Dobrowolsk - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 54°46′13″N 22°30′17″E / 54.77028, 22.50472

Dobrowolsk (ros. Добровольск, 1938-45 niem. Schloßberg, do 1938 niem. Pillkallen, lit. Pilkalnis, pol. Pilkały) – wieś w powiecie krasnoznamieńskim w obwodzie kaliningradzkim w Rosji.

Miejscowość położona około 12 km na północ od Niestierowa i 15 km na południe od Krasnoznamienska.

Obwód kaliningradzki (ros. Калининградская область, Kaliningradskaja obłast´) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, rosyjska eksklawa w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Miejscowość została założona w miejscu starszej osady handlowej powstałej wokół istniejącego tam niegdyś pruskiego grodu. Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 1519 roku. W 1725 roku król pruski Fryderyk I nadał wsi prawa miejskie. Zaraza z lat 1709-1711 wyludniła miasto i spowodowała napływ licznych imigrantów protestanckich z Nassau. W 1756 roku wybudowali oni kościół z kamieni polnych. Od 1818 miasto stało się siedzibą powiatu (Landkreis). W trakcie działań wojennych we wrześniu 1914 roku, miasto uległo poważnym zniszczeniom, lecz dzięki pomocy partnerskiego miasta Wrocławia udało się je szybko odbudować.

Fryderyk I Hohenzollern (ur. 11 lipca 1657 w Królewcu, zm. 25 lutego 1713 w Berlinie) – od 1688 roku elektor Brandenburgii (jako Fryderyk III) z dynastii Hohenzollernów, od 1701 roku pierwszy król pruski (nie uznawany przez Rzeczpospolitą).

Protestantyzm — jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

W 1938 naziści zmienili nazwę miasta na Schloßberg, co stanowiło przełożenie pierwotnej nazwy pochodzącej z litewskiego (pilis = zamek i kalnas = góra) na niemiecki. W czasie II wojny światowej miasto doznało poważnych zniszczeń; zdobyte przez oddziały 2 Frontu Białoruskiego 19 stycznia 1945. Ze zniszczonego XVIII-wiecznego kościoła ewangelickiego przetrwała jedynie kamienna chrzcielnica.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Po wojnie miasto znalazło się w ZSRR, utraciło prawa miejskie, a jego nazwa w 1946 roku została zmieniona na Dobrowolsk.

Bibliografia

Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952

Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5

Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2

Jan Salm, Odbudowa miast wschodniopruskich po I wojnie światowej. Zagadnienia architektoniczno-urbanistyczne, Olsztyn, Borussia, 2006, ISBN 83-89233-27-4