Dolina Rybiego Potoku - Polski Serwis Naukowy

Morskie Oko, widok znad Czarnego Stawu

Mapa doliny

Dolina Rybiego Potoku i Dolina Pięciu Stawów Polskich na mapie plastycznej Tatr

Morskie Oko i Mnich w górnej części doliny

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Dolina Rybiego Potoku

Dolina Rybiego Potoku (słow. dolina Rybieho potoka, węg. Fischseetal, węg. Halas-tavi-völgy) – dolina w Tatrach Wysokich, odgałęzienie Doliny Białki. Powierzchnia doliny wynosi ok. 11,5 km², długość ok. 5,5 km. Dolina jest otoczona (od północnego zachodu, w kierunku od południowym) przez:

Dolina Białki – największa z tatrzańskich dolin walnych po północnej stronie gór (druga co do wielkości w całych Tatrach). Cały jej obszar to ok. 75 km², długość głównej gałęzi ok. 13,0 km. Położona jest w Tatrach Wysokich w granicach Polski i Słowacji (po ok. 50% powierzchni). W kierunku południowym rozgałęzia się na liczne, mniejsze doliny o bogatej rzeźbie glacjalnej. Są to:

Jeleń – zwyczajowa nazwa kilku rodzajów zwierząt z rodziny jeleniowatych. Mianem tym określa się gatunki należące do rodzajów: Cervus, Blastocerus, Ozotoceros, Odocoileus i inne. W Polsce mianem tym określa się jelenia szlachetnego.

Opalone, które oddziela ją od Doliny Roztoki

Opalony Wierch, Miedziane i należący już do głównej grani Tatr Szpiglasowy Wierch, na tym odcinku graniczy z Doliną Pięciu Stawów Polskich;

główną granią Tatr, na wschód przez m.in.: Szpiglasowy Wierch, Zadni Mnich, Cubrynę, tu graniczy ze słowacką Doliną Ciemnosmreczyńską,

kolejnym odcinkiem głównej grani od Cubryny, przez Mięguszowieckie Szczyty, Wołowy Grzbiet, Żabi Koń, Rysy, gdzie graniczy z Doliną Mięguszowiecką,

dalej w kierunku północnym: od Rysów, przez Niżnie Rysy, Grań Żabich: Żabi Szczyt Wyżni, Żabi Mnich, Żabi Szczyt Niżni aż po kraniec grani – Siedem Granatów, gdzie graniczy z Doliną Białej Wody.

W dolnym piętrze doliny znajduje się największe jezioro tatrzańskie – Morskie Oko. Wyższe piętra to kocioł Czarnego Stawu pod Rysami oraz Dolina za Mnichem. Doliną płynie Rybi Potok wypływający z Morskiego Oka. Na tyłach starego schroniska, po wschodniej stronie potoku znajduje się małe, gruszkowatego kształtu jeziorko – Stawek przy Stadliskach. Nieco poniżej Rybi Potok rozlewa się w kolejne jeziorka – Rybie Stawki: Małe Morskie Oko, Żabie Oko i Małe Żabie Oko. W pobliżu gajówki pod Wantą Rybi Potok łączy się z Białą Wodą tworząc Białkę.

Morskie Oko (słow. Morské oko) – największe jezioro w Tatrach, położone w Dolinie Rybiego Potoku u stóp Mięguszowieckich Szczytów, na wysokości 1395 m n.p.m.

Wołowy Grzbiet (słow. Volí chrbát) – fragment głównej grani Tatr pomiędzy Mięguszowieckim Szczytem Czarnym (oddzielony Czarnostawiańską Przełęczą) a Żabim Koniem (oddzielony Żabią Przełęczą Wyżnią). Jest to odcinek długości ok. 1 km o grzbiecie poszarpanym licznymi zębami turniczek, 600-metrowe ściany zamykające od południa kotlinę Czarnego Stawu poprzecinane są żlebami. Dawniej nazywany był Wołowcem Mięguszowieckim, później dopiero otrzymał własną nazwę. Występujące w nim obiekty skalne niedawno dopiero zostały nazwane.

W ukształtowaniu doliny wyraźnie widoczne jest działanie lodowca: kotły, piętrowy układ, podcięcia zboczy, ogładzone skały, usypiska moren bocznych i morena czołowa (jeden z ładniejszych przykładów), na której zbudowano schronisko. W dolinie można zobaczyć wszystkie piętra roślinne od regla dolnego po środowisko turni (jedyny taki obszar w Polsce). Szczególnie cenne są zachowane pierwostany górnoreglowych borów świerkowo-limbowych. Flora doliny składa się z ok. 350 gatunków roślin naczyniowych, w tym ok. 170 gatunków to rośliny wysokogórskie. W dolinie spotyka się także jelenie (rykowisko koło Wanty), niedźwiedzie, rysie, świstaki i kozice.

Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.

Morena: 1. Materiał skalny składający się z przemieszanych frakcji różnej wielkości (bloki skalne, głazy, żwiry, piaski, pyły), gliny, transportowanych i osadzanych przez lodowiec, pochodzących głównie z niszczenia jego podłoża, ze zboczy wznoszących się ponad powierzchnię lodowca jak również przynoszonych przez lawiny i wiatr.

Dolina Rybiego Potoku jest dostępna dla turystów. Wytyczone w niej szlaki turystyczne prowadzą w kierunku schroniska i Morskiego Oka. Jeszcze przed schroniskiem, tuż za Wodogrzmotami Mickiewicza, odchodzi znakowana droga przez grzbiet Opalonego do Doliny Pięciu Stawów. W pobliżu schroniska zbiegają się drogi prowadzące wokół Morskiego Oka, nad Czarny Staw i dalej na Rysy lub przez Kazalnicę na Przełęcz pod Chłopkiem, przez Dolinę za Mnichem na Wrota Chałubińskiego lub na Szpiglasową Przełęcz i dalej do Doliny Pięciu Stawów.

Wodogrzmoty Mickiewicza – wodospady w Tatrach Wysokich utworzone z trzech większych i kilku mniejszych kaskad (od 3 do 10 m) na Potoku Roztoka (w Dolinie Roztoki) wypływającym z Pięciu Stawów Polskich, ok. 1 km od jego ujścia do Białki. Wodospady te nazwane zostały Wodogrzmotami z racji huku, jaki powoduje spadająca nimi woda, zwłaszcza po dużych opadach. Trzy większe noszą nazwy: Wyżni Wodogrzmot, Pośredni Wodogrzmot i Niżni Wodogrzmot. Powstały one w miejscu, w którym woda pokonuje próg skalny, jakim Dolina Roztoki schodzi do Doliny Białki. Powyżej piętrzą się urwiska Turni nad Szczotami w masywie Wołoszyna. Nad Wodogrzmotami, na stokach Roztockiej Czuby rośnie reliktowy drzewostan modrzewiowo-limbowy.

Żabi Koń (słow. Žabí Kôň, niem. Simonturm, węg. Simon-torony, 2291 m n.p.m.) – najniższa turnia w grani oddzielającej Dolinę Rybiego Potoku od Doliny Żabiej Mięguszowieckiej (odgałęzienie Doliny Mięguszowieckiej).

Szlaki turystyczne

Czasy przejścia podane na podstawie mapy. – czerwony z Toporowej Cyrhli przez Psią Trawkę, Rówień Waksmundzką, dalej Doliną Rybiego Potoku wzdłuż szosy nad Morskie Oko i obok Czarnego Stawu na Rysy.

Czas przejścia od Wodogrzmotów Mickiewicza do schroniska nad Morskim Okiem: 1:30 h, ↓ 1:15 h

Czas przejścia od schroniska do Czarnego Stawu: 50 min, ↓ 40 min

Czas przejścia od schroniska na Rysy: 3:50 h, ↓ 3:10 h

– asfaltowa szosa z parkingu na polanie Palenica Białczańska (niedostępna dla samochodów), łącząca się z czerwonym szlakiem przed Wodogrzmotami Mickiewicza. Czas przejścia z Palenicy nad Morskie Oko: 2:20 h, ↓ 1:55 h

– czerwony dookoła Morskiego Oka. Czas przejścia: 50 min

– niebieski znad Morskiego Oka przez Świstówkę Roztocką do schroniska PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Czas przejścia: 2 h, w drugą stronę 1:40 h

– żółty znad Morskiego Oka na Szpiglasową Przełęcz ("Ceprostrada"). Czas przejścia: 2:15 h, ↓ 1:40 h

– czerwony od szlaku żółtego na Wrota Chałubińskiego. Czas przejścia: 1 h, ↓ 45 min

– zielony znad Czarnego Stawu przez Kazalnicę na Mięguszowiecką Przełęcz pod Chłopkiem. Czas przejścia: 2:30 h, ↓ 2 h

Przypisy

Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
Józef Nyka: Dolina Rybiego Potoku (Morskiego Oka). Monografia krajoznawcza. Warszawa: Sport i Turystyka, 1956.
Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.

Bibliografia

Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.