Współcześni demokraci uważają, iż demokracja jest jedynym możliwym gwarantem istnienia wolnej konkurencji w gospodarce, na rynku pracy oraz możliwości wprowadzenia koniecznych reform po debacie i dojściu do porozumienia. Z drugiej strony systemy, które są z formalnego punktu widzenia demokracjami, mogą w rzeczywistości dawać rzeczywistą władzę wąskiej grupie oligarchów, którzy praktycznie sprawują ją w sposób skrajnie niedemokratyczny2010-05.

Ponadto niektórzy przeciwnicy demokracji (wywodzący się szczególnie z środowisk skrajnie prawicowych i libertariańskich) twierdzą, iż system ten nieuchronnie prowadzi do socjalizmu, a w końcu "przepoczwarza się" w komunizm.

Zagadnienie stworzenia ustroju, w którym z jednej strony wszyscy obywatele mają rzeczywisty wpływ na rządy, a z drugiej strony jest on technicznie sprawny, stanowi jeden z najważniejszych i wciąż nierozstrzygniętych problemów w teorii demokracji.

John Dewey twierdził, że stopień demokratyzacji danego społeczeństwa zależy od tego, w jakiej mierze społeczna struktura opiera się na wykorzystaniu specyficznych i zmiennych właściwości jednostek, nie zaś na ścisłych barierach klasowych.

Jedno ze stwierdzeń, podsumowujących nieustającą debatę na ten temat zostało wypowiedziane przez Winstona Churchilla:

Inne stwierdzenie, opisujące demokrację zostało wypowiedziane przez Alexisa de Tocqueville'a:

Karol Marks uważał:

Demokracje określa się także jako dyktat średniej statystycznej, jako ustrój w którym każdy jest równy - czyli rządzi uśrednienie, doskonała przeciętność.