Dionizy I - Polski Serwis Naukowy

Dionizy I, port. Dinis, zwany Rolnikiem, Trubadurem albo Królem Chłopów (9 października 1261 - 7 stycznia 1325) był szóstym królem Portugalii od 1279 r.

Dinis był synem króla Portugalii, Alfonsa III i jego żony, Beatrycze Kastylijskiej. Choć jego ojciec starał się utrzymywać poprawne stosunki z klerem, to jednak gdy Dinis wstępował na tron, relacje z Kościołem były trudne. Dinis przysiągł wierność papieżowi, ale udzielił azylu templariuszom i ustanowił w ich miejsce Zakon Chrystusa w 1319 r., w założeniu będący kontynuacją Zakonu Świątyni.

Marynarka wojenna to część sił zbrojnych państwa zajmująca się obroną granic morskich i wybrzeża, a także prowadzeniem innych działań wojskowych na morzach i oceanach.

Azyl (łac.: asylum, gr.: ásylon) – miejsce odosobnienia, ucieczki, schronienia, zwłaszcza dla osób ściganych przez prawo. Znaczenie wywodzi się ze zwyczaju, według którego nie można było wydać przestępcy ukrywającego się w sanktuarium.

Po rekonkwiście Dinis nie miał sąsiadów, z którymi mógłby walczyć, i cała jego polityka koncentrowała się na sprawach wewnętrznych. Krótka wojna z Kastylią zakończyła się paktem granicznym (1297) w Alcanizes, który trwa do dziś.

Polityka Dinisa w kraju ukierunkowana była na centralizacje władzy i uzyskanie autonomii od papiestwa, oraz kompromis między Kościołem a koroną portugalską, czego wyrazem było podpisanie w 1289 r. konkordatu z Rzymem. W Portugalii zakładał miasta, budował zamki, kopalnie metali, wiele podróżował po kraju. W 1308 r. podpisał pierwszy układ handlowy (z Anglią)W 1293 r. stworzył Bolsa dos Mercadores - instytucje do wspierania portugalskiego handlu zagranicznego, umocnił handel z Anglią, Francją i Flandrią - eksort produktów rolnych, soli, ryb; import tkanin i minerałów. Założył marynarkę wojenną- ochrona wybrzeża przed piratami(w 1307 r. mianował pierwszego admirała floty portugalskiej - Nuno Fernandes Cogominho); zarządził budowę stoczni.

Coimbra to miasto w Portugalii, leżąca nad rzeką Mondego, w dystrykcie Coimbra, w regionie Centrum w podregionie Baixo Mondego. Mieści się tu najstarszy uniwersytet w kraju założony w 1290. Coimbra to zarazem była stolica Portugalii (do 1255 r.) i najważniejszy ośrodek życia akademickiego w tym państwie.

Język portugalski - język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 210 mln osób, zamieszkujących Portugalię oraz byłe kolonie portugalskie: Brazylię, Mozambik, Angolę, Gwineę Bissau, Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą oraz Republikę Zielonego Przylądka. We wszystkich tych krajach jest on językiem urzędowym.

Przydomek "Rolnik" wziął się ze szczególnej troski króla o najniższe klasy społeczne. Szczególną zasługą króla było sadzenie lasów na brzegu Atlantyku, aby blokowały wdzieranie się wydm na tereny uprawne; wiele zasadzonych wówczas lasów służy do dziś. Zapewnił także w ten sposób budulec dla przyszłych statków portugalskich. Kazał również osuszać bagna, zagospodarowywać nieużytki. Ułatwił redystrybucję i zagospodarowywanie ziem, zakładał wsie i osady oraz kooperatywy rolne na północy kraju. W 1311 r. zakazał karczowania winnic. Zaludniał tereny nadgraniczne z Kastylią nadając wielu miejscowościom przywileje typu miejskiego (cartas de foral) i budując sieć 50 fortec. Rekolonizował dawne tereny rzymskie, upowszechnił targi (feiras francas), odbywały się dwa razy w tygodniu u stóp kościołów i były zwolnione z podatków.

Korona (łac. corona, wieniec) jest najpowszechniejszym atrybutem władzy króla, a czasem księcia, używanym od Średniowiecza. Korona jest noszona na głowie monarchy.

Rekonkwista (hiszp., port. reconquista - ponowne zdobycie) – walka chrześcijan o wyparcie Maurów z Półwyspu Iberyjskiego, trwająca od VIII do XV wieku.

