Diecezja kujawsko-kaliska - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy diecezji erygowanej w 1818. Zapoznaj się również z: diecezja kaliska.

Diecezja kujawsko-kaliska – jedna z 8 diecezji obrządku łacińskiego metropolii warszawskiej erygowana 30 czerwca 1818 bullą papieża Piusa VII Ex imposita Nobis jako Vladislaviensis seu Calisiensis (łac. włocławska czyli kaliska), zwyczajowo nazywana kujawsko-kaliską.

Zygmunt Gloger herbu Prus II, pseud. Pruski (ur. 3 listopada 1845 w Tyborach-Kamiance, zm. 16 sierpnia 1910 w Warszawie) – polski historyk, archeolog, etnograf, folklorysta, krajoznawca.

Karol Ludwik Pollner, (ur. 8 czerwca 1825, zm. 9 marca 1887), duchowny rzymskokatolicki, święcenia przyjął w 1849. Pełnił funkcję wikarisza w Pątnowie, proboszcza w Goliszewie, kanonika i proboszcza kaliskiego. Mianowany 24 marca 1884 sufraganem kujawsko-kaliskim i tytularnym biskupem Troas. Konsekrowany na biskupa 5 lipca 1885.

Diecezja kaliska obejmowała obszar województwa kaliskiego i obwód kujawski województwa mazowieckiego i była największą diecezją Królestwa Polskiego. Głównymi ośrodkami religijnymi diecezji była Częstochowa i Kalisz, patronem diecezji był św. Józef z Nazaretu.

Ingres pierwszego biskupa kaliskiego Andrzeja Wołłowicza do kościoła św. Mikołaja Biskupa w Kaliszu odbył się 4 lipca 1819.

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

Diecezja kaliska – jedna z dwóch diecezji obrządku łacińskiego metropolii poznańskiej erygowana 25 marca 1992 bullą papieża Jana Pawła II Totus Tuus Poloniae populus; patronem diecezji jest św. Józef.

W latach 1818–1819 przy placu św. Józefa w Kaliszu wzniesiono według projektu Sylwestra Szpilowskiego pałac biskupów kaliskich.

Katedra, seminarium duchowne i kapituła katedralna zostały ulokowane we Włocławku - dawnej siedziby biskupstwa kujawskiego. Biskupi rezydowali w Kaliszu. W pierwszej połowie XIX wieku planowano ulokować całą władzę diecezjalną w tym mieście. Jednak już w połowie tegoż wieku biskupi zaczęli rezydować ponownie we Włocławku.

Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu, położone w centralnej Polsce na zachodzie Równiny Piotrkowskiej, będące siedzibą powiatu grodzkiego. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Nazwa Piotrkowa w innych językach brzmi: język rosyjski – dziś Пётркув-Трибунальски, za czasów Królestwa Polskiego – Петроковъ; jidysz – פּעטריקעװ, Petrikew; język niemiecki – Petrikau. Liczba ludności w grudniu 2009 – 77 810 osób.

Papież Pius VII, (Luigi Barnaba Chiaramonti), (ur. 14 sierpnia 1742 w Cesena - zm. 20 sierpnia 1823 w Rzymie) – papież w okresie od 14 marca 1800 do 20 lipca 1823.

Diecezja kaliska w 1870 dzieliła się na trzynaście dekanatów:

częstochowski (19 parafii)

kaliski (34 parafie)

kolski (19 parafii)

koniński (23 parafie)

łaski (21 parafii)

nowo-radomszczański (30 parafii)

piotrkowski (29 parafii)

radziejowski (28 parafii)

sieradzki (26 parafii)

słupecki (22 parafie)

turkowski (28 parafii)

wieluński (36 parafii)

włocławski (22 parafie)

Diecezja kujawsko-kaliska została zniesiona bullą papieża Piusa XI Vixdum Poloniae unitas z 28 października 1925. Jej spadkobierczynią została diecezja włocławska.

Patron – symboliczny religijny opiekun kraju, miasta, diecezji, przedsięwzięcia, profesji, obiektu budowlanego, zawodów sportowych, ludzi itp. W Kościele katolickim i innych kościołach chrześcijańskich takimi osobami są święci, którzy najczęściej stają się opiekunami świątyń i poszczególnych ludzi noszących ich imię (wezwanie).

Kalisz (łac. Calisia, jid. קאַליש, niem. Kalisch) – jedno z najstarszych miast w Polsce, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej. Drugi co do wielkości i również drugi najsilniej zurbanizowany ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego. Centralne miasto aglomeracji kalisko-ostrowskiej, którą tworzy wraz z Ostrowem Wielkopolskim. Siedziba diecezji kaliskiej.

Biskupi kujawsko-kaliscy

biskupi ordynariusze

1818–1822 - Andrzej Wołłowicz

1822–1831 - Józef Szczepan Koźmian

1831–1836 - sediswakancja

1836–1850 - Walenty Maciej Tomaszewski

1850–1856 - sediswakancja

1856–1867 - Jan Michał Marszewski

1867–1876 - sediswakancja

1876–1883 - Wincenty Teofil Popiel

1883–1902 - Aleksander Kazimierz Bereśniewicz

1902–1925 - Stanisław Zdzitowiecki

biskupi pomocniczy

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Łask to miasto w woj. łódzkim, w powiecie łaskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Łask. Położone na Wysoczyźnie Łaskiej, nad Grabią. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego.

1838–1844 - Józef Goldtmann

1844-1861 - Tadeusz Łubieński

1884-1887 - Karol Ludwik Pollner

1889-1903 - Henryk Piotr Kossowski

1918–1925 - Władysław Krynicki

1918–1925 - Wojciech Stanisław Owczarek

Przypisy

Diecezja Włocławska
Zygmunt Gloger: Geografia historyczna ziem dawnej Polski. Kraków: Spółka Wydawnicza Polska, 1903, s. 360.
Adam Chodyński: Kieszonkowa kroniczka historyczna miasta Kalisza. Kalisz: Księgarnia Maksymiliana Hofmańskiego, 1885, s. 73.
Władysław Kwiatkowski: Przewodnik po Kaliszu. Kalisz: Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, 1932, s. 46.

Zobacz też

biskupi kaliscy

biskupi kujawscy

diecezja kaliska

Kronika Diecezji Kujawsko-Kaliskiej

podział administracyjny Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce (1918-1939)

Linki zewnętrzne

Historia diecezji włocławskiej