Dolina Ordesy - Polski Serwis Naukowy

Dolina Ordesy

Dolina Ordesy (hiszp. Valle de Ordesa) (42°38′55″N 0°03′29″W / 42.64861, -0.05806) - dolina polodowcowa w Hiszpanii, w Pirenejach. Znajduje się i objęta jest ochroną parku narodowego Ordesa i Monte Perdido.

Dolina biegnie w kierunku wschód-zachód co jest rzadkością w Pirenejach, od szczytu Monte Perdido na pograniczu Francji i Hiszpanii. Została wyżłobiona przez lodowce, które schodząc ze szczytu Monte Perdido oraz dwóch sąsiadujących z nim szczytów El Cilindro i Sum de Ramond są znane jako Las Tres Sorores (Trzy Siostry). Po jej dnie płynie rzeka Arazas, która tworzy na odcinku 16 km szereg wodospadów, kaskad i bystrzy. Brzegi rzeki są obsadzone przez drzewa z gatunków: buk, modrzew, sosna, świerk. Całość jest tworem natury wyżłobionym w wapieniu wznoszącym się na wysokość ponad 600 metrów. W początkowej części doliny znajduje się Circo de Soaso, który jest docelowym miejscem turystycznych wycieczek krajoznawczych. Z kamiennego amfiteatru wyżłobionego przez wiatr spływa wodospad Cola de Caballo (Wodospad Końskiego Ogona).

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).

Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).

W górnych partiach doliny znajdują się występy skalne zwane fajas, po których zwinnie poruszają się kozice górskie przez miejscowych zwane izardami oraz rzadszy gatunek, dziś już zagrożony wyginięciem koziorożec pirenejski. Ponadto partie te są zamieszkiwane przez świstaki, wydry, niedźwiedzie brunatne.

Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Lodowiec jest wolno płynącą rzeką lodu, powstałego z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu. Lodowce są największym rezerwuarem wody słodkiej na Ziemi, i drugim po oceanach wody na świecie. W górnej części lodowca powstaje cyrk lodowcowy, z którego wypływający lodowiec rzeźbi U-kształtną dolinę lodowcową, zaś z niesionego materiału odkładana jest morena. Badaniem lodowców zajmuje się glacjologia.

Powietrze jest królestwem ptaków, w których prym wiedzie orzeł przedni i orłosęp.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Dolina Ordesy

Bibliografia

Cudowny Świat/Najpiękniejsze zakątki i krajobrazy, Przegląd Readers's Digest, Warszawa 2000, ISBN 83-88243-10-1