Jako uzupełnienie XII w. inquiricoes gerais (kontrola przez kancelarię królewską dotycząca prawnego stanu posiadania ziem przez szlachtę i arystokrację) wydał przepisy zakazujące osobom duchownym i instytucjom kościelnym zakupu tzw. bens de raiz (port. dóbr rodowych; nieruchomości na terenach miejskich lub wiejskich), co miało ograniczyć ilość dóbr kościelnych i wzmocnić władzę królewską.

Kastylia (hiszp. Castilla) – kraina historyczna w środkowej Hiszpanii na rozległym płaskowyżu Meseta na wysokości 600-1000 m n.p.m. Nazwa pochodzi od licznych zamków występujących w jej granicach w średniowieczu. Kastylia była kolebką języka kastylijskiego, który jest utożsamiany ze współczesnym językiem hiszpańskim. Jest otoczona łańcuchami górskimi, a środkiem biegnie pasmo górskie Gór Kastylijskich (Kordyliera Centralna ze szczytem Almanzor - 2592 m) do 2600 m n.p.m. Góry te dzielą Kastylię na dwie części:

Król – tytuł osoby sprawującej najwyższą władzę w państwie o ustroju monarchicznym; władca przeważnie koronowany w specjalnym obrzędzie; najpowszechniej występujący tytuł monarszy. Słowo Król w języku polskim i innych językach pochodzi od imienia Karola Wielkiego. Czeski Král, litewski karalius, ros Король itd.

Zainteresowania Dinisa to również nauki humanistyczne. Sam napisał kilka książek, wspierał naukowców, założył w 1290 r. Uniwersytet w Lizbonie, w 1308 r. przeniesiony do Coimbry. Upowszechnił użycie języka portugalskiego w oficjalnych dokumentach państwowych, wprowadził użycie papieru.

Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona (łac. Fratres Militiae Templi, Pauperes Commilitones Christi Templique Salomonis) – średniowieczny zakon rycerski, działający od XII do XIV wieku.

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.

Mimo pokojowego panowania, jego śmierć (1325) przyniosła walkę pomiędzy jego dwoma synami: Alfonsem, dziedzicem korony i nieślubnym Alfonsem Sanchesem (1289-1329), lordem Albuquerque. Konflikt zakończył się dzięki mediacji królowej-wdowy - Izabeli Aragońskiej, a z walki zwycięsko wyszedł dziedzic korony, który rządził jako Alfons IV.

Portugalia, Republika Portugalska (port. República Portuguesa) – państwo europejskie położone w zachodniej części Europy Południowej na południowym zachodzie Półwyspu Iberyjskiego. Jest najdalej wysuniętym na zachód państwem Europy, od północy i wschodu graniczy z Hiszpanią a od zachodu i południa Portugalię oblewają wody Oceanu Atlantyckiego. Dodatkowo w skład Portugalii wchodzi szereg wysp położonych na Oceanie Atlantyckim, jak Archipelag Azorski (Açores) i Madera (Madeira). Jest członkiem Unii Europejskiej oraz NATO.

Konstancja, port. Constança (ur. 3 stycznia 1290, zm. 18 listopada 1313) – portugalska infantka, córka króla Dionizego I i jego żony królowej Izabeli Aragońskiej, poślubiła króla Kastylii i Leónu Ferdynanda IV, przez co stała się królową Kastylii i Leónu.

Przodkowie

Potomstwo

Z Izabelą Aragońską, Dionizy miał dwoje ślubnych dzieci:

córka Konstancja, poślubiła Ferdynanda IV Kastylijskiego,

syn Alfons, został królem Portugalii jako Alfons IV Dzielny.

Z kochanką Marią Pires, miał syna Jana Alfonsa (ok. 1280-1325), pana Lousã. Z Marinhą Gomes (ok. 1260-?), miał dwie córki:

Marię Alfonsę (ok. 1290- po 1340),

Marię Alfonse (?-1320), zakonnicę w Odivelas.

Z Grácią Froes (ok. 1265-?), miał syna Piotra Alfonsa (1287-1354), hrabiego Barcelos. Z Aldonçą Rodrigues Talha (ok. 1260-?) syna - rywala Alfonsa IV - Alfonsa Sanchesa (1289-1329), lorda Albuquerque. Z innymi nieznanymi kobietami miał:

Izabela Aragońska, kataloński Elisabet, port. Isabel (1271, w Barcelonie lub w Saragossie – 8 lipca 1336), królowa Portugalii i święta Kościoła Katolickiego. Znana również jako Święta Królowa Izabela (port. Rainha Santa Isabel).

Ferdynanda Sanchesa (ok. 1280-1329),

Piotra Alfonsa (ok. 1280-?).