Dominik Witke-Jeżewski - Polski Serwis Naukowy

Dominik Witke-Jeżewski (ur. 4 sierpnia 1862 w Skrwilnie, zm. 20 kwietnia 1944 w Jasieńcu – polski ziemianin, kolekcjoner sztuki polskiej, mecenas artystów i instytucji służących kulturze, prezes domu aukcyjnego Dom Sztuki – Hôtel des Ventes w Warszawie.

Ukończył gimnazjum w Dreźnie oraz Akademię Rolniczą w Dublanach w pobliżu Lwowa. Swój majątek w Głębokiem koło Kruszwicy przeznaczył na fundację wspierającą rozwój sztuki w Wielkopolsce (1912). W 1912 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie pogłębiał swoją pasję kolekcjonerską i mecenasowską. Zbierał głównie sztukę polską: grafikę, rysunek i malarstwo. Przyjaźnił się z artystami (m.in. Ignacym Łopieńskim, Zofią Stankiewicz, Marianem Wawrzenieckim), uczestniczył w jury konkursowych (II edycja konkursu im. Henryka Grohmana), z jego inicjatywy, we współpracy z Henrykiem Grohmanem, powstało warszawskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Graficznych (1912-1918). Witke-Jeżewski był członkiem m.in. Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości i Rady Muzeum Narodowego w Warszawie. Znany był w środowisku antykwariuszy (wieloletni klient warszawskiego antykwariatu Hieronima Wildera), bibliofilów (takich jak Mieczysław Rulikowski) i kierowników placówek kultury (przyjaźnił się m.in. z Wawrzyńcem hr. Benzelstiern-Engeströmem i Edwardem Krasińskim). Swe bogate zbiory przekazał głównie do Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego i Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie.

Henryk Grohman (1862 - 1939), łódzki fabrykant, dziedzic imperium Ludwika Grohmana. Jeden z czterech synów Ludwika, który przejął prowadzenie firmy po śmierci ojca i postanowił wprowadzić zmiany. Rozbudował zakład i postawił nowoczesny wielowydziałowy kombinat włókienniczy.

Pastel — technika malarska oraz środek rysunkowy i malarski w formie kolorowego sztyftu, kredki lub ołówka, służący do nanoszenia kolorowych pigmentów na podłoże. Wytwarza się go poprzez zmieszanie pigmentu, kredy i spoiwa z gumy. Mieszaninę formuje się w wałeczki, a następnie pozostawia do wyschnięcia. Przed wyschnięciem pastele mają konsystencją ciasta, stąd nazwa (wł. pasta — ciasto).

Muzeum Narodowe zawdzięcza kolekcjonerowi bogatą bibliotekę merytoryczną, zbiory ukazujące rozwój sztuki graficznej na terenach Rzeczypospolitej z podziałem na techniki graficzne i artystów, zbiory grafiki artystycznej z pierwszych dwóch dekad XX wieku, liczne polonica graficzne, kolekcję portretu królewskiego w grafice, matryce graficzne (głównie płyty J. P. Norblina i M. Płońskiego), kolekcję ekslibrisów, szkicowniki artystów polskich, akwarele i pastele oraz malarstwo. Zbiory te zostały przekazane przez kolekcjonera do Muzeum Narodowego w Warszawie w latach 1917-1939.

Skrwilno - wieś gminna w powiecie rypińskim (województwo kujawsko-pomorskie), na ziemi dobrzyńskiej, nad rzeką Skrwą i jeziorem Skrwilno. Miejscowość jest siedzibą gminy Skrwilno.

Michał Płoński (ur. 1778 r. w Warszawie - zm. 2 czerwca 1812 tamże) — polski rysownik i grafik. Uczył się rysunku w pracowni ("Malarni") Jana Piotra Norblina. Mając 18 lat wyjechał do Włoch, gdzie zapoznał się z malarstwem europejskim. Po powrocie do kraju tworzył głównie szkice i rysunki — pejzaże, scenki rodzajowe, portrety postaci charakterystycznych. Ponownie wyjechał w 1800, kształcił się w sztuce rytowniczej w Kopenhadze, Amsterdamie i Paryżu. W Paryżu został zatrudniony w Cesarskim Gabinecie Rycin. Jego twórczość z tego okresu obejmuje przede wszystkim akwaforty, będące kopiami dawnych mistrzów. W Amsterdamie wydał Album, gdzie prezentował m.in. reprodukcje Rembrandta. Przez ostatnie lata cierpiał na chorobę psychiczną. Powrócił do Warszawy, zmarł w szpitalu dla obłąkanych u bonifratrów.

Opracowania dotyczące kolekcjonera i jego zbiorów

M. Federowski, Zbiory graficzne Dominika Witke-Jeżewskiego, Warszawa 1913

Pamiętnik wystawy starych rycin polskich ze zbioru Dominika Witke-Jeżewskiego, Warszawa 1914

Portret królewski w grafice. Katalog wystawy Tow. Opieki nad Zabytkami Przeszłości. Urządzonej ze zbiorów Dominika Witke-Jeżewskiego, Kamienica Baryczków, Warszawa 1925

E. Chwalewik, Zbiory polskie, archiwa biblioteki gabinety galerie muza i inne zbiory pamiątek przeszłości w ojczyźnie i na obczyźnie, t. II, Warszawa – Kraków 1927, s. 390-392

B. Gadomska, Dominik Witke-Jeżewski – zapomniany kolekcjoner, niezwykła kolekcja. Przyczynek do dziejów kolekcjonerstwa w Polsce, "Kronika Zamkowa", nr 49-50, 2005, Warszawa 2005

P.P. Czyż, Dominik Witke-Jeżewski (1862-1944), w: Miłośnicy grafiki i ich kolekcje w Muzeum Narodowym w Warszawie, Warszawa 2006, s. 106-156

Dominik Witke-Jeżewski – "Miłośnicy grafiki i ich kolekcje w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie", strona internetowa: [1]

P.P. Czyż, Dominik Witke-Jeżewski. Kolekcjoner, mecenas, społecznik, "Spotkania z Zabytkami" nr 3, Warszawa 2007, s. 31-34. Wersja elektroniczna pdf.