Dom Turysty w Augustowie - Polski Serwis Naukowy

Dom Turysty w Augustowie − zabytkowy obiekt turystyczny w Augustowie.

Budynek położony jest nad jeziorem Necko na Białej Górze przy ul. Sportowej 1.

Budowa gmachu została zainicjowana w 1936 r. przez Ligę Popierania Turystyki. Projekt w stylu modernistycznym wykonał Maciej Nowicki przy współpracy Stanisławy Nowickiej, Aleksandra Kodelskiego i Władysława Stokowskiego. Szacunkowy koszt budowy wyniósł 700 tys. zł. Pokryto go z funduszy miejskich oraz subwencji rządowej i z Funduszu Pracy.

Stanisława Nowicka z domu Sandecka (w USA znana jako Stanislawa Nowicki lub Siasia, ur. w kwietniu 1912 w Pułtusku) – polska architekt i rysowniczka, pracująca w Polsce przed II wojną światową, w ukryciu podczas okupacji i jawnie w powojennej Warszawie do 1946 (m.in. współplanując masterplan odbudowy Warszawy), a następnie jako profesor architektury i wzornictwa na uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych: na North Carolina State University, University of Southern California, i University of Pennsylvania, na tym ostatnim wykładając do emerytury. Nagrodzona międzynarodowymi nagrodami i krajowymi w USA, w tym Złotym Medalem i nagrodą Grand Prix w Sztuce Graficznej na Międzynarodowej Wystawie "Sztuka i Technika" w Paryżu w 1937.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Prace budowlane rozpoczęły się w październiku 1937, a zakończyły na wiosnę 1938 r. Prace montażowe i wykończeniowe trwały do lutego 1939. Pierwotnie budynek miał być otynkowany, jednak z powodu ograniczeń finansowych odstąpiono od otynkowania za zgodą architekta. Otwarcie obiektu nastąpiło 27 maja 1939. Hotel miał 70 pokoi na 100 łóżek, salę dancingową, bufet, bilardy, pokoje brydżowe, a także własną plażę, garaże i parking. W 1939 miał gościć uczestników mistrzostw Europy w żeglarstwie, które jednak nie odbyły się z powodu napiętej sytuacji międzynarodowej.

Modernizm - ogólne określenie prądów w architekturze światowej rozwijających się w latach ok. 1918-1975, zakładających całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale również od wszelkiej stylizacji. Architektura modernistyczna opierała się w założeniu na nowej metodzie twórczej, wywodzącej formę, funkcję i konstrukcję budynku niemal wyłącznie z istniejących uwarunkowań materialnych.

Polskie Towarzystwo Krajoznawcze (PTKraj.) - powstałe w 1906 r. z inicjatywy m.in. Aleksandra Janowskiego, Kazimierza Kulwiecia, Zygmunta Glogera i innych. Powstało w Warszawie, a swoim zasięgiem obejmowało zabór rosyjski. Jednym z głównych jego celów było ukazywanie piękna ziemi polskiej oraz rozbudzanie uczuć patriotycznych poprzez poznawanie Polski. Towarzystwo wielką wagę przywiązywało do wychowywania młodzieży. Liczne grono działaczy społecznych (wśród nich m.in. Mieczysław Orłowicz) podjęło się roli przewodników i wychowawców.

Hotel został zniszczony podczas II wojny światowej. Odbudowano go w 1948 z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (od 1950 - Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze). W 1953 obok budynku powstała stanica wodna. Ośrodek PTTK funkcjonował do lat 90. XX w. Obecnie w budynku mieści się Zajazd Turystyczny „Hetman”.

Necko, jezioro w Augustowie (makroregion – Pojezierze Litewskie, mezoregion – Równina Augustowska), w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Augustów.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Przypisy

Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo podlaskie (pol.). 2011-12-31. [dostęp 2010-12-01].
Strona Zajazdu Turystycznego "Hetman". [dostęp 2010-12-01].

Bibliografia

Jarosław Szlaszyński, Andrzej Makowski: Augustów. Monografia historyczna. Augustów: Urząd Miejski w Augustowie, 2007, s. 457-458, 729. ISBN 978-83-925620-0-9.

Irena Batura, Wojciech Batura: Po Ziemi Augustowskiej. Przewodnik dla turysty i wczasowicza. Suwałki: Wydawnictwo "Hańcza", 1993, s. 40-41. ISBN 83-900828-3-7.

Linki zewnętrzne

Fotografie budynku z 1939 r. w Narodowym Archiwum Cyfrowym: zdjęcie 1, zdjęcie 2

"Architektura i Budownictwo", nr 4-5/1939 - zdjęcia i rysunki hotelu, s. 28-30

Współczesne zdjęcia budynku i otoczenia

Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK) - stowarzyszenie powstałe z połączenia w 1950 roku Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, grupujące turystów i krajoznawców. Towarzystwo stawia sobie za zadanie upowszechnianie na terenie Polski turystyki kwalifikowanej i krajoznawstwa.