Deutsche Reichsbahn - Polski Serwis Naukowy

Deutsche Reichsbahn – niemieckie koleje państwowe w latach 1920–1949, następnie w NRD. Po zjednoczeniu Niemiec i po połączeniu z Deutsche Bundesbahn weszły w skład Deutsche Bahn AG.

Reorganizacje

1920 – Deutsche Reichseisenbahnen w Republice Weimarskiej

1924 – Deutsche Reichsbahn-Gesellschaft (DRG)

1938 – przyłączono Bundesbahn Österreich (BBÖ)

1938 – przyłączono część ČSD

1939 – przyłączono część PKP

1939–1945 - działalność w Generalnym Gubernatorstwie (Generalgouvernement) Generalnej Dyrekcji Kolei Wschodniej (Generaldirektion der Ostbahn)

1940 – przyłączono część SNCB/NMBS

1941 – przyłączono część jugosłowiańskich kolei

1941 – przyłączono część RŻD

1945–1949 – pod kontrolą władz okupacyjnych, wydzielono Österreichische Bundesbahnen (ÖBB)

1949 – Deutsche Reichsbahn w NRD, natomiast w RFN Deutsche Bundesbahn

1994 – Deutsche Bahn AG

Reichsbahndirektionen – dyrekcje od 1927

Reichsbahndirektion (RBD) (Dyrekcja Kolei Rzeszy)

Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna (PKP S.A.) – powstała w wyniku komercjalizacji istniejącego od 1926 przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Ich jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, który reprezentuje obecnie Ministerstwo Infrastruktury. Spółka pełni dominującą rolę w Grupie PKP. Do jej podstawowych zadań należą:

Rozwój kolei niemieckich sterowany był przez wiele ośrodków władzy politycznej. Część państw, w tym wszystkie największe, utworzyła własne zarządy kolejowe. Proces tworzenia sieci państwowej postępował w różnym tempie w różnych krajach. W Królestwie Pruskim prawnie zagwarantowano rządowi możliwość zakupu kolei po 30 latach funkcjonowania. Państwowy system kolejowy rozpoczęto tworzyć od budowy Preußische Ostbahn (1849), po zjednoczeniu kraju przystąpiono na dużą skalę do budowy linii strategicznych i wykupywania kolei prywatnych. Proces upaństwowienia został ukończony do 1885. W Prusach rolę centralnego zarządu Königlich Preußische Staatseisenbahnen (po 1896 Preußisch-Hessische Staatseisenbahnen) sprawowało jedno z ministerstw, któremu podlegały dyrekcje terytorialne kolei (KED). Zwyczajowo jednak koleje pruskie określa się niekiedy nazwą Königlich Preußische Eisenbahn-Verwaltung (KPEV) – emblematy z tą nazwą nosiły liczne pojazdy i budowle. W Królestwie Bawarii kolej Königlich Bayerische Staats-Eisenbahnen (K. Bay. Sts. B) pierwszą linię przejęła w 1844 (Monachium – Augsburg), a ostatnie linie w Palatynacie – w 1909. W Saksonii nowo utworzona kolej Königlich Sächsische Staatseisenbahnen (K.Sächs. Sts. E.B.) przejęła pierwszą linię w 1847 (Lipsk – Reichenbach/Vgtl.), a linię Leipzig-Dresdener Eisenbahn w 1876, jako jedną z ostatnich magistral. Królestwo Hanoweru natomiast od początku rozwijało sieć kolejową wyłącznie jako państwową (przejęta przez kolej pruską po likwidacji państwa hanowerskiego w 1866). W 1912 licząca ponad 52 tys. km sieć kolejowa na terenie Rzeszy podzielona była na dziewięć państwowych systemów kolejowych działających mniej więcej w obrębie poszczególnych większych krajów.

A – Reichsbahndirektion Altona (później Hamburg)

B – Reichsbahndirektion Berlin

Reichsbahndirektion Breslau

D – Reichsbahndirektion Dresden

Reichsbahndirektion Elberfeld (później Wuppertal)

U – Reichsbahndirektion Erfurt

E – Reichsbahndirektion Essen/Ruhr

F – Reichsbahndirektion Frankfurt/Main

L – Reichsbahndirektion Halle (Saale)

H – Reichsbahndirektion Hannover

R – Reichsbahndirektion Karlsruhe

Reichsbahndirektion Kassel

K – Reichsbahndirektion Köln

Reichsbahndirektion Königsberg (Prusy)

Reichsbahndirektion Magdeburg (podzielona 1 października 1931 pomiędzy RBD Halle/Saale, Berlin, Altona i Hannover)

Reichsbahndirektion Mainz

Reichsbahndirektion Münster (Westfalia)

Reichsbahndirektion Oldenburg (od 1 stycznia 1935 podzielona pomiędzy RBD Münster i Hannover)

Reichsbahndirektion Oppeln

Reichsbahndirektion Osten (Frankfurt/Oder)

W – Reichsbahndirektion Schwerin

Reichsbahndirektion Stettin

T – Reichsbahndirektion Stuttgart

S – Reichsbahndirektion Trier (od 1935 RBD Saarbrücken)

W Bawarii do końca 1933 działała Gruppenverwaltung Bayern obejmująca dyrekcje:

(fr.) SNCB, Société Nationale des Chemins de Fer Belges lub (nid.) NMBS, Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen (pl. Narodowe Towarzystwo Kolei Belgijskich) - belgijskie przedsiębiorstwo państwowe, zajmujące się przewozami kolejowymi. SNCB/NMBS jest narodowym przewoźnikiem kolejowym, prowadzącym przewozy pasażerskie i towarowe na sieci kolejowej o długości 3.536 km (z czego 2.950 km jest zelektryfikowane), zarządzanej przez spółkę Infrabel. W roku 2004 firma przewiozła 178,4 mln pasażerów. W SNCB/NMBS zatrudnionych jest około 38 300 pracowników.

Deutsche Bundesbahn lub DB (Niemiecka Kolej Federalna) - powstała w 1949 jako kolej państwowa nowo utworzonej Republiki Federalnej Niemiec (RFN) w wyniku podziału kolei niemieckich na dwa zarządy państwowych kolei. Koleje RFN przyjęły nazwę Deutsche Bundesbahn, a koleje Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD) zachowały dotychczasową nazwę Deutsche Reichsbahn (DR). Nastąpił podział dotychczasowej sieci kolejowej na granicy wewnątrzniemieckiej. Komunikację transgraniczną (tzw. Interzonenzüge) poddano kontroli granicznej.

Reichsbahndirektion Augsburg

Reichsbahndirektion Ludwigshafen/Rhein (podzielona 1 kwietnia 1937 pomiędzy RBD Mainz i Saarbrücken)

M – Reichsbahndirektion München

N – Reichsbahndirektion Nürnberg

Reichsbahndirektion Regensburg

Reichsbahndirektion Würzburg (1 stycznia 1931 przyłączona do RBD Nürnberg)

RBD – dyrekcje od 1939

Reichsbahndirektion Danzig

Reichsbahndirektion Posen

Zobacz też

Pruska Kolej Wschodnia

Historia kolei w Niemczech