Dmitrij Wozniesienski - Polski Serwis Naukowy

Dmitrij Wozniesienski (ur. 1905 w Jarosławiu pod Moskwą, zm. ?) – Rosjanin, funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa, (kontrwywiadu wojskowego) pułkownik Wojska Polskiego, szef Głównego Zarządu Informacji WP.

Życiorys

Pochodził z rodziny chłopskiej. Pracę w ówczesnych radzieckich organach bezpieczeństwa (tj. w OGPU przy Radzie Komisarzy Ludowych, podporządkowanym także Centralnemu Komitetowi Wykonawczemu) rozpoczął w 1922. W tym samym roku został mianowany na pierwszy stopień oficerski i został funkcjonariuszem operacyjnym OGPU. W 1925 Wozniesienski rozpoczął kontrwywiadzie wojskowym który podlegał pod OGPU jako Oddział Specjalny (OO) podporzadkowany Zarządowi Tajno-Operacyjnemu [SOU], (OO.SOU.OGPU) . Pracował tam aż do reorganizacji radzieckich organów bezpieczeństwa w 1934, czyli włączenia OGPU do struktur Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych ZSRR jako Główny Zarząd Bezpieczeństwa Państwowego NKWD (GUGB NKWD, pracując nadal w kontrwywiadzie wojskowym (OO GUGB NKWD), od września 1938 w Wydziale IV GUGB NKWD. W lutym 1941 po kolejnej reorganizacji organów bezpieczeństwa (GUGB zostało wyodrębnione z NKWD) i powstaniu NKGB, prawdopodobnie został w NKWD gdyż jedną z funkcji był kontrwywiad wojskowy, którym zajmował się 3 Oddział NKWD ZSRR.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Kontrwywiad - działalność mająca na celu neutralizowanie działalności obcych służb wywiadowczych, jak też przeciwdziałanie szpiegostwu w ogólności. Często ujmuje się tu również działania mające na celu ochronę i obronę przed dywersją i sabotażem. Kontrwywiadem przeważnie zajmują się służby cywilne, policyjne i wojskowe, potocznie określane również mianem kontrwywiad. W Polsce kontrwywiadem cywilnym zajmuje się Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a wojskowym Służba Kontrwywiadu Wojskowego.

Po ataku Niemiec na Związek Radziecki 22 czerwca 1941, kierował różnymi ogniwami szczebla Oddziału w strukturach NKWD, m.in. Frontu. W 1943 po utworzeniu Głównego Zarządu Kontrwywiadu (SMIERSZ) przy Ludowym Komisariacie Obrony, jako doświadczony długoletni funkcjonariusz kontrwywiadu wojskowego został tam oddelegowany w stopniu podpułkownika i zaczął służyć w strukturach frontowych.

Rada Komisarzy Ludowych (ros. Сове́т наро́дных комисса́ров СССР, СНК, Совнарко́м) - rząd rewolucyjny, który powstał w czasie rewolucji październikowej w 1917 r. Jego przywódcą był Włodzimierz Iljicz Lenin - przywódca partii bolszewickiej. Rząd ten wydał wiele dekretów m. in.: o nadaniu ziemi, o pokoju oraz o prawach narodów Rosji. Nazwa Rada Komisarzy Ludowych została wymyślona przez Lwa Trockiego i zawierała odniesienie do instytucji komisarzy Konwentu funkcjonującej w czasie rewolucji francuskiej, jak i podkreślała zerwanie z "burżuazyjnym" tytułem ministra.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

W maju 1944 został oddelegowany do Wojska Polskiego w ZSRR. W stopniu pułkownika WP został zastępcą szefa Wydziału Informacji 1 Armii Wojska Polskiego. W październiku tego samego roku został szefem Wydziału (później Oddziału) Informacji 1 Armii Wojska Polskiego. Po decyzji utworzenia 3 Armii Wojska Polskiego zaczął formować struktury Informacji dla 3 Armii WP. Z powodu braku rekrutów i innych problemów zaniechano formowania tej Armii i organów Informacji dla niej, powrócił więc z powrotem do 1 Armii WP. Po zakończeniu działań wojennych został szefem Oddziału Informacji Okręgu Wojskowego nr 2 czyli w Bydgoszczy. Już będąc tam organizował wiele czystek i prowokacji w Wojsku Polskim m.in. tzw. sprawa zamojsko-lubelska i sprawa bydgoska.

