Departament I MSW

Departament I Ministerstwa Spraw Wewnętrznych – istniejący w latach 1956-1990 organ w strukturze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL, stanowiący część Służby Bezpieczeństwa MSW, zajmujący się wywiadem ("zdobywaniem tajnych dokumentów i informacji dotyczących politycznych, ekonomicznych, militarnych i wywiadowczych planów i zamierzeń skierowanych przeciwko Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i krajom obozu socjalistycznego"). W maju 1990 zadania Departamentu I MSW przejął nowo utworzony Zarząd Wywiadu UOP.

Sicherheitsdienst des Reichsführers-SS (SD, pol. Służba Bezpieczeństwa Reichsführera SS) – organ wywiadu, kontrwywiadu i służby bezpieczeństwa SS, działający w III Rzeszy w latach 1931-1945.
Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego Niemieckiej Republiki Demokratycznej (niem. Ministerium für Staatssicherheit (MfS)), powszechnie zwane Stasi – naczelny organ bezpieczeństwa NRD, utworzony 8 lutego 1950 roku. MfS odpowiedzialne było za kierunek bezpieczeństwa wewnętrznego, wywiadu wewnętrznego i zagranicznego oraz kontrwywiadu Niemieckiej Republiki Demokratycznej.

Powstanie wywiadu cywilnego w powojennej Polsce

Po utworzeniu Resortu Bezpieczeństwa Publicznego przy Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego 21 lipca 1944 w jego strukturach od grudnia 1944 znajdował się Samodzielny Wydział Wywiadu, na czele którego stał pełniący obowiązki dyrektora płk Stefan Antosiewicz. Był on jednak zbyt mały i miał niewielkie pole działania. Ograniczał się przeważnie do zbierania informacji o przeciwnikach nowego reżimu komunistycznego i o bardzo rozgałęzionym podziemiu zbrojnym, które powstawało w okupowanej Polsce od początku II wojny światowej.

Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) - organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.
Niemcy Zachodnie (właściwie Republika Federalna Niemiec) – określenie państwa niemieckiego leżącego w obecnej zachodniej części Niemiec w okresie 1949-1990. Oficjalna nazwa państwa brzmiała Republika Federalna Niemiec (niem. Bundesrepublik Deutschland), państwo zostało utworzone w 1949 roku z brytyjskiej, amerykańskiej i francuskiej stref okupacyjnych oraz Protektoratu Saary. W 1990 roku Niemiecka Republika Demokratyczna uległa likwidacji, a powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN.

Cywilną służbę wywiadowczą formalnie utworzono 2 stycznia 1945 jako Wydział Wywiadu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.

Zmiany

5 miesięcy później, 21 czerwca 1945, Wydział Wywiadu MBP przemianowano na Wydział II Samodzielny MBP. 17 lipca 1947 połączono go z wywiadem wojskowym (Oddziałem II Sztabu Generalnego LWP) tworząc Departament VII MBP.

Po niemal trzyletnim okresie unifikacji z Oddziałem II Sztabu Generalnego Ludowego Wojska Polskiego, 5 czerwca 1950 wywiad cywilny został ponownie wyodrębniony, choć zachował nazwę "Departament VII Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego".

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów.

Zwolnienia i zadania

Z 359 dotychczasowych pracowników centrali zwolniono aż 185, tworząc jednocześnie nowe etaty – 565 stanowisk, w tym 173 niejawne.

Zakres działań wywiadu z końca 1950 obejmował:

prowadzenie wywiadu polityczno-ekonomicznego i emigracyjnego, na terenie całej kapitalistycznej Europy, Ameryki Północnej i Południowej,
ochronę placówek Polski Ludowej za granicą,
zabezpieczenie łączności szyfrowej i pocztowej,
sprawdzanie i opiniowanie kandydatów do pracy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i Ministerstwie Handlu Zagranicznego.

W maju 1954 do zakresu zadań dodano obowiązek prowadzenia wywiadu naukowo-technicznego, zwiększając jednocześnie stan obsady etatowej o 20 osób.

