przeciwko reprezentacji Grecji zdobył 22 pkt – Jugosławia wygrała 88:80 i awansowała do finału, gdzie wzięła odwet na Włochach za porażkę w grupie (69:74) i zwyciężyła 61:49, zdobywając tym samym złote medale – tutaj Bodiroga zdobył 14 pkt (najwięcej w drużynie), a w całym turnieju średnio 10 pkt i po 2,7 zbiórek oraz asyst.

Drugi sezon w Realu nie był już tak udany, jak poprzedni. Mimo że Bodiroga został uznany w Hiszpanii po rundzie zasadniczej najwartościowszym zawodnikiem – MVP, to jego Real odpadł już w półfinale mistrzostw Hiszpanii, a w Pucharze Saporty jeszcze przed ćwierćfinałowych rozgrywkach kwalifikacyjnych – tutaj notował 15,8 pkt, 5,8 zbiórek i 2,3 asysty.

Humor poprawiło mu kolejne lato, które spędził na walce o laury dla swojego kraju. Na mistrzostwach świata w Grecji w 1998 roku Jugosławia przegrała zaledwie jeden mecz (z Włochami 60:61), ale nie przeszkodziło to Bodirodze i spółce w zdobyciu złotego medalu. Sam skrzydłowy zdobywał na tymże turnieju 14,6 pkt i został uznany za MVP.

Panathinaikos Ateny

Tego samego lata przeniósł się do greckiego Panathinaikosu Ateny, gdzie kontrakt podpisali Dino Rađa i Fragiskos Alvertis oraz trener Slobodan Subotić. To pozwoliło Koniczynkom zdobyć mistrzostwo kraju po 14 latach przerwy. Nie udało się zwyciężyć w Eurolidze, gdzie zostali zatrzymani w 1/16 przez PAF Bolonia – Bodiroga rzucał średnio 20,2 pkt, zbierał 4,6 piłek i miał 3,6 asyst na mecz.

Zawód na w europejskich pucharach spowodował, że z zespołem pożegnali się Rađa i Subotić, a w ich miejsce przywędrowali znajomi Bodirogi – reprezentancyjny kolega Rebrača i trener tejże kadry Obradović. Panathinaikosowi ruch się udał, bo ponownie udało się zdobyć mistrzostwo kraju, a w finale Euroligi pokonać Maccabi Tel Awiw. W całych rozgrywkach Serb rzucał średnio 17,2 pkt, zbierał 4,9 piłek i miał 3,4 asysty na mecz. Przed tym sezonem Bodiroga po raz kolejny pojechał z reprezentacją Jugosławii na mistrzostwa Europy – tym razem Jugosłowianie wywalczyli brązowe medale, a Bodiroga mógł pochwalić się takimi statystykami: średnio 14,1 pkt, 6,2 zbiórki i 4,3 asysty na mecz.

Plakat z wizerukiem Bodirogi, trzymającym puchar za zwycięstwo w Eurolidze w 2000 roku

Rok później Bodiroga wraz z PAO sięgnął po raz 23, a po raz czwarty z rzędu po mistrzostwo Grecji. W europejskich pucharach, wtedy Suprolidze koszykarze z Aten awansowali do finału. Przegrali tam 67:81 z Maccabi. Bodiroga w finale rzucił 27 pkt. i miał 8 zbiórek. W całych rozgrywkach Serb notował średnio 17,8 pkt. na mecz.

W następnym sezonie Bodiroga z kolega był już najlepszy w Europie. W finale Euroligi PAO pokonało włoski Virtus Bolonia 89:83, a najlepszym zawodnikiem spotkania uznano właśnie Bodirogę, którego także wytypowano do najlepszej piątki rozgrywek, a wcześniej wybrano na najlepszego zawodnika fazy TOP 16. W finale Serb rzucił 21 pkt. Po meczu mówił: "To był nasz trzeci finał w trzecim sezonie i nasz drugi puchar. To znaczy, że jesteśmy najlepszą drużyną w Europie. Dzięki Bogu, że zrobiliśmy to". Jego kolega z drużyny Turek İbrahim Kutluay, zdobywca 22 pkt., po meczu doceniał Dejana mówiąc: "Dejan również zrobił dla nas sporo. To gwiazda umiejące grać w krytycznych momentach" (dosł. "Dejan Bodiroga also did great job for us. The star players are there to play those critical moments".). W całych rozgrywkach pucharowych Bodiroga rzucał średnio 20 pkt.

Równie świetnie Serb radził sobie w reprezentacji. W 2001 roku na eurobaskecie w Turcji Jugosławia została najlepszą drużyną Starego Kontynentu, pokonując w finale 78:69 gospodarzy. Bodiroga rzucił wtedy 18 pkt. Rok później w Stanach Zjednoczonych odbywały się mistrzostwa świata. Jugosławia osiągnęła wielki sukces – po pokonaniu w ćwierćfinale gospodarzy 81:78, zwyciężyła Nową Zelandię 89:78, a w finale po dogrywce nie dała szans Argentynie, 84:77. Bodiroga został wybrany MVP tego meczu. W całej imprezie rzucał 12,9 pkt. na mecz. Przeciwko Amerykanom rzucił 9 "oczek" i miał sześć zbiórek. W finale zdobył 27 pkt, zebrał sześć piłek i miał trzy asysty.

FC Barcelona

Po mistrzostwach Bodiroga przeszedł do Barcelony. Tam u boku takich koszykarzy, jak Šarūnas Jasikevičius, Gregor Fučka i Juan Carlos Navarro i z trenerem Svetislavem Pešiciem Bodiroga w trzy lata zdobył dwukrotnie mistrzostwo Hiszpanii, a raz rozgrywki Euroligi. W finale rozgrywanym właśnie w Barcelonie gospodarze pokonali 76:65 Benetton Treviso. Serb po raz drugi został uznany najwartościowszym zawodnikiem finałów – zdobył tym razem 20 pkt i miał 8 zbiórek. W całych rozgrywkach rzucał przeciętnie 16,1 pkt. na mecz. Po meczu mówił: "Jestem dumny, że Barcelona spełniła wysokie oczekiwania".

Lottomatica Rzym

Bodiroga (siedzi pierwszy z lewej) za czasów gry w Lottomatice Rzym

W sezonie 2005/2006 Bodiroga wrócił do ligi włoskiej. Zaangażował go Virtus Roma, gdzie trenerem został Pešić. Jego zespół odpadł w ćwierćfinale Pucharu ULEB z Hapoelem Jeruzalem, a we Włoszech przegrał z Carpisa Napoli w finale pucharu kraju, 83:85 (zespół z Neapolu prowadził Pierro Bucchi, a w Carpisie grał Lynn Greer – rzucił 22 pkt, Bodiroga – 17). W lidze Virtus zajął szóste miejsce, Bodiroga rzucał w tym roku średnio 15,7 pkt.

Sezon 2006/2007 był ostatnim w karierze Dejana Bodirogi. W pierwszej rundzie play-offów jego drużynie udało się pokonać zespół z Neapolu 3:1. W półfinale zespół z Rzymu nie sprostał późniejszemu mistrzowi kraju – Montepaschi Siena, przegrywając 1:3. Porażka w czwartym spotkaniu 49:70 8 czerwca 2007 roku była ostatnim oficjalnym spotkaniem Bodirogi w jego długoletniej karierze.

Później został w rzymskim klubie dyrektorem generalnym.

czytaj dalej: [2], [3]