Der Stürmer - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy czasopisma. Zapoznaj się również z: Der Stürmer - grupa muzyczna.

Der Stürmer (w dosłownym tłumaczeniu: Szturmowiec bądź Napastnik) – niemiecki tygodnik polityczny, związany z Narodowosocjalistyczną Niemiecką Partią Robotników (NSDAP). Wydawano go w latach 1923-45 (do końca II wojny światowej). Redaktorem naczelnym gazety był Julius Streicher. W okresie działalności tygodnika występowały krótkie przerwy wydawnicze, związane z trudnościami prawnymi (zamykanie pisma z powodu naruszenia prawa).

Baldur Benedikt von Schirach (ur. 9 maja 1907 w Weimarze, zm. 8 sierpnia 1974 w Kröv) – prominentny nazista i przywódca Hitlerjugend, a także gauleiter Wiednia.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Magazyn stanowił kluczowy mechanizm w narodowosocjalistycznej maszynerii propagandowej. Miał zaciekły, antysemicki charakter. W przeciwieństwie do "Völkischer Beobachter" (Obserwatora ludowego), oficjalnego organu prasowego NSDAP, który przynajmniej stwarzał pozory poważnego magazynu, "Der Stürmer" przejawiał czysto tabloidowy styl. Obfitował w obsceniczne materiały, takie jak antysemickie karykatury oraz propagandowe oskarżenia wobec Żydów o zniewagę krwi (rzekome składanie ofiar z ludzkiej krwi). Poza tym głosił treści antyklerykalne, antykapitalistyczne i "antyreakcyjne".

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Julius Streicher (ur. 12 lutego 1885 w Fleinhausen koło Augsburga, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) był nauczycielem, członkiem NSDAP, Gauleiterem Frankonii, Obergruppenfuehrerem SA, organizatorem pogromów i bojkotów Żydów oraz redaktorem, a potem wydawcą niemieckiego pisma prowadzącego nagonki na Żydów pt. Der Stürmer, które było ważną częścią nazistowskiej machiny propagandy.

Rasistowskie karykatury

W ramach swojej działalności propagandowej, Streicher przytaczał stare mity ze średniowiecza, głoszące na przykład, że Żydzi składali ofiary z dzieci i pili ich krew. Oskarżeniom towarzyszyły antysemickie karykatury. "Der Stürmer" zawierał rysunki, przedstawiające Żydów jako oszpecone postacie z wyostrzonymi rysami twarzy i posiadające zniekształcone ciała. Do najpopularniejszych rysowników antysemickich należał Philip Rupprecht, tworzący pod pseudonimem Fips, autor ataków łączących wizerunek "Żyda-kapitalisty" z wizerunkiem "Żyda-komunisty", itp. Na dole strony tytułowej pisma drukowano motto: Die Juden sind unser Unglück! (Żydzi są naszym nieszczęściem). Hasło to zaczerpnięto z wypowiedzi XIX-wiecznego nacjonalistycznego historyka, Heinricha von Treitschkego, który był zwolennikiem antysemityzmu. W podtytule gazety widniało natomiast hasło: Deutsches Wochenblatt zum Kampfe um die Wahrheit (Niemiecki Tygodnik w Walce o Prawdę).

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) - postawa społeczno-polityczna uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze. Głosi solidarność wszystkich grup społecznych danego narodu.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Nakład

Niemieccy obywatele czytający "Stürmera" (Wormacja, 1933)

Większość czytelników pisma stanowili ludzie młodzi oraz osoby kwalifikujące się do najniższej warstwy niemieckiego społeczeństwa. Egzemplarze gazety "Der Stürmer" wystawiano w gablotach przy najbardziej uczęszczanych ulicach na terenie całej Rzeszy. W roku 1927 osiągnięto sprzedaż w wysokości 27 tys. kopii tygodniowo. Do roku 1935 nakład wzrósł do blisko 480 tys. egzemplarzy. Hermann Göring zakazał wydawania "Stürmera" we wszystkich podległych mu okręgach. Baldur von Schirach (przywódca Hitlerjugend) wykreślił magazyn z listy dozwolonych "pomocy dydaktycznych" w ośrodkach należących do Hitlerjugend.

Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (. Podczas procesów norymberskich partia została uznana za organizację zbrodniczą odpowiedzialną za szereg zbrodni przeciwko ludzkości.

Tabloid (z ang. tabloid), brukowiec, bulwarówka – typ gazety, przeważnie dziennika. Także specjalny format edycyjny (ok. 37-40 cm x ok. 27-30 cm).