Pułkownik – stopień oficerski w armii. W WP jest to najwyższy stopień korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości armii po stopniu pułkownika (ang. i fr. - colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są już stopnie generalskie.
Czesław Kiszczak (ur. 19 października 1925 w Roczynach) – generał broni Ludowego Wojska Polskiego, działacz komunistyczny, minister spraw wewnętrznych w latach 1981–1990, Prezes Rady Ministrów PRL w okresie od 2 sierpnia do 17 sierpnia 1989, poseł IX kadencji, wicepremier pierwszego niekomunistycznego rządu PRL (1989–1990). Wcześniej szef m.in. kontrwywiadu WSW, Zarządu II Sztabu Generalnego WP.

Zmiany z 1954 i wywiad nielegalny

Po likwidacji Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego wywiad cywilny włączono w skład Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego, jako Departament I.

Zakres jego terytorialnych zainteresowań obejmował wówczas, oprócz europejskich państw kapitalistycznych, także USA, Kanadę, Meksyk, Brazylię, Argentynę i Izrael. Ponadto do zadań włączono (według oficjalnego określenia) "obowiązek zainteresowania się Watykanem jako obiektem zasadniczym". Jednocześnie Departament I KdsBP zaczął tworzyć struktury tzw. wywiadu nielegalnego.

Dewiza (z fr. devise "godło, zawołanie", z łac. sententia divisa "myśl wydzielona") – krótkie zdanie definiujące ogólną zasadę postępowania osoby lub rodu osób, organizacji lub instytucji, wyrażone najczęściej w języku narodowym lub po łacinie, rzadziej w innych językach; także rodzaj epigrafu.
Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

W listopadzie 1956 cywilną służbę wywiadowczą włączono jako Departament I do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Zmiany organizacyjne (w przeciwieństwie do pozostałych jednostek Służby Bezpieczeństwa, gdzie zwolniono bardzo dużą liczbę pracowników) były niewielkie, a liczbę pracowników ograniczono o około 70 osób.

Komitet Centralny Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (KC PZPR) – organ kierowniczy Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) w latach 1948–90; najwyższa władza PZPR między zjazdami, kierująca całokształtem pracy partii.
Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) – świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako pracownicy, przedsiębiorcy, rolnicy i in.) albo utraciły ją w znacznym stopniu oraz nie dysponują innymi źródłami dochodu gwarantującymi możliwość utrzymania się. Podstawową cechą świadczenia emerytalnego jest brak jego ekwiwalentności w stosunku do wartości składek z tytułu ubezpieczenia społecznego płaconych przez czas aktywności zawodowej.

Zakres pracy Departamentu I MSW z grudnia 1956

Zakres pracy Departamentu I MSW zatwierdzony 12 grudnia 1956 r., obejmował:

zdobywanie tajnych dokumentów i informacji dotyczących politycznych, ekonomicznych, militarnych i wywiadowczych planów i zamierzeń skierowanych przeciwko Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i krajom obozu socjalistycznego,
rozpracowywanie w krajach kapitalistycznych działalności obcych wywiadów skierowanych przeciwko PRL i umożliwienie organom Służby Bezpieczeństwa w kraju przeciwdziałanie tej działalności,
rozpracowywanie wrogiej działalności ośrodków politycznych i wywiadowczych emigracji polskiej w celu sparaliżowania ich działalności na kraj oraz inspirowanie różnego rodzaju pociągnięć neutralizujących reakcyjną emigrację polityczną,
zdobywanie informacji i dokumentacji z zakresu najnowszych osiągnięć naukowych i postępu technicznego w krajach kapitalistycznych na zapotrzebowanie poszczególnych resortów gospodarczych i instytucji naukowych PRL,
ujawnianie planów Watykanu i innych ośrodków religijnych zmierzających do prowadzenia działalności antypaństwowej w kraju.
prowadzenie w krajach kapitalistycznych specjalnych przedsięwzięć operacyjnych o charakterze politycznym,
organizacja i zabezpieczenie łączności szyfrowej i kurierskiej z placówkami PRL za granicą,
zabezpieczenie oficjalnych placówek PRL za granicą przed penetracją wrogiego kontrwywiadu.

