Droga Czytelniczko, Drogi Czytelniku,

Czerniak złośliwy jest często występującym nowotworem złośliwym skóry. Niestety wyniki leczenia czerniaka w Polsce należą do najgorszych w Europie. Niezrozumiałe pozostają przyczyny późnego rozpoznawania czerniaka skóry, którego diagnostyka jest najprostszą i najtańszą w całej onkologii.

Kierujemy do Ciebie prośbę o wypełnienie anonimowej ankiety, która pozwoli na ocenę naszej wiedzy o czerniaku skóry, a w szczególności o profilaktyce i leczeniu tej choroby.
Czas jaki to zajmie - około 10-15 minut.

Czy chcesz pomóc w badaniach naukowych - odpowiedzieć na nasze pytania?

TAK, wypełniam
NIE, odmawiam

Zebrane informacje wykorzystane zostaną wyłącznie do celów naukowych
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Śląski - dialekt czy język regionalny?
21 lutego obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego UNESCO, ustanowiony dla chronienia zanikających języków. W polskim Sejmie toczy się właśnie dyskusja na temat nadania statusu języka regionalnego dialektowi śląskiemu. Poseł...
 
Ósma, włoska konferencja naukowa nt. bibliotek cyfrowych, Bari, Włochy
W dniach 9 - 10 lutego 2012 r. w Bari, Włochy, odbędzie się ósma, włoska konferencja naukowa nt. bibliotek cyfrowych. W bibliotece cyfrowej zbiory są przechowywane w formatach cyfrowych i są dostępne lokalnie lub zdalnie. Tego rodzaju biblioteki znajdują różne zastoso...
 
IV Krakowska Konferencja Młodych Uczonych
Krakowska Konferencja Młodych Uczonych przeznaczona jest dla osób poszukujących inspiracji naukowych oraz zainteresowanych rozszerzaniem własnych zainteresowań. Zaproszenie kierujemy do szerokiego grona doktorantów, asystentów, młodych ...
 
III Krakowska Konferencja Zdrowia Publicznego
III Krakowską Konferencję Zdrowia Publicznego organizuje w dniach 4-5 marca Koło Młodych Menedżerów Zdrowia przy Instytucie Zdrowia Publicznego UJ CM. Jak podkreślają organizatorzy, celem konferencji, oprócz szansy zdobycia fachowej wiedzy -...
 
W piątek zaczyna się I Krakowska Konferencja Majologiczna
Specjaliści z ośrodków naukowych z Danii, Polski, Szwecji, Niemiec, Belgii i Australii wezmą udział w organizowanym przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego sympozjum poświęconym archeologii, ikonografii i epigrafice Majów z obszarów wschodni...

Reklama:


Dialekt małopolski

Czy wiesz że...?
Gwara kielecka – (gwara sandomierska, gwara świętokrzyska,) zbiór gwar języka polskiego, dialektu małopolskiego charakterystycznych dla mieszkańców ziemi sandomierskiej. Można wyróżnić spośród zbioru gwar, gwary:

Samogłoski to głoski, przy powstawaniu których uczestniczą jedynie wiązadła głosowe, a strumień powietrza swobodnie przepływa przez kanał głosowy. Charakteryzują się regularnym rozkładem energii akustycznej, mają wyraźną strukturę formantową, która decyduje o ich barwie.

Stanisław Urbańczyk (ur. 27 lipca 1909 w Kwaczale koło Krakowa, zm. 23 października 2001) – językoznawca polski, profesor Uniwersytetu Toruńskiego, Poznańskiego i Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.
Dialekt małopolski na mapie dialeków polskich wg Stanisława Urbańczyka

Dialekt małopolski należy do dialektów języka polskiego, którym posługują się mieszkańcy Małopolski. Nie jest on jednakowy w całym regionie.

W dialekcie małopolskim występowały wg Pola - trzy "odcienia": sandomierski, lubeski, i czerwono-ruski (sanocki). Dialekt ten autor uważa za najbardziej urozmaicony.

