Dolina do Regli - Polski Serwis Naukowy

Dolina do Regli, widok z Doliny Szerokiej

Dolina do Regli. U góry od lewej: Szeroka Przełęcz, Głośna Skała (poniżej przełęczy po prawej), Płaczliwa Skała i Hawrań

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Dolina do Regli

Dolina do Regli (słow. dolina Riglaného potoka, Rígľanská dolina, dolina pod Hlásnou skalou, niem. Rigeltal, Riegeltal, Weißseifental) – dolina na północnych stokach Tatr Bielskich. Jest główną, prawoboczną odnogą Doliny Bielskiego Potoku. Rozpoczyna się na wysokości ok. 1500 m n.p.m., poniżej skalnego progu z wodospadem Reglana Siklawa, który to próg oddziela ją od jej górnego piętra – Szerokiej Doliny Bielskiej. Od tegoż progu Dolina do Regli opada początkowo w kierunku północno-wschodnim, a następnie północnym i w okolicy Ptasiowskiej Rówienki, na wysokości ok. 950 m łączy się z Doliną Bielskiego Potoku. Dolina do Regli podchodzi pod główną grań Tatr Bielskich od Zadnich Jatek po Płaczliwą Skałę, na wysokość ok. 1750 m. Od wschodniej strony jej obramowanie tworzy grań odchodząca w północno-zachodnim kierunku od wierzchołka Zadnich Jatek (nieco na zachód od niego), biegnąca przez Łasztowicę i Opaloną Turnię, a zakończona zalesionym grzbietem Bednarskiego Regla. Obramowanie zachodnie tworzy grań Płaczliwej Skały, Głośna Skała, Żlebińskie Turnie i Mały Regiel. Miejscami ma charakter dzikiego wąwozu, szczególnie w górnej części, poniżej progu, gdzie wrzyna się pomiędzy Głośną Skałę (po zachodniej stronie) i spiczastą Łasztowicę (po wschodniej stronie). Cała dolina ma długość ok. 4 km, jej dnem spływa Reglany Potok. Znajduje się na niej jedna polana – Polana pod Głośną Skałą.

Szalony Przechód lub Głupi Przechód (słow. Vyšné Kopské sedlo) – położona na wysokości 1934 m płytka przełęcz w północnej grani Szalonego Wierchu (2061 m) w Tatrach Bielskich. Grań ta łączy Tatry Bielskie z Jagnięcym Szczytem w Tatrach Wysokich. W południowym kierunku od Szalonego Przechodu znajduje się w niej jeszcze druga, głębsza Przełęcz pod Kopą (1750 m). Obydwie te przełęcze oddzielone są niewysoką, skalistą czubą. Zachodnie stoki spod Szalonego Przechodu opadają do Doliny Zadnich Koperszadów, wschodnie do Doliny Przednich Koperszadów.

Tatry Bielskie (słow. Belianske Tatry, węg. Bélai-havasok) – położone na Słowacji pasmo górskie, część Tatr ustawiona poprzecznie do grani głównej Tatr. Łączy się z nią przez Przełęcz pod Kopą (Kopské sedlo).

Nazwa doliny pochodzi od tego, że prowadzi ona do regli. Dawniej jej górna i środkowa część była własnością mieszkańców Białej Spiskiej, zaś dolna do państwa niedzickiego Palocsayów, później urbarialistów ze Zdziaru. Po II wojnie światowej całość przeszła na własność państwa i należy do TANAP-u.

Ptasiowska Rówienka – położona na wysokości ok. 940 m n.p.m. niewielka polana w Tatrach Bielskich. Znajduje się u ich północnych podnóży, w miejscu, gdzie od Doliny Bielskiego Potoku odgałęzia się Dolina do Regli. Przez polankę przechodzi gruntowa droga ze Zdziaru w kierunku Podspadów, znajduje się tutaj skrzyżowanie zielonego szlaku turystycznego z zieloną ścieżką edukacyjną „Monkova dolina” i punkt pobierania opłat za wstęp na tę ścieżkę. Na polance ustawione są tablice edukacyjne, ławki dla turystów, służy też ona jako skład drzewa.

Mały Regiel (słow. Malý Rigeľ) – niskie reglowe wzniesienie na północnej stronie Tatr Bielskich. Stanowi zakończenie długiego północnego ramienia Płaczliwej Skały. W Żlebińskich Turniach powyżej Małego Regla rozgałęzia się ono na dwie odnogi: Wielki Regiel i Mały Regiel. Pomiędzy tymi odnogami znajduje się niewielka Dolina Ptasiowska. Wydłużony grzbiet Małego Regla oddziela tę dolinkę od Doliny do Regli. Jest całkowicie zalesiony. U jego podnóża, u wylotu Doliny do Regli znajduje się niewielka Ptasiowska Rówienka – skrzyżowanie szlaków turystycznych i punkt pobierania opłat za wstęp na ścieżkę dydaktyczną „Dolina Monkova”. Wielki Regiel jest turystycznie niedostępny; znajduje się na obszarze ochrony ścisłej TANAP-u.

Ze Zdziaru przez Dolinę do Regli przeprowadzony był dawniej szlak turystyczny na Szeroką Przełęcz. W 1980 zamknięto go, w 1993 staraniem mieszkańców Zdziaru ponownie otwarto jako ścieżkę dydaktyczną „Monkova dolina” z tablicami dydaktycznymi. Od 15 czerwca 2009 r. szlak jest znakowany na czerwono i dostępny w obie strony.

Łasztowica (słow. Lastovica) – turnia na północnych stokach słowackich Tatr Bielskich. Znajduje się w długiej północnej grani zachodniego wierzchołka Zadnich Jatek. Grań ta oddziela Dolinę do Regli od Doliny Kępy. Łasztowica wznosi się na wysokość 1405 m n.p.m., jest skalista, ma strome wapienne ściany i wierzchołek porośnięty karłowatymi świerkami. W skałach wyraźnie widoczne są skośne fałdy. Poniżej niej znajduje się przełęcz Opalone Siodło (1204 m) oddzielająca Łasztowicę od zalesionej Opalonej Turni (1275 m).

Główna grań Tatr Bielskich – mająca całkowitą długość ok. 15 km (w linii prostej ok. 13 km) grań znajdujących się całkowicie na obszarze Słowacji Tatr Bielskich. Grzbiet ten jest położony poprzecznie w stosunku do wschodniego odcinka grani głównej Tatr, z którym łączy się na odcinku od Szalonego Wierchu do Hawrania.

Szlaki turystyczne

– czerwony szlak z tablicami edukacyjnymi z Doliny do Regli przez Szeroką Dolinę na Szeroką Przełęcz, zboczami Szalonego Wierchu, przez Szalony Przechód do Przełęczy pod Kopą. Czas przejścia: 3:15 h, ↓ 2:45 h.

Przypisy

Obec Ždiar. Obojsmerné otvorenie turistického chodníka Monkova dolina-Široké sedlo-Kopské sedlo (słow.). [dostęp 2012-04-17].

Bibliografia

Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Wyd. Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.
Tatry Wysokie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/06. ISBN 83-87873-26-8.