Do krajów stanowiących przedmiot głównego zainteresowania Departamentu I MSW zaliczano

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Departament II Ministerstwa Spraw Wewnętrznych - organ w strukturze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej), działający w latach 1956-1990, zajmujący się m.in. organizowaniem i prowadzeniem walki ze szpiegowską działalnością wywiadów państw kapitalistycznych wymierzaną przeciwko Polsce Ludowej, wprowadzaniem własnej agentury do obcych ośrodków wywiadowczych oraz ochroną tajemnicy państwowej.

Niemcy Zachodnie
Stany Zjednoczone Ameryki
Wielką Brytanię
Francję
Watykan

Prowadzono także działalność wywiadowczą na terytorium krajów pomocniczych, m.in.:

Działalność w Watykanie

Na rzecz Departamentu I w Rzymie pracowali przede wszystkim funkcjonariusze SB, oficjalnie zatrudnieni jako dyplomaci na stanowiskach sekretarzy ambasady (jednym z takich oficerów był Edward Kotowski) oraz jako funkcjonariusze nielegalni np. "Lakar" czyli funkcjonariusz Andrzej Madejczyk prowadzący Konrada Hejmo OP. Ich zadaniem było budowanie agentury (głównie wśród duchowieństwa), za pomocą której starano się dotrzeć do Sekretariatu Stanu czy Instytutu Polskiego. Sieć współpracowników miała dostarczać informacji o skuteczności polityki dezinformacyjnej a także kreować tą politykę.

Osobowe źródło informacji (OZI), osoba współpracująca w sposób tajny i świadomy z SB. OZI dzieliły się na kilka kategorii w zależności od zaangażowania i użyteczności dla służb. Od 1982 r. dokumentacja dotycząca pracy najcenniejszych agentów SB trafiała do Biura Studiów Służby Bezpieczeństwa MSW.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Zarząd i struktura

Na czele Departamentu I MSW stał dyrektor, bezpośrednio podległy ministrowi spraw wewnętrznych. Dyrektorami byli kolejno:

płk Józef Czaplicki (13 listopada 1956 - 27 listopada 1956)

płk Witold Sienkiewicz (28 listopada 1956 - 6 kwietnia 1961)

płk Henryk Sokolak (6 kwietnia 1961 - 15 stycznia 1969)

gen. Mirosław Milewski (15 stycznia 1969 - 24 stycznia 1971)

gen. Józef Osek (1 listopada 1971 - 30 listopada 1974

gen. Jan Słowikowski (1 grudnia 1974 - 1 listopada 1981)

płk Fabian Dmowski (1 stycznia 1982 - wrzesień 1982)

gen. Zdzisław Sarewicz (23 września 1982 - 1 listopada 1989)

gen. Henryk Jasik (1 listopada 1989 - 31 lipca 1990)

W 1956 skład struktury Departamentu I wchodziły następujące jednostki organizacyjne:

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR - (ros. Министерство внутренних дел, Ministierstwo Wnutriennych Dieł MWD) - radziecki organ policji politycznej i służby bezpieczeństwa funkcjonujący w latach 1946 - 1960.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Wydział I

Organizował tzw. rezydentury nielegalne, działające poza oficjalnymi placówkami PRL za granicą oraz nadzorował i zabezpieczał ich funkcjonowanie, w organizacji pracy agenturalnej wydział uwzględniał także działania dywersyjne.

Wydział IA

Zaopatrywał wydziały operacyjne i rezydentury nielegalne w środki techniczne, wykonywał wszelkie czynności konieczne do organizowania nielegalnych wyjazdów pracowników kadrowych i agentury za granicę, zaopatrywał ich w dokumenty legalizacyjne, organizował łączność bezosobową oraz prowadził szkolenie w dziedzinie techniki operacyjnej dla kandydatów na nielegalne wyjazdy, zajmował się problemami legalizacji pobytu oficerów wywiadu nielegalnego za granicą oraz zapewnienia im łączności radiowej z centralą.