Wojsko Polskie – ogólna nazwa polskich sił zbrojnych stanowiących: formacje zbrojne państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków na terytorium dawnego państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków niebędących częścią struktury państwa polskiego, działających poza terytorium Polski.

Służby specjalne – ogólna nazwa opisująca instytucje, które prowadzą działania operacyjno-rozpoznawcze o charakterze niejawnym wewnątrz kraju. Służby działające poza granicami są nazywane służbami tajnymi. Domeną służb specjalnych jest pozyskiwanie i ochrona informacji kluczowych dla zapewnienia wewnętrznego bezpieczeństwa państwa. W państwach demokratycznych działania służb specjalnych wymykają się niekiedy spod kontroli organów nadzorczych. Służby tajne prowadzą operacje poza swoim macierzystym krajem, łamiąc nieraz tamtejsze prawo. Służby specjalne reżimów totalitarnych i państw niedemokratycznych stosują nieraz techniki niedozwolone przez prawo ich państwa macierzystego, jak przekupstwo, szantaż, skrytobójstwo oraz nielegalny handel bronią i narkotykami.

We wrześniu 1946 przybył do centrali Głównego Zarządu Informacji Wojska Polskiego na stanowisko zastępcy szefa Stefana Kuchla, ówczesnego szefa GZI WP, 6 czerwca 1950 zastąpił go na stanowisku p.o. szefa Głównego Zarządu Informacji. 1 kwietnia 1951 roku został pełnomocnym szefem GZI WP/MON. Sprawował to stanowisko do 21 grudnia 1953, kiedy został zastąpiony przez pułkownika Karola Bąkowskiego.

Rosjanie (ros. русские/russkije) - jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. Potocznie słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji, podobnie jak często czyniono to wobec obywateli Związku Radzieckiego. Natomiast we współczesnym języku rosyjskim dla określenia osoby o dowolnym pochodzeniu etnicznym, która jest obywatelem Rosji, używa się poprzednio uznawane za przestarzałe i książkowe słowo россиянин/rossijanin. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji. Pochodzenie Rosjan (jako wspólnoty narodowo-etnicznej) jest jasne.

Ludowy Komisariat Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR (NKGB ZSRR) - radziecka instytucja policji politycznej (skupiająca w sobie także pracę kontrwywiadu) i wywiadu zagranicznego, istniejąca od lutego do lipca 1941 roku, oraz od kwietnia 1943 do marca 1946 roku, następnie przekształcona w Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego MGB.

Dmitrij Wozniesienski podczas sprawowania funkcji szefa GZI WP/MON był bezpośrednio odpowiedzialny za masowe aresztowania i procesy w ówczesnej kadrze oficerskiej WP, jeden z najbardziej znanych procesów to proces gen. Stanisława Tatara w ramach tzw. procesu TUN.

Życie prywatne

Był zięciem gen. Karola Świerczewskiego.

Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto w północnej Polsce, położone na historycznych Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego.

Główny Zarząd Informacji – Wojska Polskiego/ Ministerstwa Obrony Narodowej/ Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego – organ kontrwywiadu wojskowego działający w Polsce w latach 1944 – 1957, odpowiedzialny obok Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego za masowe represje wśród żołnierzy Wojska Polskiego, Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych [NSZ] oraz ludności cywilnej. Następnie (1957) przekształcony w Wojskową Służbę Wewnętrzną Ministerstwa Obrony Narodowej.

Źródła

Jerzy Poksiński, Represje wobec oficerów Wojska Polskiego 1949-1956, TUN - Bellona 1992, 2007,

Piotr Kołakowski, NKWD i GRU na ziemiach polskich 1939-1945, Bellona 2002.