Denominacja - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy pojęcia z zakresu ekonomii. Zapoznaj się również z: denominacja – społeczność wiernych, wyznanie, grupa religijna.

Denominacja – reforma pieniężna, polegająca na zastąpieniu dotychczasowej waluty narodowej nową, bez ingerencji w kurs walutowy. Denominacji nie należy mylić z dewaluacją, ta bowiem zakłada realne obniżenie wartości waluty narodowej wobec innych walut, podczas gdy denominacja ma charakter usprawnienia czysto technicznego, a wszelkie obniżki mają w tym wypadku charakter wyłącznie nominalny.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Rubel naddniestrzański - oficjalna jednostka płatnicza w nieuznawanej Republice Naddniestrzańskiej. Wprowadzona jako oficjalna waluta republiki w sierpniu 1994 r. W związku ze statusem Naddniestrza, waluta nie posiada kodu ISO 4217 dla waluty, choć niektóre instytucje naddniestrzańskie (Agroprombank i Gazprombank) używają kodu PRB, a Bank Republiki Naddniestrzańskiej niekiedy określa go jako RUP.

Wymiana wszystkich wartości (płace, ceny, kurs walutowy, rachunki bankowe etc.) odbywa się według wcześniej ustalonych proporcji. Denominacja zazwyczaj wynika z wysokiej inflacji, jakiej wcześniej doświadczyła gospodarka danego państwa – i ma sens w momencie, kiedy inflacja jest już opanowana przez bank centralny. Emisja banknotów o coraz wyższych nominałach, rosnące wartości w rozliczeniach finansowych stają się uciążliwe dla funkcjonowania zarówno pojedynczych podmiotów jak i całej gospodarki państwowej – i stąd potrzeba zmniejszenia wartości nominalnej zawieranych transakcji.

Naddniestrze (Pridniestrowie, oficjalnie Naddniestrzańska Republika Mołdawska lub Mołdawska Republika Naddniestrza; mołd. Република Молдовеняскэ Нистрянэ, Republica Moldovenească Nistreană, Stânga Nistrului, ros. Приднестровская Молдавская Республика, ukr. Придністровська Молдавська Республіка) – region autonomiczny Republiki Mołdawii. De facto od 2 września 1990 niepodległy, na arenie międzynarodowej uznawany jedynie przez Abchazję i Osetię Południową. Obejmuje znajdujące się na lewym brzegu Dniestru tereny republiki oraz prawobrzeżne miasto Bendery (Tighina). Jest to pas ziemi o długości około 200 km i średniej szerokości około 12-15 km.

Won północnokoreański – jednostka walutowa Korei Północnej. Won północnokoreański dzieli się na 100 czon, zwanych także junami. Kod walutowy wg ISO 4217 to KPW. Symbolem wona jest "₩".

Denominacja ma także sens społeczno-psychologiczny. Jednostka pieniądza powinna być wykreowana w taki sposób, aby oddawała w realny sposób swoją wartość, a jednocześnie dawała komfort psychiczny osobom o przeciętnych zarobkach. Uważa się, że dobrze dobrana jednostka powinna stanowić ok. 1/10000 uśrednionego zarobku w danym kraju.

Banknot (niem. Banknote, ang. bank-note – kwit bankowy) to pieniądz papierowy emitowany przez centralny bank emisyjny. Jest to pieniądz symbolizujący określoną wartość niepokrytą w jego wartości materialnej. W przypadku pieniądza metalowego odpowiednikiem banknotu jest bilon. Od niedawna oprócz banknotów z papieru stosuje się również bardzo podobne do nich pieniądze wykonane z tworzyw sztucznych bez udziału celulozy.

Pengő – dawna waluta na Węgrzech. Dzielił się na 100 fillérów. Wprowadzony w 1926 roku w miejsce korony węgierskiej, zastąpiony w 1946 przez forinta z powodu rekordowej hiperinflacji, wynoszącej w szczytowym okresie około 400% dziennie (co, mając na uwadze postęp geometryczny, dawało astronomiczną liczbę 41,9 tysięcy bilionów procent miesięcznie). Gdy ostatecznie zastąpiono pengő forintem, najwyższy nominał miał wartość 100 000 000 000 000 000 000 (sto trylionów, gdzie trylion to jedynka z osiemnastoma zerami, choć przygotowany do wprowadzenia był nominał 10-krotnie większy), zaś za przelicznik przyjęto stosunek 1 forint : 400 000 000 000 000 000 000 000 000 000 (czterysta kwadryliardów, gdzie kwadryliard to jedynka z dwudziestoma siedmioma zerami) pengő.