Wydział II

Odpowiadał za prowadzenie wywiadu na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kanady, Meksyku, Brazylii, Argentyny, oraz Izraela.

Wydział III

Prowadził wywiad na terenie Republiki Federalnej Niemiec, Austrii, oraz Berlina Zachodniego.

Wydział IV

Zajmował się prowadzeniem wywiadu na terytorium – Francji, Watykanu, Włoch, Szwajcarii, Belgii, Holandii.

Wydział V

Rozpracowywał reakcyjne ośrodki emigracji polskiej na terenie tych krajów, gdzie istniały największe skupiska polonijne.

Wydział VI

Prowadził wywiad naukowo-techniczny w rozwiniętych technicznie krajach kapitalistycznych.

Wydział VII

Odpowiadał za prowadzenie wywiadu na terytorium – Wielkiej Brytanii, Danii i Szwecji.

Wydział VIII

Zajmował się doborem i werbunkiem agentury na terenie kraju i kierował pracą grup operacyjnych na terenie województw w kontakcie z innymi departamentami.

Wydział IX

Opracowywał materiały agenturalne i sporządzał informacje dla kierownictwa partii i rządu, opracowywał oceny materiałów agenturalnych analizował poszczególne problemy związane z zakresem pracy Departamentu I.

Wydział X

Typował i dobierał kandydatów do pracy w Departamencie I oraz obsługiwał wszelkie sprawy personalne pracowników.

Wydział XI

Prowadził sprawy finansowe Departamentu I związane z pracą centrali i rezydentur, załatwiał sprawy mieszkaniowe pracowników, zarządzał obiektami specjalnymi i garażami, obsługiwał sprawy mundurowe i zabezpieczał mienie pracowników rezydentur.

Sekretariat Ogólny

Prowadził ewidencję operacyjną i archiwum wyłącznie na potrzeby Departamentu I, dzięki czemu agentura wywiadu była nieindentyfikowalna dla pracowników innych departamentów Służby Bezpieczeństwa. Wykonywał prace fotolaboratoryjne, obsługiwał wysyłanie i odbiór poczty operacyjnej na linii centrala – rezydentury oraz nadzorował pracę hali maszyn do pisania.

Samodzielna Sekcja A

Zapewniała łączność szyfrową z rezydenturami.

Samodzielna Sekcja B

Zajmowała się zabezpieczeniem oficjalnych placówek PRL przed penetracją obcych kontrwywiadów oraz zdobywaniem agentury wewnątrz obcych służb.

Szkoła Departamentu I

Przygotowywała kandydatów do pracy w Departamencie I i szkoliła pracowników. Prowadziła szkolenie zawodowe – nauka języków obcych, nauka o terenie, szkolenie operacyjne.

Struktura Departamentu I przez kolejne 2 lata praktycznie pozostawała bez zmian, jedynie Wydział X przekształcono 1 sierpnia 1958 r. w Samodzielną Sekcję K.

Kontrwywiad - działalność mająca na celu neutralizowanie działalności obcych służb wywiadowczych, jak też przeciwdziałanie szpiegostwu w ogólności. Często ujmuje się tu również działania mające na celu ochronę i obronę przed dywersją i sabotażem. Kontrwywiadem przeważnie zajmują się służby cywilne, policyjne i wojskowe, potocznie określane również mianem kontrwywiad. W Polsce kontrwywiadem cywilnym zajmuje się Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a wojskowym Służba Kontrwywiadu Wojskowego.
Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych (WUSW) – jednostka resortu spraw wewnetrznych istniejąca w latach 1983-1990 i podlegająca Komendzie Głównej Milicji Obywatelskiej (w zakeresie działań MO) oraz kierownictwu Służby Bezpieczeństwa (w zakresie działań SB).

