Deng Xiaoping (posłuchaj po chińsku ; ur. 22 sierpnia 1904, zm. 19 lutego 1997) – polityk chiński. W okresie od 1978 do 1989 faktyczny przywódca Chińskiej Republiki Ludowej, inicjator reform społeczno-gospodarczych oraz otwarcia Chin na świat. Jeden z najważniejszych polityków w XX-wiecznej historii Chin.

Człowiek Roku 1978 i 1985 według magazynu Time.

Dzieciństwo i młodość

Urodził się jako Deng Xiansheng (chin. upr.: 邓先圣; chin. trad.: 鄧先聖) 22 sierpnia 1904 we wsi Paifang, położonej w gminie Xiexing w powiecie Guang'an na terenie prowincji Syczuan. Jego ojciec Deng Wenming był prawnikiem, matka Xianshenga wcześnie zmarła. Xiansheng był najstarszym z szóstki rodzeństwa, miał trzech braci i dwie siostry.

W wieku 5 lat poszedł do szkoły i otrzymał wówczas nowe imię, Deng Xixian (chin. upr.: 邓希贤; chin. trad.: 鄧希賢). Po ukończeniu szkoły podstawowej dostał się w drodze konkursu do powiatowej szkoły średniej. Po jej ukończeniu jesienią 1919, rozpoczął w Chongqing kursy przygotowawcze dla chętnych do wyjazdu na studia we Francji.

Podczas nauki w Chongqing po raz pierwszy zetknął się z działalnością polityczną związaną z Ruchem 4 Maja. Deng nawiązał znajomości z członkami Ruchu, brał także udział w wiecach i bojkocie japońskich towarów. Po ukończeniu kursu we wrześniu 1920 wyjechał na studia do Francji. 19 października, po prawie czterdziestodniowej podróży statkiem, dotarł do portu w Marsylii.

Pobyt we Francji i w ZSRR

Deng studiował we Francji jedynie kilka miesięcy, po czym zmuszony ciężką sytuacją finansową zrezygnował z nauki i podjął pracę w fabryce. Podczas studiów poznał również studiujących we Francji Chińczyków m.in. Zhou Enlaia i Zhao Shiyana, pod wpływem których zainteresował się marksizmem. W 1922 wstąpił w Paryżu do Chińskiej Ligi Młodzieży Komunistycznej, następnie w 1924 został członkiem Komunistycznej Partii Chin.

W 1926 opuścił Francję i udał się do ZSRR gdzie studiował najpierw na Uniwersytecie Narodów Wschodu, następnie na Uniwersytecie im. Sun Jat-sena w Moskwie.

Powrót do Chin i początek działalności politycznej

Wiosną 1927 Deng po powrocie do Chin został wysłany przez władze KPCh do Xi'anu jako naczelnik wydziału politycznego i instruktor polityczny, a także sekretarz szkolnej organizacji KPCh na komunistycznej Akademii Sun Jat-sena. Wkrótce potem doszło do zerwania współpracy m.in. KPCh a Kuomintangiem, na skutek czego na przełomie czerwca i lipca 1927 Denga wysłano do Hankou. Komunistyczna Partia Chin zeszła do podziemia zaś jej działacze byli prześladowani przez rządzący Kuomintang. W tym okresie Deng przyjął nowe imię - Deng Xiaoping. Pod koniec 1927 wraz z przeniesieniem naczelnych struktur KPCh Deng przeprowadził się do Szanghaju.