Delirianty – substancje psychoaktywne z grupy dysocjantów, blokujące wydzielanie acetylocholiny oraz wykazujące działanie antycholinergiczne. Głównym efektem działania deliriantów - jak wskazuje ich nazwa - jest delirium, przejawiające się stuporem, konfuzją i splątaniem. Człowiek znajdujący się pod wpływem deliriantów może rozmawiać z wyimaginowanymi osobami, nie rozpoznawać swojego odbicia w lustrze, gubić się w wykonywaniu prostych czynności lub nawet mieć wrażenie, że już coś zrobił i nagle uświadomić sobie, że jeszcze nawet nie zaczął tego robić. Ogół efektów jest przyrównywany do somnambulizmu, stanu fugi czy po prostu epizodu psychotycznego. Znaczną różnicą pomiędzy deliriantami a "typowymi" psychodelikami jak LSD czy psylocybina jest to, że intoksykowany ma ograniczony wpływ na przebieg doświadczenia.

Do grupy deliriantów należą zarówno naturalne alkaloidy psiankowate (bielunie, gałka muszkatołowa, lulek czarny, mandragora, wilcza jagoda), jak i syntetyczne farmaceutyki (difenhydramina, dimenhydrynat). 3-chinuklidynobenzylan jest bardzo aktywnym antycholinergicznym bojowym środkiem trującym.

Mimo że większa część deliriantów jest legalna i łatwo osiągalna, nie są one zbytnio popularne w rekreacyjnym użyciu ze względu na nieprzyjemne i dotkliwe uczucie dysocjacji. Zgodnie z raportami użytkowników substancji psychoaktywnych z Erowida, niewielu decyduje się na powtórzenie doświadczenia. Istotne jest też, że wiele z wymienionych tu substancji może być niebezpieczna, nawet w małych dawkach. Alkaloidy tropanowe (atropina, skopolamina) są truciznami, powodują tachykardię, hipertermię, rozszerzenie źrenic (często na kilka dni po doświadczeniu) oraz rozluźnienie mięśni siatkówki. Przejawia się to rozmyciem pola widzenia, a nawet ślepotą przejściową lub stałą.

Farmakologiczny podział deliriantów

Pochodne tropanu

Leki przeciwhistaminowe

Inne

Zobacz też

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Psylocybina (4-PO-DMT) – psychodeliczny alkaloid z rodziny tryptamin, występujący naturalnie w setkach gatunków grzybów psylocybinowych, najbardziej znane z nich to Psilocybe cubensis i Psilocybe semilanceata. Psylocybina obok LSD jest najbardziej popularnym i najczęściej używanym psychodelikiem. Historia zażywania grzybów psylocybinowych sięga czterech tysięcy lat wstecz, obecnie popularnie znane są one jako halucynogenne lub magiczne grzyby. Psylocybina powoduje głębokie doznania psychodeliczne, transcendentne, mistyczne, medytacyjne, często także religijne. Obecnie w większości krajów wpisana została na listę nielegalnych środków psychoaktywnych i za posiadanie lub obrót nią grożą wysokie kary. Substancja ta została opisana po raz pierwszy w latach 60. XX wieku przez Alberta Hofmanna.

Cholinolityki, antycholinergiki; parasympatykolityki; substancje o działaniu cholinolitycznym (antycholinergicznym); antagoniści receptorów muskarynowych to substancje wykazujące działanie przeciwne do acetylocholiny. Cholinolityki mają wielokierunkowe działanie na organizm, wiele z nich jest truciznami, środkami psychoaktywnymi (delirianty) i lekami. Wspólną cechą wszystkich cholinolityków jest blokowanie (działanie antagonistyczne) na receptory muskarynowe. Z uwagi na generowanie zaburzeń OUN (szczególnie u ludzi starszych) ich stosowanie wymaga dużej rozwagi; w razie majaczenia podaje się leki blokujące receptor D2 (np. haloperidol), przy zatruciu atropiną podaje się fizostygminę.