Dobra wiara - Polski Serwis Naukowy

Dobra wiara (łac. bona fides, por. bona fide łac. - "działający w dobrej wierze") – jest domniemaniem prawnym i zarazem jednym z najważniejszych pojęć prawa cywilnego. W Polsce unormowana została w artykule 7 Kodeksu cywilnego, który dzieli osoby na te będące w "dobrej" i te będące w "złej" wierze.

Prawo rzymskie – termin oznaczający najczęściej prawo starożytnego Rzymu, które rozwijało się od czasów prawa zwyczajowego, aż do kodyfikacji Justyniana I Wielkiego (VI wiek n.e.). Prawo rzymskie miało istotny wpływ na rozwój prawodawstwa europejskiego (tzw. recepcja prawa rzymskiego) w postaci prawa powszechnego (ius commune) w średniowieczu, pandektystykę (usus modernus pandectarum), która osiągnęła swoje apogeum w XIX wieku, a także na współczesną naukę, rozwijaną jako przedmiot uniwersytecki.

Domniemanie to dyrektywa nakazująca przyjęcie, że jest prawdziwym określone twierdzenie (wniosek domniemania), o ile prawdziwym jest inne twierdzenie (przesłanka domniemania). Na przykład: jeżeli A to domniemywa się / uważa się (funktor tworzący domniemanie), że B.

Co istotne, pojęcie to odnosi się do intencji danej osoby, niezależnie od rezultatu, jaki przyniosły jej działania. Funkcjonuje już od czasów prawodawstwa rzymskiego. Występuje zarówno w prawie anglosaskim, jak i kontynentalnym.

Kryterium, według którego dokonuje się podziału na dobrą i złą wiarę jest stan psychiczny (nastawienie) osoby odnoszący się do jej wiedzy o istnieniu jakiegoś stosunku prawnego lub wynikającego z niego prawa podmiotowego.

w przypadku dobrej wiary mamy do czynienia z błędnym (ale usprawiedliwionym) przekonaniem jakiejś osoby, że przysługuje jej określone prawo podmiotowe.

ze złą wiarą mamy do czynienia wtedy gdy ktoś wie (albo nie wie, choć powinien wiedzieć), że jakieś prawo mu nie przysługuje.

Ponieważ Kodeks cywilny uzależnia w bardzo wielu przypadkach skutki prawne od istnienia "dobrej" lub "złej" wiary, domniemanie to ma kolosalne znaczenie w całym orzecznictwie cywilnym, tym bardziej, że wiąże sąd do momentu, gdy nie zostanie obalone.

Prawo podmiotowe jest najczęściej rozumiane jako sfera możności działania ograniczona przez dyspozycję normy prawnej, bądź jako sfera wolności zachowań (działań lub zaniechań) wynikająca z natury.

Kodeks cywilny (skrót K.c. lub w języku prawniczym również kc) – usystematyzowany według określonych reguł (nawiązujących do podziału dokonanego w Instytucjach Gaiusa) zbiór przepisów prawnych z zakresu prawa cywilnego obejmujący przynajmniej podstawowy zestaw instytucji z tej dziedziny. Charakteryzuje się staranną redakcją językową, syntetycznymi sformułowaniami oraz brakiem zbędnej kazuistyki. Wydany został ustawą z 23 kwietnia 1964 r. Wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1965 r., z wyjątkiem artykułów 160-167, 178, 213-219 i 1058-1088, które weszły w życie z dniem ogłoszenia, czyli 18 maja 1964 r. Kodeks cywilny opublikowany został w Dzienniku Ustaw Nr 16, poz. 93 z 1964 r.

Przykładowo, jednym z wyjątków od zasady nemo plus iuris in alium trasferre potest quam ipse habet ("nie można przenieść na inny podmiot więcej praw, niż się samemu posiada") jest rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych: nabywca prawa na nieruchomości, mającej urządzoną księgę wieczystą, nabywa odpłatnie prawo ujawnione w księdze wieczystej nawet, jeżeli nabył je od osoby, która jest wpisana do tej księgi jako uprawniona niezgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Jednak koniecznym warunkiem skuteczności takiej czynności jest działanie bona fide. Podobnie, zasiedzenie rzeczy ruchomej, zgodnie z art. 174 K.C. może mieć miejsce jedynie w dobrej wierze - co jest zasadą sięgającą jeszcze prawa rzymskiego.

Kodeks postępowania cywilnego - ustawa z 17 listopada 1964 (Dz.U. Nr 43, poz. 296), zawierająca zasadniczy zrąb polskiego prawa procesowego cywilnego. Jeden z najważniejszych i, jak się wydaje, najobszerniejszy akt prawny obowiązujący obecnie w Polsce.

Sąd we współczesnych demokratycznych systemach prawnych to niezawisły organ państwowy powołany do stosowania prawa w zakresie rozstrzygania sporów między podmiotami pozostającymi w sporze, a także decydowania o przysługujących uprawnieniach oraz dokonywania innych czynności określonych w ustawach lub umowach międzynarodowych. Wyposażony jest w atrybut niezawisłości i funkcjonuje w szczególnej, procesowej formie.

Analogicznie, brak dobrej wiary również ma w prawie określone skutki. Przykładowo, zgodnie z art. 214 kodeksu postępowania cywilnego, nieuzasadnione spowodowanie odroczenia rozprawy może być powodem ukarania strony lub jej pełnomocnika grzywną, jeżeli sąd uzna, że działano w złej wierze.

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

Przypisy

Definicja bona fide w słowniku Merriam-Webster.com
Szymańska, A. (2003) "Actio civilis in factum – actio praescriptis verbis w responsach Labeona" w Studia Iuridica, nr XLI, str. 293-306
Pęczyk-Tofel A. i Tofel, M. S. (2010) "Aktualności i orzecznictwo: Uchwała Sądu Najwyższego z 22 października 2009 r., sygn. akt III CZP 63/09" w Prawo spółek: komentarze - praktyka - orzecznictwo, wydanie internetowe, data dostępu 15.09.10
Zielonacki, J. (1862) Nauka o posiadaniu i o zasiedzeniu własności według prawa rzymskiego, Lwów: Drukarnia E. Winiarza

Linki zewnętrzne

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93)

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296)

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.