Charakterystyka

Jego cechy to m.in.:

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

Spółgłoski zwarto-szczelinowe (afrykaty) powstają, gdy w pierwszej fazie artykulacji dochodzi do blokady przepływu przez jamę ustną i nosową (zwarcia), po czym tworzy się dostatecznie wąska szczelina, by powstał szum, tarcie.
  • charakterystyczna, nosowa wymowa "ą" i "ę", wymowa końcówki "-enka", jak w "ręka" (np. [paɲεŋka])
  • w dialektach małopolskim, wielkopolskim i śląskim oprócz obstruentów udźwięczniają też sonoranty (samogłoski oraz j, ł, l, r, m, n, ń) – np. "sok malinowy" w standardzie (i dialekcie mazowieckim) → "sokmalinowy" w dialekcie małopolskim (i nie tylko) → "sogmalinowy", "PSL" → "peezel" (każda nazwa litery jest traktowana jak osobny morfem, więc zachodzi udźwięcznianie, którego nie ma w słowie "pesel"). Częściej niż w standardzie zachodzi udźwięcznianie nie tylko na granicy wyrazów – "jeźli", "-źmy" itd., choć nie jest tak częste. W gwarach dialektu małopolskiego udźwięcznianie zachodzi nawet na granicy mniej zauważalnych morfemów – "jest-em" → "jezdem", a nawet w kontekstach nietypowych, np. "ślisko" → "ślizgo".
  • akcent wyrazowy inicjalny, przesunięcie akcentu w wołaczu na ostatnią sylabę
  • częste używanie partykuły "że" w trybie rozkazującym ("weźże", "idźże", "zróbże", "podajże", cicho-że, cicho-żesz bądź)
  • charakterystyczny zaśpiew w mowie potocznej
  • zlewanie zbitek "t-sz" i "d-ż" w afrykaty "cz" i "dż". Różnice są tu analogiczne, jak przy udźwięcznianiu – w standardowym języku polskim następuje to tylko przed obstruentami. Np. "drzwi" → "dżwi" (w starannej, nienaturalnej, wymowie "dżżwi", w hiperpoprawnej "d-żwi"), ale "trzmiel" → "cz-szmjel" i "trzy" → "cz-szy" (w starannej, nienaturalnej, wymowie "t-szmjel", "t-szy"), natomiast w dialekcie małopolskim także przed sonorantami (łącznie z samogłoskami) – "czmjel" , "czy".
  • Rodzaje gwar małopolskich

    Poza dialektem używanym przez inteligencję, wśród mieszkańców regionu, a zwłaszcza jego południowej części, występują liczne gwary, które różnią się od ogólnonarodowego języka nie tylko wymową, ale i słownictwem. Najbardziej popularne gwary Małopolski to:

    Gwara krakowska to słownictwo charakterystyczne dla mieszkańców Krakowa i okolic. Wiele z podanych słów i wyrażeń spotyka się na Podhalu oraz na Podkarpaciu.

    Dialekt (gr. διάλεκτος dialektos – "rozmowa, sposób mówienia") – regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi itp. Każdy posiada pewną liczbę wyrazów nie znanych innym odmianom, różnice leksykalnie mogą wynikać z odmiennych warunków przyrodniczych i kulturowych.
  • gwara krakowska,
  • gwara podhalańska,
  • gwara sądecka,
  • gwara zagłębiowska,
  • gwara żywiecka
  • gwara kielecka zwana również świętokrzyską
  • Zasięg występowania

    Dialekt małopolski wywarł wpływ na wschodnie (górnośląskie) odmiany dialektu śląskiego (m.in. przez związki kulturowe, zwłaszcza po wzmocnieniu odrębności Dolnego Śląska od Korony, także przynależność części Górnego Śląska do diecezji krakowskiej, a nie wrocławskiej) oraz na dialekt południowokresowy (ze względu na osadnictwo), a w konsekwencji na nowo tworzące się gwary na tzw. Ziemiach Odzyskanych. W średniowieczu i renesansie dialekt małopolski był jednym z głównych (obok wielkopolskiego) dialektów tworzącego się ogólnopolskiego języka literackiego. Następnie jego rola spadła na rzecz dialektu mazowieckiego. Związki gwar północnomałopolskich z centrum dialektu rozluźniły się zwłaszcza w okresie rozbiorów, przez co gwary tych części Małopolski, które weszły w skład Kongresówki (gwary łęczycko-sieradzkie, radomskie, kieleckie i lubelskie), przejęły wiele cech dialektu mazowieckiego.

    Góry Słonne, (niem. Berge Saana, staropol. Góry Sanockie; ) – pasmo górskie o długości ok. 20 km, i powierzchni 46 019,22 ha należące do Gór Sanocko-Turczańskich, w Karpatach Wschodnich. Pasmo przebiega z północnego zachodu na południowy wschód. Góry Słonne stanowią granicę europejskiego działu wodnego pomiędzy Morzem Bałtyckim a Morzem Czarnym. Obszar objęty jest programem Natura 2000.

    Małopolskakraina historyczna Polski, obejmująca obecnie południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły oraz w dorzeczu górnej Warty. Stolicą regionu jest Kraków.

