Denizli - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 37°46′N 29°05′E / 37.767, 29.083

Denizli - miasto w południowo-zachodniej Turcji, przy drodze Izmir-Antalya, w prowincji Denizli. Liczy około 400,000 mieszkańców (dane na 2006 rok).

Prężnie rozwijający się ośrodek przyciąga wielu turystów dzięki korzystnemu położeniu w okolicy światowej klasy pomnika przyrody, jakim jest Pamukkale, oraz ruin antycznych miast, takich jak Hierapolis, Laodycea czy Honaz.

Lata są tu bardzo gorące, zimy zaś umiarkowane, choć niekiedy mogą być bardzo chłodne, z dużymi opadami śniegu w górach otaczających miasto.

Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.

Pamukkale (tur. Bawełniany zamek lub Bawełniana twierdza) - turecka miejscowość położona w dolinie Cürüksu (w starożytności zwanej Doliną Lycos), około 18 km od Denizli.

Etymologia

Denizli w języku tureckim oznacza miejscowość leżącą nad morzem lub jeziorem, aczkolwiek miasto nie jest położone na wybrzeżu. Nazwa jest prawdopodobnie przekształceniem kilku pisowni i wiąże się z obfitością zasobów wód podziemnych lub lokalizacją w pobliżu znajdującej się na zachodzie Turcji krainy jezior.

Ewlija Czelebi (tur.Evliya Çelebi) ur. 25 marca 1611 r. w Stambule, a dokładnie w jego dzielnicy Unkapany, zm. prawdopodobnie w 1683 r. (dokładna data i miejsce śmierci nie jest znane). Podróżnik turecki ciekawie opisujący kraje, które przebył w dziele swojego życia "Księdze podróży" ("Sejahatname").

Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym.

Historia

Okolice dzisiejszego miasta Denizli były zamieszkane od czasów prehistorycznych. W starożytności znajdowały się tu ważne ośrodki miejsce Grecji i Rzymu (Hierapolis i Laodycea), które przetrwały nawet okres Bizancjum.

W swojej dzisiejszej lokalizacji miasto zostało usytuowane po osiedleniu się na tych terenach Turków. W XVII wieku turecki podróżnik Evliya Çelebi odwiedził Denizli, co odnotował następująco:

Miasto zwie się Denizli (co po turecku znaczy leżące nad morzem), otacza je kilka jezior i rzek. W rzeczywistość od morza dzieli je 4 dni drogi. Jego forteca wzniesiona jest na planie kwadratu, na płaskim podłożu. Nie otacza jej żadna fosa. Granice ciągną się na 470 kroków. Ma cztery bramy wjazdowe: Brama Malarzy na północy, Brama Siodlarzy na wschodzie, Brama Nowy Meczet na południu i Brama Winniczna na zachodzie. W obrębie twierdzy krąży około pięćdziesięciu uzbrojonych strażników, którzy strzegą tutejszego sklepu. Właściwe miasto znajduje się poza obwarowaniami i składają się na nie 44 dzielnice oraz około 3600 posiadłości. Znajduje się tam 57 meczetów i ich zabytkowych dzielnic, 7 medras (teologicznych szkół muzułmańskich), 7 szkół dla dzieci, 6 łaźni i 17 domów derwiszy...

Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin , podczas gdy dla jego mieszkańców było to po prostu Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian").

Laodycea (gr. Λαοδίκεια, łac. Laodicea, tur. Laodikeia) - starożytne miasto na terenie Frygii, oddalone o kilkanaście kilometrów od Hierapolis, współcześnie stanowisko archeologiczne w południowo-zachodniej Turcji, w prowincji Denizli.

Miasto żyło w pokoju przez wiele wieków, nie angażując się bezpośrednio w wojny. Poczynając od I wojny światowej, poprzez wojnę wyzwoleńczą greckie siły dotarły jedynie do Sarayköy, małego miasta leżącego 20 km na północny zachód od Denizli. Nie zapuściły się jednak do samego Denizli, gdzie w tym samym czasie przygotowywano opór.

Derwisz (pers. درویش darwisz) - członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; także żebrzący, ascetyczny, wędrowny mnich muzułmański (fakir). Bractwa derwiszów zaczęły powstawać w XI wieku i opierały się na doktrynie sufizmu. Derwisze służyli Mahdiemu w powstaniu sudańskim, co zostało opisane w książce Henryka Sienkiewicza pt. "W pustyni i w puszczy".

Starożytna Grecja – cywilizacja, która w starożytności rozwijała się w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach okolicznych mórz (Egejskiego, Jońskiego), wybrzeżach Azji Mniejszej, a później także w innych rejonach Morza Śródziemnego. W epoce brązu powstały na tym obszarze wysoko rozwinięte kultury: minojska na wyspie Krecie, a w Grecji właściwej mykeńska, która później zdominowała Kretę. Wraz z końcem epoki brązu nastąpił gwałtowny upadek cywilizacji mykeńskiej i nastały tzw. wieki ciemne, z których wyłoniła się (ok. VIII w. p.n.e.) kultura Grecji archaicznej z ludnością żyjącą w miastach-państwach zwanych polis. Za okres szczytowego rozwoju cywilizacji greckiej uznaje się okres klasyczny (V-IV w. p.n.e.), kiedy to Grecy odepchnęli zagrożenie perskie, a najpotężniejsze polis (Ateny, Sparta, Teby) toczyły wojny o hegemonię. W drugiej połowie IV w. p.n.e. dominację nad Grekami uzyskało zhellenizowane państwo macedońskie, a jego władca - Aleksander Wielki - podbijając imperium perskie rozprzestrzenił kulturę grecką na ogromne obszary Azji i zapoczątkował okres hellenistyczny. W wiekach II i I p.n.e. państwa greckie dostały się pod panowanie imperium rzymskiego.