Zmiany organizacyjne w 1961 roku

Po kolejnych zmianach organizacyjnych w 1961 roku:

Wydział I

Szkolenia operacyjne i językowego,

Wydział II

Działń operacyjnych w krajach trzeciego świata,

Wydział III

Ochrona kontrwywiadowcza,

Wydział IV

Działalność wywiadowcza w obu Amerykach, Wielkiej Brytanii,

Wydział V

Działania w krajach niemieckojęzycznych i Skandynawii,

Tajny współpracownik (TW) w terminologii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL osoba świadomie, dobrowolnie i za wynagrodzeniem współpracująca ze Służbą Bezpieczeństwa.
Minister – urzędnik, który jest członkiem rządu (Rady Ministrów) i kieruje ministerstwem. Słowo minister pochodzi od łac. minister – sługa, pomocnik.

Wydział VI

Działania we Francji, Włoszech z Watykanem i w Belgii,

Wydział VII

Odpowiedzialny za wywiad naukowo-techniczny (WNT) ,

Wydział VIII

Rozpracowujacy ośrodki emigracji politycznej i dywersji ideologicznej,

Wydział IX

Zabezpieczeczający środki techniki operacyjnej,

Wydział X

Analityczno-informacyjny,

Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego (ros. Министерство государственной безопасности - Ministierstwo Gosudarstwiennoj Biezopasnosti, MGB) – organ bezpieczeństwa działający w Związku Radzieckim w latach 1946–1953.
Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Wydział XI

Administracyjno-gospodarczy,

Wydział Ogólny

Ewidencja i archiwum operacyjne.

Samodzielna Sekcja Szyfrów

Samodzielna Sekcja Kadr

Samodzielna Sekcja Fotograficzna

Terenowymi ekspozyturami wywiadu były Samodzielne Grupy Specjalne w Komendach Wojewódzkich MO. Po ich zlikwidowaniu w 1963 zadania przejęli starsi inspektorzy w Inspektoratach Kierownictwa SB KW MO. W 1975 utworzono stanowiska starszych inspektorów przy Zastępcach Komendantów Wojewódzkich MO ds. SB (od 1983 przy Zastępcach Szefów WUSW ds. SB), natomiast w większych województwach istniały Inspektoraty I KW MO/WUSW.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Niemiecka Republika Demokratyczna w skrócie NRD (niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) - państwo powstałe 7 października 1949 na terenie byłej sowieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). 3 października 1990 NRD przyłączyła się do RFN.

Strukturą odpowiedzialną za wywiad nielegalny był Wydział XIV Departamentu I MSW. Najszerzej znanym funkcjonariuszem tego wydziału był Marian Zacharski, obecnie emerytowany generał brygady.

Utworzenie Zarządu WNT w 1973 roku

Kolejną zmianą było utworzenie w 1973 roku w miejsce Wydziału VII zamjującego się WNT (wywiadem naukowo techicznym) zarządu VII WNT w skład którego wchodziły:

Wydział I Zarządu VII

współpraca z przemysłem, opracowywanie i wykorzystywanie materiałów zdobywanych przez WNT

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

Wydział II Zarządu VII

zdobywanie informacji z zakresu przemysłu chemicznego i farmaceutycznego,

Wydział III Zarządu VII

zdobywanie informacji z zakresu przemysłu elektromaszynowego,

Wydział IV Zarządu VII

zdobywanie informacji z zakresu przemysłu ciężkiego,

Wydział V Zarządu VII

wywiad ekonomiczno-prognostyczny

Agent wywiadu – osoba zwerbowana przez służby specjalne swojego lub obcego państwa ze względu na jej wiedzę bądź kontakty osobiste z osobami mającymi dostęp do ważnych informacji o charakterze szpiegowskim. Agenci najczęściej werbowani są dwustopniowo – jako kandydaci na tajnych współpracowników, a następnie jako tajni współpracownicy na terenie kraju macierzystego (w przypadku zwerbowania agenta na terenie obcego kraju jako tajni współpracownicy, a następnie jako rezydenci). Zadaniem agenta jest dostarczanie wszelkich zdobytych informacji służbom specjalnym, które go zwerbowały, jak również podejmowanie działań mających na celu osiągnięcia zamierzonego celu przez wywiad, dla którego pracuje.
Oficer - policjant należący do korpusu oficerów Policji, posiadający stopień policyjny co najmniej podkomisarza, który jest odpowiednikiem stopnia podporucznika w WP, Straży Granicznej i młodszego kapitana w Państwowej Straży Pożarnej. Oficerów policji szkoli Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie.

