|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Pacjent, któremu przeszczepiono miednicę wrócił do pełnej sprawności fizycznej. Pierwszą tego typu w Polsce operację wykonali przed rokiem lekarze w szpitalu klinicznym Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Mężczyzna z przeszczepio... Reakcje chemiczne, substraty i produkty, wiązania między atomami, wzory cząsteczek - zwyczajna nuda, jaką każdy zna ze szkoły to tylko pozory. Chemia organiczna to emocjonująca dziedzina, w której trwa rywalizacja między naukowcami i ciągłe próby przechytrzenia natury. Trwa wyścig, b... Naukowcy wykryli szczątki białka w skórze skamieniałego gada liczącego sobie 50 mln lat. Co najważniejsze, zespół dokonał tego wyczynu bez zniszczenia próbki. Obok wyposażenia paleontologów w narzędzie do badania próbek, które są zbyt cen... Wyniki finansowanych ze środków unijnych badań, prowadzonych przez ornitologów z Uniwersytetu w Bath, Wlk. Brytania, pokazują, że rodzice równoważą fakt posiadania leniwego partnera wkładając więcej wysiłku w wychowanie potomstwa. W r... Zespół polskich badaczy odkrył nowy gatunek ptaka wróblowego z wczesnego oligocenu, czyli sprzed około 30 mln lat. To jeden z najstarszych na świecie ptaków przypisywanych do tego rzędu - informują odkrywcy.Nowy gatunek o nazwie Jamna szybiaki (Passe...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Dinozaury ptasiomiedniczneCzy wiesz że...? Cerapody (Cerapoda) – jeden z dwóch grup (wg linneuszowskiego systemu klasyfikacji podrzędów) dinozaurów ptasiomiednicznych i takson siostrzany tyreoforów. Cerapody charakteryzują się posiadaniem grubszej warstwy szkliwa na wewnętrznej stronie dolnych zębów. Wydaje się jakoby mogły one odżywiać się twardszymi roślinami niż pozostałe dinozaury. Nazwa Cerapoda jest połączeniem nazw Ceratopsia i Ornithopoda oraz oznacza tyle co "rogate stopy" . Termin ten został ukuty przez Paula Sereno w 1986 r . W 2004 David Weishampel zdefiniował cerapody jako klad obejmujący genuzaury bliżej spokrewnione z triceratopsem niż ankylozaurem . Tej samej definicji użył sześć lat wcześniej Sereno dla utworzonego w 1985 r. przez Coopera taksonu Neornithischia ("nowe dinozaury ptasiomiedniczne") . Z tej przyczyny Cerapoda może być traktowane jako młodszy synonim Neornithischia . Pojawiły się w wczesnej jurze i dotrwały do końca mezozoiku. Ankylozaury (Ankylosauria – „sztywne jaszczury”) – grupa roślinożernych dinozaurów ptasiomiednicznych z podrzędu tyreoforów. Żyły od późnej jury do kredy na terenach Ameryki Płn., Eurazji, Afryki i Antarktydy. Charakteryzował je potężny pancerz kostny na grzbiecie (u niektórych gatunków zaopatrzony dodatkowo w kolce), który stanowił ochronę przed drapieżnikami (dlatego ankylozaury określa się mianem "dinozaurów pancernych"). Stegozaury (Stegosauria) – grupa ptasiomiedniczych dinozaurów należących do podrzędu tyreoforów. Zaliczane są do niej rodziny Huayangosauridae i Stegosauridae. Stegozaury miały bardzo charakterystyczny wygląd: mała w stosunku do reszty ciała czaszka, beczkowaty tułów, cztery silne, dobrze zbudowane kończyny (tylne były dłuższe niż przednie) oraz masywny, trzymany wysoko nad ziemią ogon zakończony dwiema parami długich kolców. Lecz ich najbardziej charakterystyczną cechą budowy były dwa rzędy dużych (najczęściej trójkątnych lub romboidalnych) kostnych płyt, biegnących przez cały grzbiet. Ich rola nie jest pewna, jednakże część paleontologów uważa, że płyty służyły do regulacji temperatury ciała. Niektóre rodzaje stegozaurów (np. kentrozaur) miały jedną parę kolców na wysokości łopatek. Dinozaury ptasiomiedniczne (Ornithischia) – rząd dinozaurów, u których budowa miednicy była podobna do budowy miednicy u ptaków, gdzie część kości łonowej biegnie ukośnie do tyłu, równolegle do kości kulszowej czyli inaczej niż u innych gadów. Wszystkie były roślinożerne, zarówno dwunożne jak i czworonożne. W żuchwie występowała nieparzysta kość przedzębowa, zęby bocznie spłaszczone ze zgrubiałymi podstawami koron przystosowane do żucia pokarmu. Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 000 gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.
