Dialekt zachodniopomorski - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy gwary dolnoniemieckiej. Zapoznaj się również z: słowiańskie gwary zachodniopomorskie.

Gwara zachodniopomorska (niem.: Westpommersch) – etnolekt, jakim posługiwała się ludność niemiecka na Pomorzu. Nie należy mylić gwary zachodniopomorskiej ze słowiańskimi gwarami zachodniopomorskimi używanymi przez słowiańskich przodków dzisiejszych Kaszubów mówiących językiem kaszubskim (uznawanym także za dialekt języka polskiego).

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Nowe dialekty mieszane (dialekt mieszany) – ogólny termin używany do nazwania nowszych gwar . Z powodu odmienności językowej jaka występowała pomiędzy ludnością nowych terenów Polski, często uniemożliwiając swobodną komunikację, język ogólny zastępował gwary regionalne wyjątkowo szybko. W rezultacie na terenach tych występuje obecnie właściwie tylko język literacki z niewielkimi naleciałościami regionalnymi, o charakterystyce zależnej od pierwotnej gwary przeniesionej przez nowe grupy ludności. Dzisiaj dialekty mieszane obejmują większy obszar niż wskazują na to mapy dialektologiczne i pojawiają się na terenach, na których używa się innych polskich gwar, np. warmińskiej i mazurskiej.

Historia

We wczesnym średniowieczu Pomorze zamieszkane było przez Słowian, przodków dzisiejszych Kaszubów. W tym czasie region zasiedlany był przez Niemców. Z tego powodu słowiańska ludność stopniowo ulegała germanizacji, ale jednocześnie język osadników – dolnoniemiecki ulegał też wpływom pomorskim. To doprowadziło do powstania nowej gwary germańskiej z licznymi slawizmami. Przesiedlenia ludności po II wojnie światowej doprowadziły do niemal całkowitego wymarcia gwary zachodniopomorskiej używanego na obszarze dzisiejszego województwa zachodniopomorskiego oraz zachodniej części pomorskiego. Gwara zachodniopomorska jest jednakże używana na terenie Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Gwarą tą mówi się również w Brazylii, dokąd wówczas udała się część niemieckiej ludności Pomorza.

Gwary zachodniopomorskie – etnolekt, którym posługiwano się przypuszczalnie do końca XVII wieku na Pomorzu Zachodnim i części Pomorza Gdańskiego. Od wschodu gwary zachodniopomorskie sąsiadowały z gwarami kaszubskimi, a od zachodu z połabskimi i były spoiwem pomiędzy nimi (kontinuum dialektalne).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Zobacz też

dialekt śląski języka niemieckiego

dialekty wschodniodolnoniemieckie

nowe dialekty mieszane