    Przypisy

    1. .gwarypolskie.uw.edu.pl
    2. Kształcenie językowe. Uniwersytet Wrocławski. t.1-4, s. 67; "na północ od Łemkowszczyzny, na południowo-zachodnim skraju gwar nadsańskich" [w:] Slavia Orientalis. t.14, 1965. s. 247; "W dialekcie sanockim spotyka się wymowę z "n" podwójnym, a więc "Góry Słonne", jak w innych przymiotnikach, wymawianych tutaj: "szklanny", a nawet "drzewianny". [w:] Towarzystwo Literackie imienia Adama Mickiewicza, Instytut Badań Literackich PAN. Pamiętnik literacki, t. 95., nr 1-2, 2004. s. 106
    Etnolekt (język, dialekt) śląski – zespół gwar śląskich, być może łączących się w kilka dialektów, którym posługuje się rdzenna ludność Górnego Śląska oraz reliktowo część ludności Dolnego Śląska. Na kształtowanie się słownictwa etnolektu miały wpływ zapożyczenia z języków: polskiego, czeskiego (a raczej morawskiego, funkcjonującego dawniej jako odrębny język), niemieckiego (częściej z germańskiego dialektu śląskiego, niż standardowego niemieckiego) oraz częściowo słowackiego. W mowie tej przeważa źródłosłów słowiański. Znaczna część wyrażeń bliższa jest raczej językowi staropolskiemu niż współczesnej polszczyźnie.

    Korona Królestwa Polskiego (łac. Corona Regni Poloniae) – termin określający instytucję państwa polskiego w późnym średniowieczu, rozumianą zgodnie z koncepcją niezależności instytucji państwa od osoby monarchy. Zarazem nazwa ideologii politycznej wyrażającej się nowym sposobie postrzegania władzy, powstałej pod wpływem koncepcji płynących z Czech i Węgier.





    Czy wiesz że...? beta

    Morfem to najmniejsza grupa fonemów, która niesie ze sobą określone znaczenie i której nie można podzielić na mniejsze jednostki znaczeniowe. Jest elementarną jednostką morfologii, jednym z uniwersaliów językowych.
    Obstruent – spółgłoska właściwa (tj. nie będąca sonorantem); wymawiana ze zwarciem (np. polskie zwarto-wybuchowe t) lub silnym zbliżeniem narządów mowy (np. polskie szczelinowe sz [ʃ]), bądź też z taką kombinacją powyższych artykulacji, że wytworzenie szczeliny bezpośrednio po zwarciu zapobiega plozji (wybuchowi) (np. polskie (zwarto-szczelinowe cz [ʧ] w wyrazie „czy”).
    Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.
    Wincenty Ferreriusz Jakub Pol, pseud. Janusz, (ur. 20 kwietnia 1807 w Lublinie, zm. 2 grudnia 1872 w Krakowie) – polski poeta, geograf, kawaler Orderu Virtuti Militari.
    Dialekt mazowiecki (dialekt mazowieski, gwara mazowiecka) – jeden z dialektów i zarazem najbardziej ekspansywnym. W dialekcie mazowieckim występuje mazurzenie, fonetyka międzywyrazowa nieudźwięczniająca (ubezdźwięcznienie spółgłosek przed samogłoskami w nagłosie następnego wyrazu). Z innych ważniejszych cech należy wymienić asynchroniczną wymowę spółgłosek wargowych palatalnych (zmiękczonych). Największą odrębnością fonetyczną charakteryzują się Kurpie. Cechy charakterystyczne to m.in.:
    Ziemie Odzyskane – termin powstały po zbrojnej aneksji Zaolzia, dokonanej przez wojska polskie w październiku 1938 roku. Pierwszy raz użyty oficjalnie w Dekrecie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 października 1938 r. "o zjednoczeniu Odzyskanych Ziem Śląska Cieszyńskiego z Rzecząpospolitą Polską"[1]. Po II wojnie światowej określający ziemie zachodnie i północne współczesnej Polski, które zgodnie z postanowieniami konferencji poczdamskiej poddano polskiej jurysdykcji. Używany często przez propagandę PRL.
    Gwara podhalańska – jedna z gwar dialektu małopolskiego, występująca na terenie Podhala. Spośród wszystkich gwar małopolskich najbardziej znana i najlepiej zachowana po dzień dzisiejszy. Posiada ona wiele cech wspólnych z innymi gwarami południowej Małopolski, np. z gwarą żywiecką czy sądecką. Najbardziej zbliżone do niej są sąsiednie gwary spiska i orawska.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.