Dialektologia - Polski Serwis Naukowy

Dialektologia - dział lingwistyki zajmujący się badaniem, genezą i systematyką dialektów w obrębie jakiegoś języka lub języków.

Dialekt (gr. διάλεκτος dialektos – "rozmowa, sposób mówienia") – regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi itp. Każdy posiada pewną liczbę wyrazów nie znanych innym odmianom, różnice leksykalnie mogą wynikać z odmiennych warunków przyrodniczych i kulturowych.

Językoznawstwo diachroniczne (od gr. día „przez”, chrónos „czas”, językoznawstwo historyczne) to dział językoznawstwa zajmujący się badaniem relacji jakie występują między elementami języka w różnych epokach jego rozwoju. Językoznawstwo diachroniczne bada więc zmiany, jakie zachodzą w języku z upływem czasu. Głównym zadaniem językoznawstwa diachronicznego jest opisanie tych zmian i sformułowanie na tej podstawie możliwie ogólnych zasad obowiązujących w ewolucji języków.

Dyscyplina ta bada odmiany poszczególnych języków, oparte głównie na uwarunkowaniach geograficznych i związanych z nimi cechami (w przeciwieństwie do odmian opartych na czynnikach społecznych, które są przedmiotem zainteresowań socjolingwistyki, czy też odmian języka, których klasyfikacji i opisu dokonuje językoznawstwo diachroniczne). Dialektologia podchodzi do tych zagadnień jako do rozbieżności między dwoma lokalnymi dialektami a ich wspólnym językiem źródłowym i odmianą funkcjonującą w tym samym czasie.

prof. Jan Basara, (ur. 23 marca 1929 w Czarnej Sędziszowskiej), językoznawca, polonista. Studiował w latach 1950-1955 (Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet Warszawski). Doktorat 1963, habilitacja 1974, prof. nadzw.1981, prof. zwycz.1991. W latach 1955-1973 pracownik naukowy Zakładu Językoznawstwa PAN w Warszawie, od 1973-1999 Instytutu Języka Polskiego PAN w Krakowie (IJP). Od 1973-1992 zast. dyrektora IJP PAN. 1986-1991 też kierownik Zakładu Językoznawstwa w Warszawie IJP PAN ; 1975-1999 kierownik Pracowni Ogólnosłowiańskiego Atlasu Językowego. Od 1969-1998 sekretarz-koordynator prac komisji problemowych przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów. Zajmuje się dialektologią polską i słowiańską. Redaktor naukowy trzech tomów Ogólnosłowiańskiego Atlasu Językowego (1990, 1994, 2003). Członek Komisji Ogólnosłowiańskiego Atlasu Językowego. Odznaczony m.in.: Zlotym Krzyżem Zaslugi,[Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski], Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Odznaką Tysiąclecia, Medalem 25-lecia PAN, Odznaką Honorową "Za zasługi dla Warszawy".

Lingwistyka (językoznawstwo) – dział nauk humanistycznych badający istotę, budowę i rozwój języka. Specjalista w zakresie lingwistyki (językoznawstwa) – językoznawca, inaczej lingwista. Wyróżnia się lingwistykę teoretyczną i stosowaną.

Polscy dialektolodzy

Jerzy Bartmiński (ur. 1939)

Jan Basara (ur. 1929)

Karol Dejna (1911-2004)

Kazimierz Nitsch (1874-1958)

Jerzy Sierociuk