Ceratopsy (Ceratopsia) – grupa dinozaurów ptasiomiednicznych, której nazwa oznacza "rogate oblicza". W pełni rozwinęły się w kredzie na terenach współczesnej Ameryki Północnej i Azji, jednak ich najstarsi przedstawiciele żyli już w jurze. Wcześni przedstawiciele tego kladu, tacy jak psitakozaur, byli niewielcy i dwunożni. Później rozwinęły się wielkie, słynne czworonożne formy jak Triceratops czy centrozaur mające rogi i rogowe kryzy wokół karku. Niegdyś twierdzono, że owe kryzy służyły wyłącznie do ochrony karku przed ugryzieniami drapieżników. Dzisiaj wiadomo, że większość kryz miała duże otwory, przez co nie były one zbyt skuteczne w tej roli. Mogły one służyć do termoregulacji, popisów godowych lub odstraszania napastników. Ceratopsy obejmowały bardzo zróżnicowane dinozaury od niewielkich mniej więcej metrowych i ważących ok. 23 kg form aż po wielkie, osiągające ponad sześć metrów długości i 5 t formy, Najsłynniejszym przedstawicielem tej grupy jest Triceratops. Większość jej członków ma w nazwie człon "ceratops", jednak istnieją wyjątki od tej reguły (np. psitakozaur). Jednym z najwcześniejszym opisanych przedstawicieli Ceratopsia był Ceratops, który użyczył jej nazwy. Jednak obecnie uważa się go za nomen dubium z powodu nieobecności u niego jakichkolwiek cech mogących odróżnić go od innych ceratopsów. Znane ze wszystkich kontynentów od późnego triasu do końca kredy. KlasyfikacjaFilogenezaDinozaury ptasiomiednicze dzieli się na dwa klady: tyreofory i cerapody. Tyreofory obejmują stegozaury (np. Stegosaurus z kostnymi płytami na grzbiecie) i ankylozaury (np. opancerzony Ankylosaurus). Cerapody obejmują marginocefale (grubogłowe pachycefalozaury i ceratopsy w tym rogate Ceratopsidae) oraz ornitopody (w tym kaczodziobe hadrozaury jak Edmontosaurus). Cerapody (Cerapoda) to stosunkowo niedawno utworzona grupa (Sereno, 1986). Kreda – ostatni okres ery mezozoicznej, trwający około 80 milionów lat (od 145,5 ± 4,0 do 65,5 ± 0,3 mln lat temu). Kreda dzieli się na dwie epoki: wczesną kredę i późną kredę.
Dinozaury (Dinosauria – z gr. δεινός deinos – straszny, potężny + σαῦρος sauros – jaszczur) – grupa archozaurów (gadów naczelnych), które zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie. Pod koniec okresu kredy, około 65 mln lat temu, katastrofalne wymieranie skończyło ich dominację na lądzie na wszystkich kontynentach. Jedna grupa dinozaurów przeżyła do dnia dzisiejszego: większość taksonomów uważa, że współczesne ptaki są dinozaurami z grupy teropodów. Dinosauria obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne). Kladogram za analizą Zheng i in. z 2009 Przypisy
Żuchwa (łac. mandibula) – nieparzysta (pojedyncza), jedyna ruchoma kość szkieletu czaszki człowieka i zwierząt – często potocznie nazywana szczęką (dolną). Jako kość pojedyncza występuje u dorosłych osobników, bowiem w okresie płodowym składa się z dwóch części – lewej i prawej – które w późniejszym okresie zrastają się w linii pośrodkowej.