Inni wyżsi urzędnicy, włącznie z Heinrichem Himmlerem (Reichsführerem-SS), Robertem Ley'em (przywódcą Niemieckiego Frontu Pracy) oraz Maxem Amannem (prezesem Izby Dziennikarstwa Rzeszy a zarazem właścicielem Zentral Verlag (Głównego Wydawnictwa), obejmującego w 1942 roku 80% prasy niemieckiej), popierali wydawanie pisma. Ich poglądy i oświadczenia często drukowano bowiem w "Der Stürmer". Albert Forster, gauleiter (przywódca oddziału terenowego NSDAP) w Gdańsku, w roku 1937 napisał:

Heinrich Himmler (ur. 7 października 1900 w Monachium, zm. 23 maja 1945 w Lüneburgu) – jeden z głównych przywódców Niemiec hitlerowskich i zbrodniarzy II wojny światowej; współtwórca i szef kolejno: SS (od 1929), Gestapo (od 1934), policji (od 1936), minister spraw wewnętrznych (od 1943).

Max Amann (ur. 24 listopada 1891 r. - zm. 30 marca 1957 r.) był niemieckim, nazistowskim urzędnikiem, politykiem oraz dziennikarzem. Został odznaczony honorowym stopniem SS-Obergruppenführera (odpowiednik generała broni w wojskach lądowych).

Z przyjemnością mogę powiedzieć, że "Der Stürmer", w sposób prosty, ale lepszy niż jakakolwiek codzienna bądź cotygodniowa gazeta, wyjaśnił społeczeństwu zagrożenie ze strony żydostwa. Bez Juliusa Streichera i jego "Szturmowca" większość obywateli nie dostrzegałaby potrzeby rozwiązania kwestii żydowskiej. Dlatego można żywić nadzieję, że ludzie, którzy chcą poznać rzetelną prawdę o kwestii żydowskiej powinni czytać "Der Stürmera".

Hitler uważał, że "prymitywne metody" Streichera skutecznie wywierają wpływ na proletariat. Jeden z wyższych polityków narodowosocjalistycznych powiedział w połowie lat 30. XX wieku:

Gau (goc. - gawi, hol. - Gouw) – w średniowiecznych Niemczech jednostka administracyjno-sądownicza. W okresie III Rzeszy jednostka administracji NSDAP, później także państwowa. Na jej czele stał gauleiter. Na terenach anektowanych (z reguły niewchodzących w skład Niemiec przed 1938 r.), np. Kraj Sudecki, Kraj Warty czy Gdańsk-Prusy Zachodnie nosiła nazwę Reichsgau.

Hermann Wilhelm Göring (ur. 12 stycznia 1893 w Rosenheim, zm. 15 października 1946 w Norymberdze) – niemiecki działacz nazistowski, jeden z twórców i głównych postaci hitlerowskiej III Rzeszy, as myśliwski z czasów pierwszej wojny światowej, w czasie II wojny światowej dowódca niemieckiego lotnictwa wojskowego (Luftwaffe), odpowiedzialny za zbrodnie wojenne.

"Antysemityzm był bez wątpienia najważniejszą bronią w jego [Hitlera] propagandowym arsenale i prawie wszędzie osiągał on zabójczą skuteczność. Dlatego właśnie ludziom takim jak Streicher dano wolną rękę. Poza tym jego artykuły były zabawne i błyskotliwie napisane. [Hitler] zastanawiał się, skąd Streicher stale czerpał inspirację do nowych paszkwili; z niecierpliwością czekał na każde nowe wydanie Stürmera. Był to jedyny periodyk, który [Hitler] czytywał z przyjemnością od deski do deski.

W czasie wojny nakład gazety znacznie spadł ze względu na deficyt papieru, a także z powodu wygnania Streichera z Norymbergi za korupcję. Znacznie bardziej drastycznym powodem spadku popularności gazety był fakt, że główny cel jej ataków - Żydzi, zaczęli znikać z codziennego życia Niemców. Niemniej jednak Hitler nalegał, by nadal wspierać wydawanie "Stürmera". Po wojnie Streichera sądzono w ramach procesów norymberskich o zbrodnie przeciwko ludzkości. Jego udział w akcie ludobójstwa polegał na podżeganiu Niemców do eksterminacji ludności żydowskiej. Działalność wydawnicza Streichera stanowiła główny dowód jego winy. Uznano go winnym postawionych zarzutów i wydano na niego wyrok śmierci przez powieszenie.

Procesy Norymberskie - seria procesów sądowych zbrodniarzy hitlerowskich toczonych przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym. Decyzję o nich podjęto na kolejnych konferencjach tzw. wielkiej trójki, sprecyzowano natomiast podczas sesji w Poczdamie. Akt oskarżenia poszczególnych procesów obejmował:

Propaganda (od łac. propagare - rozszerzać, rozciągać, krzewić) - celowe działanie zmierzające do ukształtowania określonych poglądów i zachowań zbiorowości lub jednostki, polegające na perswazji intelektualnej i emocjonalnej (czasem z użyciem jednostronnych, etycznie niewłaściwych lub nawet całkowicie fałszywych argumentów). Gdy propaganda zmierza do upowszechnienia trwałych postaw społecznych, poprzez narzucenie lub zmuszenie odbiorców do przyjęcia określonych treści, wtedy stanowi jeden z elementów indoktrynacji.