Zmiany w 1977 roku

W 1977 roku nastapiły zmiany struktury wywiadu zwiazane z dezercją por. Andrzeja Kopczyńskiego. Przyjęto następującą strukturę:

Wydział I

kierowanie operacjami przeciwko RFN,

Wydział II

kierowanie operacjami przeciwko USA,

Wydział III

kierowanie operacjami przeciwko pozostałym krajom NATO i Watykanowi,

Wydział IV( od 1984)

współpraca z przemysłem, opracowywanie i wykorzystywanie materiałów zdobywanych przez WNT,

Dyplomacja – negocjowanie umów między państwami, w celu zawarcia korzystnych umów handlowych oraz pozyskania wsparcia wojskowego dla reprezentowanego kraju. Dyplomacja wiąże się też z rozwiązywaniem w pokojowy sposób problemów między państwami. Dwa tysiące lat temu wielki rzymski prawnik i filozof, Cyceron powiedział: „Istnieją dwa sposoby rozstrzygania sporów: jeden przy pomocy argumentów, drugi przy użyciu siły; a ponieważ pierwszy z nich jest właściwy człowiekowi, a drugi dzikim zwierzętom, należy uciec się do drugiego sposobu tylko wówczas, gdy nie możemy użyć pierwszego”. Inaczej mówiąc, siła argumentów, a nie argument siły – oto kwintesencja dyplomacji.
Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Wydział V

zdobywanie informacji z zakresu przemysłu ciężkiego,

Wydział VI

zdobywanie informacji z zakresu przemysłu elektromaszynowego,

Wydział VII

zdobywanie informacji z zakresu przemysłu chemicznego i farmaceutycznego,

Wydział VIII

wywiad ekonomiczno-prognostyczny

Wydział X

kontrwywiad zagraniczny,

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Resort Bezpieczeństwa Publicznego (RBP) przy Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego – pierwszy zorganizowany organ bezpieczeństwa, stworzony za pomocą i na wzór radziecki, w celu obrony organizowanego przez partię komunistycznego systemu władzy na terenach Polski zajętych przez Armię Czerwoną.

Wydział XI

dywersja ideologiczna,

Wydział XII

organizowanie inspiracji i specjalnych przedsięwzięć,

Wydział XIV

wywiad nielegalny,

Wydział XV

technika operacyjna,

Wydział XVI

sprawy kadrowe i szkoleniowe, koordynacja działań jednostek terenowych Departamentu I MSW w kraju,

Wydział XVII

informacje i analizy,

Stan wojenny został wprowadzony 13 grudnia 1981 r. na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej na mocy uchwały Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r., podjętej niejednogłośnie na polecenie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (pozakonstytucyjnego tymczasowego organu władzy, faktycznie nadrzędnego wobec konstytucyjnych władz państwowych), poparty przez Sejm PRL uchwałą z dnia 25 stycznia 1982 r.. Został zawieszony 31 grudnia 1982 r., a zniesiono go 22 lipca 1983 r.
Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanae) – państwo-miasto europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.

Wydział XVIII

ewidencja operacyjna, archiwum, PSED

Wydział XIX

administracyjno-finansowy

Personel Departamentu I oraz TW i informatorzy

Departament I Ministerstwa Spraw Wewnętrznych liczył 1600-1700 pracowników, z czego 400-500 pracowało w charakterze oficerów operacyjnych w warszawskiej centrali i w osiemnastu rezydenturach zagranicznych.

