Depresja Świebodzic - Polski Serwis Naukowy

Depresja Świebodzic – niewielka jednostka geologiczna w Sudetach Środkowych.

Jest to geologiczne piętro strukturalne Masywu Czeskiego, zbudowane ze skał osadowych, położone między metamorfikiem kaczawskim od północy i blokiem sowiogórskim od południa, a od południowego zachodu oddzielona jest uskokiem od niecki śródsudeckiej. Powierzchnia depresji ma kształt zbliżony do trapezu, rozciąga się z południowego wschodu od miejscowości Świebodzice w kierunku północno-zachodnim.

Uskok – struktura tektoniczna powstała w wyniku rozerwania mas skalnych i przemieszczenia ich wzdłuż powstałej powierzchni (lub wąskiej strefy zniszczenia), zwanej powierzchnią uskoku (lub strefą uskokową). Uskokom mogą towarzyszyć inne struktury tektoniczne (przyuskokowe podgięcia warstw, fałdy, fleksury).

Uskok brzeżny sudecki – strefa nieciągłości oddzielająca Sudety od Przedgórza Sudeckiego i Niziny Śląskiej, a pod względem geologicznym Sudety od bloku przedsudeckiego. Biegnie w kierunku ESE–WNW. Ciągnie się od okolic Vidnavy (Republika Czeska) do Złotoryi. Dalszy przebieg uskoku na wschód i na zachód jest hipotetyczny. W czasie orogenezy alpejskiej, wzdłuż płaszczyzny uskoku, nastąpiło podniesienie Sudetów w stosunku do przedpola, jednak jego historia jest prawdopodobnie dużo starsza.

Jest to waryscyjska depresja śródgórska w formie wydłużonego rowu o kierunku wschód-zachód, otoczona wzniesieniami skał krystalicznych: bloku sowiogórskiego oraz metamorfiku kaczawskiego. Stanowi samodzielną jednostkę geologiczną utworzoną z niezmetamorfizowanych skał osadowych. Wypełniają ją osady górnodewońskie i dolnokarbońskie, które należą do synorogenicznego kompleksu waryscyjskiego. Skały wypełniające depresję to przede wszystkim piaskowce, zlepieńce, mułowce, łupki ilaste, wapienie.

Dewon późny – trzecia epoka dewonu, trwająca około 26 milionów lat (od 385,3 ± 2,6 do 359,2 ± 2,5 mln lat temu). Dzieli się na dwa wieki: fran i famen.

Mułowiec – zwięzła skała okruchowa, będąca zlityfikowanym (scementowanym) mułem. Złożona głównie z ziaren kwarcu, czasem łyszczyków, skaleni, minerałów węglanowych i ilastych.

Depresja Świebodzic buduje fragmentarycznie podłoże Pogórza Wałbrzyskiego i zachodniej części Gór Sowich. Od północy skały depresji Świebodzic graniczą z Górami Kaczawskimi, od północnego wschodu z sudeckim uskokiem brzeżnym, od południa z Górami Wałbrzyskimi i Górami Sowimi.

Świebodzice (do 1945 po niemiecku Freiburg in Schlesien) to miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego. Od południa bezpośrednio graniczy z powiatem wałbrzyskim.

Piaskowiec to średnioziarnista, zwięzła skała osadowa powstała w wyniku scementowania ziaren kwarcu, skaleni, miki oraz okruchów innych skał i minerałów o średnicy 0,063-2 mm za pomocą spoiwa ilastego, krzemionkowego, wapiennego (kalcytowego, dolomitowego) lub żelazistego. Przyjmuje różne zabarwienia od szarego po żółte, czerwone i białe.

Bibliografia

Budowa geologiczna Polski, t. IV Tektonika, cz. 2 Sudety i obszary przyległe, Józef Oberc, Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa 1972