Diego de Deza - Polski Serwis Naukowy

Diego de Deza

Diego de Deza (ur. 1444, zm. 9 czerwca 1523) – hiszpański duchowny katolicki, dominikanin.

Pochodził z rodziny o żydowskich korzeniach. Wstąpił do zakonu dominikańskiego w 1470 roku i został przeorem Santo Domingo. Był także wychowawcą księcia Jana z Asturii (1478-1497), jedynego syna królów hiszpańskich Izabeli I Kastylijskiej i Ferdynanda II Aragońskiego, który przeżył dzieciństwo.

Salamanka (hiszp. Salamanca) - miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, liczy około 160 331 mieszkańców (2005). Stolica prowincji Salamanca w regionie Kastylia i León. Ośrodek handlowy, przemysłowy oraz naukowy i turystyczny.

Zakon dominikanów to potoczna nazwa Zakonu Kaznodziejskiego (łac. Ordo Praedicatorum – OP). Składa się z trzech gałęzi: braci dominikanów, mniszek oraz świeckich zrzeszonych we fraterniach (zwanych tercjarzami). Szerszym pojęciem jest Rodzina Dominikańska , która obejmuje ponadto zgromadzenia sióstr dominikanek czynnych, członków instytutów świeckich oraz inne grupy i osoby indywidualne żyjące zgodnie z duchem św. Dominika, a nie podlegające bezpośredniej władzy generała Zakonu.

Stopniowo piął się do góry na szczeblach kariery kościelnej, zostając kolejno biskupem Zamora (1487-1494), Salamanki (1494-1497), Jaén (1497-1500), Palencia (1500-1504) i na końcu wreszcie arcybiskupem Sewilli (od 30 października 1504 aż do śmierci). Był jednym z głównych protektorów Krzysztofa Kolumba w okresie jego oczekiwań na zgodę na sfinansowanie przez hiszpańską parę królewską jego wyprawy przez Atlantyk.

Izabela I Katolicka zwana też Kastylijską (ur. 22 kwietnia 1451 w Madrigal de las Altas Torres, zm. 26 listopada 1504 w Medina del Campo) — królowa Kastylii i Leónu w latach 1474-1504 i królowa Aragonii w latach 1479-1504 (współrządziła z mężem, Ferdynandem II Katolickim). Pierworodna córka króla Kastylii Jana II Kastylijskiego i Izabeli Aviz, wnuczki króla Portugalii Jana I Wielkiego.

Zamora – miasto w zachodniej Hiszpanii, w regionie Kastylia i León, nad rzeką Duero. Około 67 tys. mieszkańców. W przeszłości Zamora otoczona była murami obronnymi, była fortecą na prawym brzegu rzeki Duero, posiadała wielkie znaczenie strategiczne. W czasach rekonkwisty często była oblegana i wielokrotnie przechodziła z rąk do rąk.

24 listopada 1498 Diego Deza został mianowany Wielkim Inkwizytorem Kastylii, Leonu i Grenady, zastępując zmarłego dwa miesiące wcześniej Tomasza Torquemadę. Rok później rozszerzono jego jurysdykcję także na kraje korony aragońskiej. Podobnie jak Torquemada był oskarżany o nadgorliwość w wykonywaniu tej funkcji. Jego reputacji szczególnie zaszkodziło tolerowanie nadużyć i okrucieństwa inkwizytora Diego Lucero z Kordoby. W 1507 Lucero oskarżył o kryptojudaizm powszechnie szanowanego arcybiskupa Grenady Hernando de Talavera, co sprowokowało protest papieża Juliusza II i interwencję króla Ferdynanda I. Przeprowadzone z rozkazu króla śledztwo wykazało tak liczne i poważne nadużycia inkwizytora Lucero, że skompromitowany popieraniem go Diego de Deza musiał złożyć dymisję z funkcji Wielkiego Inkwizytora (5 czerwca 1507). Ostatnie lata życia Deza spędził w swoim arcybiskupstwie w Sewilli, przyczyniając się do rozwoju miejscowego uniwersytetu. Zmarł w Cantillana koło Sewilli w wieku 79 lat.

Ferdynand II (V) Katolicki (ur. 10 marca 1452 w Sos w Aragonii, zm. 23 czerwca 1516 w Madrigalejo) – był drugim synem króla Jana II Aragońskiego, pierwszym jego dzieckiem z drugą żoną, Joanną Enriquez, córką Fryderyka Enriqueza, admirała Kastylii, księcia de Melgar e Rueda. Ojciec wyznaczył go na następcę tronu, pomijając jego starszego przyrodniego brata, Karola z Viany.

Infant Jan z Asturii, właściwie: Don Juan de Trastamare de Aragon y de Trastamare de Castilla (ur. 28 czerwca 1478, w Sewilli, zm. 4 października 1497 w Salamance) - książę Asturii i następca tronu Kastylii i Leónu.

Bibliografia

H. Kamen, Inkwizycja Hiszpańska, Warszawa 2005.