Dongbei - Polski Serwis Naukowy

Dongbei, czyli Chiny Północno-Wschodnie

Dongbei (Chiny Północno-Wschodnie) (chiń. upr: 东北; chiń. trad: 東北; Pinyin: dōngběi) - region Chin, w skład którego wchodzą trzy prowincje: Heilongjiang, Jilin i Liaoning, rozciągające się na przestrzeniach Niziny Mandżurskiej (patrz również: Mandżuria). Dongbei jest uznawany za odmienny od reszty kraju ze względu na surowy, subsyberyjski klimat, a także historię i obyczaje. Zamieszkuje go łącznie ok. 100 mln osób.

Standardowy język mandaryński, nazywany często językiem mandaryńskim lub standardowym językiem chińskim jest oficjalnym standardem mówionego języka chińskiego, używanym jako język urzędowy w Chińskiej Republice Ludowej, Republice Chińskiej, jednym z czterech oficjalnych języków Singapuru, a także jednym z sześciu oficjalnych języków Organizacji Narodów Zjednoczonych. Faktycznie jest tylko jednym z języków mandaryńskich. Oparty jest, ale nie tożsamy, na dialekcie pekińskim. W poszczególnych państwach język ten nosi różne nazwy: w ChRL jest nazywany putonghua (chiń. trad. 普通話, uproszcz. 普通话, pinyin: pǔtōnghuà – "mowa powszechna"), na Tajwanie – guoyu (chin. trad. 國語, uproszcz. 国语, pinyin: guóyǔ – "język państwowy"), w Singapurze – huayu (chiń. trad. 華語, uproszcz. 华语, huáyǔ – "język chiński").

Mandżukuo (chin. 满洲国/滿洲國, Mănzhōu Guó, W.-G. Man-chou-kuo; jap. 満州国 Manshū-koku) - marionetkowe państwo utworzone w 1932 r. przez Japonię na okupowanych przez nią obszarach Mandżurii, w północno-wschodnich Chinach.

Historia

Z terenów Dongbei pochodziły ludy, które najeżdżały Chiny i tworzyły własne państwa. Np. Kitanowie, którzy założyli państwo Jin, Dżurdżeni oraz Mandżurowie, którzy w XVII wieku opuścili ojczystą Mandżurię i w 1644 roku podbili Pekin instalując w Chinach mandżurską dynastię Qing.

Mandżurowie – grupa etniczna wywodząca się z plemion tungusko-mandżurskich ałtajskiej rodziny językowej, zamieszkujących od zamierzchłych czasów północno-wschodnią Mandżurię. Lud ten od XVII wieku do 1911 roku władał Chinami. W tym czasie niemal zupełnie zasymilował się z Chińczykami, tracąc tym samym swą kulturową odrębność. Obecnie stanowią mniejszość na terenie Mandżurii oraz Dżungarii, żyjąc w rozproszeniu wśród ludności chińskiej.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

Na przełomie XIX i XX wieku region był pod kontrolą Rosji, która zbudowała przez jego tereny Kolej Wschodniochińską wiodącą z Syberii do Władywostoku, Dalnego oraz Port Arthur. Wpływy Rosjan osłabły po przegranej wojnie z Japonią (1904-1905). W 1931 roku Japonia utworzyła na terenie Dongbei marionetkowe państwo Mandżukuo.

Lüshun, Lüshunkou (旅顺口), dawniej Port Arthur i Ryojun - miasto portowe w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Liaoning, na półwyspie Liaotung nad Morzem Żółtym. Od 1960 jest dzielnicą w zespole miejskim Dalian.

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna (kor. 조선민주주의인민공화국, hancha 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Korea Północna, w skrócie KRLD) – komunistyczne państwo totalitarne, powstałe w północnej części Półwyspu Koreańskiego po II wojnie światowej na terenach zajętych przez Armię Czerwoną. Totalitarną władzę sprawuje oparta na idei dżucze monopartia, Koreańska Partia Pracy. Graniczy z: Rosją na północnym wschodzie, Chinami na północy, Republiką Korei (Koreą Południową) od południa. W Chinach oraz w samej Korei Północnej kraj zwany jest Pukchosŏn ("Północny Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Północny Han"; 북한; 北韓) to nazwa popularna wśród mieszkańców Korei Południowej.

W 1945 r. region dostał się pod okupację ZSRR, a w 1946 został przekazany chińskim komunistom. W 1949 roku wszedł w skład ChRL. Faktycznym władcą Dongbei w tym okresie pozostawał jeden z prominentnych członków KPCh, Gao Gang. Cieszył się on protekcją ze strony Stalina, dzięki czemu w latach 50. region uzyskał pomoc gospodarczą od ZSRR i był najszybciej industrializującym się regionem w ChRL. Niezależność polityczna Dongbei skończyła się po śmierci Stalina. Gao Gang został w 1954 r. aresztowany za "działalność kontrrewolucyjną". W 1955 w lakonicznej notce podano, że popełnił samobójstwo. Pamiątką po jego sympatii do wodza ZSRR pozostaje Park Stalina w Harbinie.

Uproszczone pismo chińskie (chin. upr. 简体字; chin. trad. 簡體字; pinyin jiǎntǐzì) to odmiana pisma chińskiego. Uproszczenia dokonano w Chińskiej Republice Ludowej w latach 50. XX wieku. Celem reformy było ułatwienie nauki pisma i walka z analfabetyzmem. Modyfikując ok. 50 proc. najbardziej skomplikowanych z używanych dotąd znaków cel ten osiągnięto. Pismo uproszczone używane jest także w Singapurze.

Dialekt pekiński (chin. upr.: 北京话; chin. trad.: 北京話; pinyin: Běijīnghuà) – dialekt języka chińskiego, należący do tzw. języków mandaryńskich. Oparto na nim oficjalny język Chin, czyli standardowy język mandaryński. Dialekt pekiński jest używany w Pekinie i okolicach.

Dzisiejsze Dongbei

Po rozpoczęciu reform gospodarczych Dongbei ma problem z rzeszą robotników z likwidowanych niewydajnych zakładów państwowych. Część z nich staje się źródłem taniej siły roboczej na rosyjskim Dalekim Wschodzie. W latach 90. diaspory emigrantów z Dongbei wyrosły we Władywostoku, Chabarowsku i Błagowieszczeńsku.

Dynastia Qing (chin. 清朝, Qīng cháo; mandż. , Daicing gurun) – dynastia cesarska Qing (Ćing), nazywana też dynastią mandżurską, panująca w Chinach w latach 1644–1912. Członkowie dynastii wywodzili się z mandżurskiego klanu Aisin Gioro.

Syberia (ros. Сибирь) – kraina geograficzna w północnej Azji, wchodząca w skład Rosji, położona między Uralem na zachodzie, Oceanem Arktycznym na północy, Oceanem Spokojnym na wschodzie, oraz stepami Kazachstanu i Mongolii na południu.

Dongbei zamieszkuje także pokaźna mniejszość koreańska. Tutaj trafiają uciekinierzy z Korei Północnej, którzy stąd próbują podróżować do Pekinu i dalej na południe.

Mieszkańcy Dongbei posługują się odmianą chińskiego najbliższą standardowemu mandaryńskiemu, uważaną za czystszą niż dialekt pekiński. Dlatego wśród chińskich spikerów radiowych i prezenterów telewizyjnych jest wielu mieszkańców Dongbei.

Większe miasta

Linki zewnętrzne

Władze prownicji Liaoning

Władze prowincji Jilin

Władze prownicji Heilongjiang