Dialekty języka arabskiego - Polski Serwis Naukowy

Dialekty arabskie (Mapa nie jest precyzyjna i ignoruje języki mniejszości)

Dialekty języka arabskiego rozciągają się na całym obszarze świata arabskiego, ale także występują poza tym obszarem, tzw. "wyspy języka arabskiego".

Istnieją dwa rodzaje podziału dialektów: systemowy - na dialekty beduińskie i ludności osiadłej (miejskie i wiejskie), oraz geograficzny.

Główny podział geograficzny na dialekty wschodnie i zachodnie przebiega wzdłuż granicy egipsko-libijskiej. Podstawową różnicą między obiema grupami jest forma czasownika w 1 osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego, a więc odpowiednio na Wschodzie jest to ʔaktub, a na Zachodzie naktub. Różnica w liczbie mnogiej polega na dodaniu sufiksu, lub prefiksu. Na Wschodzie 1 osoba liczby mnogiej czasu teraźniejszego brzmi naktub, a na Zachodzie naktubu.

Języki kananejskie - grupa językowa w obrębie języków semickich, obejmująca języki używane niegdyś na terytorium Syrii, Fenicji, Palestyny i Transjordanii. Wszystkie języki z tej grupy wymarły w pierwszym tysiącleciu p.n.e. i tylko język hebrajski przetrwał dłużej jako język literacki i język religijny wśród Żydów. W XIX wieku rozpoczęto proces rewitalizacji hebrajskiego, zakończony sukcesem: dziś hebrajski jest językiem urzędowym państwa Izrael.

Języki berberyjskie (berberskie) - podrodzina języków afroazjatyckich, używanych głównie na terenach gór Atlas w Maroku (gałąź północna) oraz w Libii, Algierii i Nigrze (gałąź południowa). Widoczna wydaje się unifikacja językowa północnych plemion berberyjskich wyrażająca się w przyjęciu wspólnej wersji języka zwanej tamazight, plemiona południowe (Tuaregowie) posługują się natomiast głównie językiem tamaszek.

Na rozwój dialektów arabskich duży wpływ miał substrat - na terenie Bliskiego Wschodu był to głównie aramejski, w mniejszym stopniu także języki kananejskie, a w Afryce - języki berberyjskie.

Podział geograficzny dialektów języka arabskiego Wschód Dialekty Półwyspu Arabskiego wschodnie (północno-wschodnie lub nadżdyjskie) zachodnie (hidżazyjskie) południowe północno-zachodnie Dialekty mezopotamskie typu qəltu typu gilit Dialekty syryjsko-palestyńskie libańsko-środkowosyryjskie północnosyryjskie palestyńsko-jordańskie Dialekty egipsko-sudańskie Delty Nilu Kairu południowe centralne Górnego Nilu Zachód Dialekty hilalickie sulajmickie wschodniohilalickie centralne hilalickie dialekty Maʕqil Dialekty prehilalickie wschodnie zachodnie

Bibliografia

Behnstedt P., Woidich M., Arabische Dialektgeographie. Eine Einführung, Brill, Leiden/Boston 2005

Danecki J., Współczesny język arabski i jego dialekty, Dialog, Warszawa 2000

Danecki J., Wstęp do dialektologii języka arabskiego, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1989

Durand O., Introduzione ai dialeletti arabi, Centro Studi Camito-Semitici, Mediolan 1994

Fischer W., Jastrow O., Handbuch der arabischen Dialekte, Harrasowitz, Wiesbaden 1980

Vollers K., Volkssprache und Schriftsprache im alten Arabien, Trübner, Straßburg 1906

Jastrow O., Arabic Dialectology. The State of Art, "Israel Oriental Studies", Vol. XX, Eisenbrauns, Winona Lake 2002

Zeitschrift für Arabische Linguistik Harrassowitz, Wiesbaden, od 1978 do dzisiaj

Linki

Zarejestrowane teksty dialektalne przechowywane w bibliotece semitystyki Uniwersytetu w Heidelbergu

Porównanie języka arabskiego z dialektem egipskim i marokańskim

Zeitschrift für Arabische Linguistik