Diboran - Polski Serwis Naukowy

Diboran, B2H6 – nieorganiczny związek chemiczny, dimer borowodoru. Jest wysoce reaktywny, z powietrzem tworzy mieszaninę wybuchową, łatwo ulega samozapłonowi pod wpływem wilgoci. Ciśnienie pary nasyconej wynosi 28 bar (0 °C).

Struktura

W diboranie występują trójcentrowe-dwuelektronowe wiązania B−H−B, w których odległość B−H (131 pm) jest znacząco większa niż w konwencjonalnych terminalnych wiązaniach B−H (119 pm). Struktura ta została zaproponowana w 1921 roku przez W. Dithleya, lecz rozpowszechniona została dopiero w latach 40. XX wieku, budząc początkowo wątpliwości, m.in. ze strony Linusa Paulinga.

Linus Carl Pauling (ur. 28 lutego 1901 w Portland w stanie Oregon, zm. 19 sierpnia 1994 w Big Sur w stanie Kalifornia) – amerykański fizyk i chemik. Dwukrotny laureat Nagrody Nobla.

Rzędowość - liczba określająca ile atomów węgla o hybrydyzacji sp³ jest przyłączona do określonego atomu związku organicznego. Rzędowość tradycyjnie oznacza się liczbami rzymskimi.

Zastosowanie

Diboran znajduje wiele zastosowań w preparatyce chemicznej. Wykorzystywany jako reagent do otrzymywania organicznych i nieorganicznych związków boru, reduktor, katalizator, paliwo rakietowe i in.

Jest ważnym odczynnikiem w syntezie organicznej. Ulega addycji do alkenów tworząc alkiloborany, które łatwo utleniają się H2O2 w środowisku alkalicznym do alkoholi. Podobnie reaguje z alkinami, dając aldehydy jako produkty końcowe. Borowodór jest również używany jako reduktor w reakcji z kwasami karboksylowymi, redukując je do pierwszorzędowych alkoholi.

Ciśnienie (prężność) pary nasyconej - ciśnienie, przy którym w określonej temperaturze gaz jest w stanie równowagi z cieczą. Występuje wówczas równowaga między parowaniem i skraplaniem.

Alkiny (zwyczajowo acetyleny) - organiczne związki chemiczne, węglowodory, w których występuje co najmniej jedno wiązanie potrójne między atomami węgla (-C≡C-). Najprostszym alkinem jest acetylen (etyn), H-C≡C-H. Alkiny są bardziej reaktywne od alkanów i alkenów, są nietrwałe i podlegają wielu samorzutnym reakcjom. Ogólny wzór alkinów: CnH2n-2. Alkiny, tak jak wszystkie węglowodory, ulegają reakcjom spalania.

Otrzymywanie

Diboran otrzymuje się ilościowo w eterze, w temperaturze pokojowej, w reakcji borowodorku sodu z fluorkiem boru: 3NaBH4 + 4BF3 → 2B2H6 + 3NaBF4

Na skalę przemysłową diboran otrzymuje się w wyniku wysokotemperaturowej redukcji fluorku boru wodorkiem sodu: 2BF3 + 6NaH → B2H6 + 6NaF

Przypisy

↑ Diboran (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2012-02-07].
↑ Diboran (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2012-02-07].
Diboran (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2012-02-07].
W. Dithley. „Angewandte Chemie”. 34, s. 596, 1921.
Robert S. Mulliken. The Structure of Diborane and Related Molecules. „Chem. Rev.”. 47 (2), s. 207–217, 1947. doi:10.1021/cr60129a002 (ang.).
P. Laslo. A Diborane Story. „Angewandte Chemie International Edition”. 39, s. 2071–2072, 2000. <2071::AID-ANIE2071>3.0.CO;2-C doi:10.1002/1521-3773(20000616)39:12<2071::AID-ANIE2071>3.0.CO;2-C.
B.M. Mikhailov. The Chemistry of Diborane. „Russian Chemical Review”. 31, s. 207–224, 1962.
↑ F.A. Cotton, G Wilkinson, P.L. Gaus. Chemia nieorganiczna. , 1995. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.