Delhi - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta i terytorium indyjskiego. Zapoznaj się również z: inne miejscowości o tej nazwie.

Na mapach: 28°36′36″N 77°13′48″E / 28.61, 77.23

Brama Indii (India Gate), postawiona w hołdzie indyjskim żołnierzom, poległym w I wojnie światowej.

Dżami Masdżid, największy meczet Indii.

Bahaistyczna Świątynia Lotosu na przedmieściach Delhi przyciąga około 4 milionów turystów rocznie i stanowi znakomity przykład współczesnej architektury indyjskiej.

Grobowiec Humajuna.

Qutub Minar – najwyższy na świecie minaret z cegieł.

Czerwony Fort w Delhi.

Delhi (hindi: दिल्ली, trb.: Dilli, trl.: Dillī; pendżabski: ਦਿੱਲੀ; urdu: دہلی; ang. Delhi) – miasto i dawna stolica Indii położona w północnych Indiach nad rzeką Jamuną; zamieszkuje ją 11,2 mln mieszkańców (2006), a aglomerację miejską 17,8 mln mieszkańców (2006). Miasto położone jest na wysokości 216 m n.p.m., a jego powierzchnia to 1483 km². Zagęszczenie ludności wynosi 23 tys. os./km². To drugie co do wielkości (po Bombaju) miasto Indii, wielki węzeł komunikacyjny, centrum przemysłu i kultury, miasto uniwersyteckie, z licznymi teatrami, galeriami, muzeami i zabytkami z okresu Wielkich Mogołów. Miasto przoduje w rozwoju technologii informacyjnej i telekomunikacyjnej (drugie w Indiach po Bangalore).

Brama Indii (oryginalnie Ku czci wszystkich Hindusów poległych na wojnach) jest zabytkiem znajdującym się w Delhi, zbudowanym przez Edwin Lutyensa ku chwale indyjskich żołnierzy, którzy zginęli w I wojnie światowej i na wojnach z Afganistanem. Budowlę ufundował 10 lutego 1921 roku książę Wielkiej Brytanii. Nazwiska poległych żołnierzy zostały wyryte na ścianach Bramy. Budowę ukończono w roku 1931. W 1971 utworzono grób nieznanego żołnierza.
Jerzy V, Jerzy Fryderyk Ernest Albert Windsor, do 1917 von Sachsen-Coburg-Gotha (ur. 3 czerwca 1865 - zm. 20 stycznia 1936) król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii (od 1927 r. "Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej") i cesarz Indii od 6 maja 1910. Pierwszy monarcha o nazwisku Windsor. W czasie I wojny światowej zmienił nazwisko na Windsor, gdyż dotychczasowe o niemieckim pochodzeniu źle się w Anglii kojarzyło. Za jego rządów, w 1922 r., Imperium Brytyjskie osiągnęło rozmiar 36,6 milionów km², stając się największym państwem w historii ludzkości.

Delhi jest stolicą jednostki administracyjnej o tej samej nazwie mającej status Narodowego Terytorium Stołecznego Delhi (zajmuje większość jego obszaru). Na obszarze narodowego terytorium stołecznego Delhi znajduje się stolica Indii – Nowe Delhi. Władze terytorium zabiegają o przekształcenie go w stan.

Podział miasta

Miasto dzieli się na 12 stref:

Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości - lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2009) 890 obiektów w 148 krajach, w tym 689 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 176 przyrodniczego (P) i 25 mieszanych (K, P). W sprawie wpisania danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 roku. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje.
Radźputowie (także radżputowie; ang. radjputs; राज्पुत, dosłownie królewscy synowie), członkowie indyskich rodów rycerskich zamieszkujący środkowe i północne Indie - dawną Radźputanę.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

Meczet (arab. مسجد masdżid; l.mn. مساجد masadżid) to miejsce kultu muzułmańskiego. Słowo meczet oznacza dowolny budynek, w którym oddaje się cześć Allahowi, niezależnie od jego architektury.

Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Mohammad Reza Pahlawi (pers. محمدرضا پهلوی, ur. 26 października 1919 w Teheranie, zm. 27 lipca 1980 w Kairze) – ostatni szachinszach Iranu, z dynastii Pahlawi, nastawiony prozachodnio, inicjator głębokich reform społecznych i gospodarczych w Iranie. W 1979 został odsunięty od władzy w wyniku irańskiej rewolucji islamskiej.

Narodowe Terytorium Stołeczne Delhi lub samo Delhi (hindi: राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र दिल्ली, दिल्ली, trb.: Rasztrij Radźadhani Kszetr Dilli, Dilli, trl.: Rāṣṭrīy Rājadhānī Kṣetr Dillī, Dillī; pendżabski: ਦਿੱਲੀ; urdu: دہلی; ang. National Capital Territory of Delhi (NCT), Delhi) - jedna z jednostek administracyjnych Indii, utworzona wokół stolicy kraju. W skład terytorium Delhi wchodzą trzy miasta: Delhi będące stolicą terytorium (1 397 km² powierzchni), Nowe Delhi będące stolicą Indii (43 km²) i Delhi Cantonment (43 km²). Administracyjnie terytorium podzielone jest na 9 dystryktów (podział na dystrykty nie pokrywa się z podziałem na miasta), zajmuje powierzchnię 1 483 km² i mieszka w nim 13,85 mln osób (dane ze spisu powszechnego z 2001). Oczekuje się, że 1 marca 2008 roku ludność dosięgnie 17 mln osób[1].

Timur Chromy (ur. 9 kwietnia 1336 r. w Chodża Ilgar koło Keszu (Shahrisabz), zm. 18 lutego 1405 r. w Otrarze) − znany również jako Tamerlan i Timur Lenk (od Tīmūr-e Lang − Timur Kulawy), założyciel dynastii Timurydów, panujący w latach 1370 - 1405, zdobywca większości Azji Środkowej, Iranu, Iraku i Zakaukazia.

Język hindi – język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się jako pierwszym językiem 180 milionów osób, natomiast przy zaklasyfikowaniu jako dialekty hindi języków radźasthani, bihari oraz pahari (bez nepalskiego) aż 422 mln osób, czyli 41% mieszkańców Indii. Używany jest także w Nepalu (500 tys.), na Fidżi (300 tys.), na Mauritiusie i w Surinamie (po 100 tys.). Posługują się nim również hinduscy imigranci w Europie Zachodniej. Język hindi jest językiem urzędowym, od 1950 roku ogólnopaństwowym (angielski jest językiem pomocniczym) Republiki Indii, oraz jednym z 23 języków konstytucyjnych. W kilku indyjskich stanach i terytoriach: Uttar Pradesh, Uttarakhand, Himachal Pradesh, Harijanie, Madhya Pradesh, Biharze, Radżastanie oraz na terytorium stołecznym Delhi hindi (w wersji standardowej) jest oficjalnym językiem administracji stanowej oraz podstawowym językiem wykładowym w szkołach.