Dynamicznie wzrastała także liczba tajnych współpracowników (OZI, KO) wywiadu cywilnego. O ile w 1951 na kontakcie Departamentu VII MBP (wywiadu)było tylko 19 agentów wywiadu, to już cztery lata później było ich 245, a do końca 1959 stan sieci agenturalnej wzrósł do 373 informatorów. W ciągu następnego roku wyeliminowano mniej wartościową część agentury i 31 grudnia 1960 jej stan obniżył się do 320 osób.

Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego (KdsBP) – organ administracji państwowej skupiający w sobie działania policji politycznej wywiadu i kontrwywiadu, działający w Polsce Ludowej w latach 1954-1956.
Józef Czaplicki właściwie Izydor Kurc (ur. 31 sierpnia 1911, zm. 26 czerwca 1985 w Warszawie) – funkcjonariusz aparatu bezpieczeństwa Polski Ludowej, oficer (pułkownik) Ludowego Wojska Polskiego.

Z tej liczby wykorzystywano do rozpracowania:

centralnych aparatów państwowych – 20 agentów

burżuazyjnych partii politycznych – 15 agentów

ośrodków wywiadu i kontrwywiadu – 19 agentów

ośrodków rewizjonistycznych – 13 agentów

Watykanu i podległych mu ośrodków – 16 agentów

zagadnień naukowo-technicznych – 68 agentów

emigracji polskiej – 58 agentów

innych – 112 agentów

Spośród nich 90 informatorów działało na terenie RFN, 45 we Francji, 32 w Wielkiej Brytanii i tylko 11 w Stanach Zjednoczonych.

Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.
Urząd Ochrony Państwa to istniejąca od 10 maja 1990 do 29 czerwca 2002 instytucja państwa, stanowiąca część (obok zlikwidowanych Wojskowych Służb Informacyjnych) służb specjalnych RP. UOP zastąpił zlikwidowaną Służbę Bezpieczeństwa MSW.

Szkoły wywiadowcze

Do 1956, czyli do czasu przejęcia wywiadu przez MSW po likwidacji KdsBP, przygotowanie kandydatów do pracy w wywiadzie odbywało się w Szkole Oficerskiej Departamentu VII (odpowiedzialnego za działania wywiadowcze) MBP, a następnie w Szkole Oficerskiej Departamentu I Komitetu ds. Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie przy ulicy Długiej. Jedynie w niewielkim zakresie (nie licząc sporej liczby oficerów przyszłej kadry Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, późniejszego ministerstwa, przeszkolonej w kwietniu 1944 w Kujbyszewie i innych ośrodkach NKWD) szkolenia prowadzono w Związku Radzieckim w szkołach często zmieniających nazwę resortów, którym podlegał wywiad (NKWD, NKGB, MGB, MWD, KI, KGB). W latach 1950-1956 co roku przez takie szkoły przechodziło 6 do 8 osób. Wyjątkiem były lata 1955-1956, gdy w Moskwie przeszkolono 80 pracowników wywiadu.

Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. – México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze: Stanami Zjednoczonymi (na północy); Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu); Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie); Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).
Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

W latach 1956-1971 przygotowywanie kadr na rzecz szpiegostwa całkowicie przejęła Szkoła Wywiadu ("Szkoła Departamentu I"), zlokalizowana w stylowym pałacu przy ulicy Ksawerów w Warszawie. Od 1971 funkcję tę przejął "Ośrodek Kształcenia Kadr Wywiadu", utworzony na terenie dawnej bazy Sicherheitsdienst i Abwehr (dziś działa jako "Ośrodek Szkolenia Agencji Wywiadu").

Cywilizacja zachodnia, Zachód, Okcydent (łac. occidens, zachód) - cywilizacja społeczeństw współcześnie zamieszkujących państwa Europy Zachodniej, Europy Środkowej, Ameryki Północnej, Ameryki Południowej oraz Australię, Nową Zelandię, Izrael i Republikę Południowej Afryki; cywilizacja łacińska.
Sekretarz stanu - w Wielkiej Brytanii i Polsce to najwyższy rangą urzędnik w ministerstwie (w Polsce zwyczajowo nazywany wiceministrem). Sekretarze Stanu mianowani są również w Kancelarii Prezydenta RP.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)