Należy jednak pamiętać, że akcja denominacji waluty pociąga za sobą wielkie koszty, takie jak: druk i wymiana nowych banknotów, zaktualizowanie maszyn obsługujących operacje finansowe, akcje informujące społeczeństwo itp. W 1995 roku koszt denominacji polskiego złotego wyniósł 30 milionów nowych złotych (300 miliardów starych złotych), czyli tyle, co budowa około 4 km autostrady.

Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.

Manat azerski (YAM, stary manat: AZM) – jednostka monetarna obowiązująca w Azerbejdżanie. Jeden manat to sto kapik (az. qəpik). Słowo manat pochodzi od rosyjskiego монета. Manat został wprowadzony w 1992 i zastąpił radzieckiego rubla (10 rubli wymieniano na 1 manata).

Podobną rolę co denominacja spełnia stosowana czasem w podobnych sytuacjach wymiana pieniędzy na nową jednostkę walutową, tak jak wymiana marek polskich na złotówki (1 800 000 mkp → 1 zł) w 1924, węgierskich pengő na forinty (4·10 P → 1 F) w 1946 albo wymiana argentyńskiego peso na australa (1000 p → 1 ) w 1985 i później ponownie australa na peso (10 000 → 1 peso) z końcem 1991.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Niektóre denominacje na świecie

1923 – Niemcy – marka niemiecka – w proporcji 1 000 000 000 000:1 (bilion)

1945 – Grecja – drachma – w proporcji 50 000 000 000:1 (pięćdziesiąt miliardów)

1947 – ZSRR – rubel – w proporcji 10:1 (1:1 dla rachunków oszczędnościowych do 3000 rub.)

1950 – Polska – złoty – w proporcji 100:3 dla płac i cen oraz 100:1 dla gotówki

1958 – Francja – frank francuski – w proporcji 100:1

1961 – ZSRR – rubel – w proporcji 10:1

1979 – Wietnam – kip – w proporcji 100:1

1985 – Izrael – szekel – w proporcji 1 000:1

1994 – Jugosławia – dinar jugosłowiański – w proporcji 1 000 000 000:1

1994 – Jugosławia – dinar jugosłowiański – w proporcji 10 000 000 – 13 000 000:1

1994 – Naddniestrze – rubel naddniestrzański – w proporcji 1 000:1

1994 – Uzbekistan – sum uzbecki – w proporcji 1 000:1

1995 – Polska – złoty – w proporcji 10 000:1
p. osobny artykuł Denominacja złotego w 1995

1998 – Rosja – rubel rosyjski – w proporcji 1 000:1

2000 – Białoruś – rubel białoruski – w proporcji 1 000:1

2000 – Naddniestrze – rubel naddniestrzański – w proporcji 1 000 000:1

2005 – Turcja – lira turecka – w proporcji 1 000 000:1

2005 – Rumunia – lej rumuński – w proporcji 10 000:1

2006 – Azerbejdżan – manat azerski – w proporcji 5 000:1

2008 – Wenezuela – boliwar wenezuelski – w proporcji 1 000:1

2008 – Zimbabwe – dolar Zimbabwe – w proporcji 10 000 000 000:1

2009 – Zimbabwe – dolar Zimbabwe – w proporcji 1 000 000 000 000:1

2009 – Korea Północna – won północnokoreański – w proporcji 100:1

Zobacz też

hiperinflacja

inflacja

Przypisy

Denominacja złotego polskiego na przełomie 1994/1995 spełniała ten warunek z pewnym zapasem na przyszłość: w IV kwartale 1994 przeciętne wynagrodzenie w Polsce wynosiło 6 241 000 PLZ, a w I kwartale 1995 – 662,44 PLN; przez następne dziesięć lat wynagrodzenie przeciętne wzrosło w Polsce do 2 528,62 PLN w ostatnim kwartale 2005
po cenach z 1995 r, wg „Polityki”, dodatek „Finanse”3(30), marzec'95, przy kursie dolara w 1995 równym ok. 2,5 PLN

Linki zewnętrzne

Artykuł o wymianie pieniędzy w Polsce w październiku 1950