Pachycefalozaury (Pachycephalosauria) - infrarząd dwunożnych, roślinożernych dinozaurów ptasiomiednicznych z podrzędu marginocefali. Pachycefalozaury miały szeroki zakres występowania geograficznego i były mocno zróżnicowane.
Czy wiesz że...? beta Ankylozaur (Ankylosaurus) – rodzaj dinozaura pancernego. Obejmuje jeden gatunek – A. magniventris. Skamieniałe szczątki odnajdywano w formacjach geologicznych datowanych na koniec okresu kredowego, położonych na zachodzie Ameryki Północnej.
Kontynent – podstawowa, obok oceanów, jednostka podziału świata. Odnosi się do olbrzymich pod względem powierzchni (rzędu kilku mln km2) obszarów lądu na Ziemi.
Kladogram – diagram w kształcie dendrogramu, przypominający drzewo filogenetyczne, ale nie uwzględniający czasu pojawiania się nowych linii ewolucyjnych. Jest produktem analizy kladystycznej wykorzystującej dane na temat morfologii organizmów. Z punktu widzenia kladystyki czas ukształtowania się poszczególnych cech nie jest istotny, a każdy z porównywanych współczesnych organizmów ma taki sam "czas ewolucji za sobą". Różnią się one jedynie odległościami momentów wyróżnienia z wcześniejszych linii ewolucyjnych.
Kość przedzębowa (łac. os praedentale) – „dodatkowa” kość żuchwy znajdująca się na jej początku i poszerzająca kość zębową (główną kość żuchwy). Występuje ona u dinozaurów ptasiomiednicznych (Ornithischia) i stanowi przystosowanie do roślinożerności. Stykając się z kością przysieczną tworzy dziobopodobną strukturę. U ceratopsów była ona przeciwstawna do kości rostralnej (łac. os rostrale).
Klad (z gr. ὁ κλάδος – gałąź) – w kladystyce, grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne (linie rozwojowe). W ujęciu ścisłym klady rozdzielają się dychotomicznie, tworząc dychotomiczne drzewo pokrewieństw. Diagramy przedstawiające drzewa pokrewieństw konstruowane metodami kladystycznymi nazywane są kladogramami. Ponieważ klady obejmują organizmy wszelkich rang systematycznych i mogą dotyczyć grup organizmów opisywanych w systemach klasyfikacyjnych w ramach zróżnicowanych kategorii systematycznych (lub ich części) – zwykle organizmy należące do określonego kladu nazywa się mianem "grupy".
Stegozaur (Stegosaurus) – rodzaj dinozaura opancerzonego z grupy stegozaurów (Stegosauria) żyjącego w późnej jurze na terenie dzisiejszych: Ameryki Północnej i Europy. Ze względu na charakterystyczne płyty grzbietowe i kolce ogonowe należy wraz z tyranozaurem, diplodokiem i triceratopsem do najbardziej rozpoznawalnych dinozaurów. Nazwa Stegosaurus oznacza „zadaszony jaszczur” i pochodzi od greckich słów στέγος/stegos („dach”) i σαῦρος/sauros („jaszczur”). Zidentyfikowano co najmniej trzy gatunki znane z około osiemdziesięciu osobników odkrytych w górnych warstwach formacji Morrison. Ich przedstawiciele żyli około 150–145 mln lat temu w ekosystemach zdominowanych przez olbrzymie zauropody, takie jak Diplodocus, Apatosaurus i Camarasaurus.
Edmontozaur (Edmontosaurus) - czworonożny, roślinożerny dinozaur z rodziny hadrozaurów, z podrodziny hadrozaurów płaskogłowych. Jeden z największych ich przedstawicieli. Inne nazwy to Anatosaurus, Thespesius Znaczenie jego nazwy - jaszczur z Edmonton. Osiągał 13 metrów długości i 5-6 ton wagi. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
