Donieck - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy ukraińskiego miasta. Zapoznaj się również z: Donieck (Rosja).

Donieck. Nabrzeże r. Kalmius

Donieck (ukr. Донецьк, ros. Донецк, do 1924 Juzowka (lub Juzow), od 1924 do 1961 Stalino) – miasto we wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Kalmius (ukr. Кальміус). Stolica obwodu donieckiego. Główny ośrodek przemysłowy w Donieckim Zagłębiu Węglowym.

Wiktor Fedorowicz Janukowicz, ukr. Віктор Федорович Янукович (transkrypcja, patrz tabelka), ros. Виктор Фёдорович Янукович (ur. 9 lipca 1950 w Jenakijewie, w obwodzie donieckim) – ukraiński polityk, premier Ukrainy w latach 2002–2005 i 2006–2007, przywódca Partii Regionów, od 2010 prezydent Ukrainy.
Katowice (niem. Kattowitz, czes. Katovice, 1953-1956 Stalinogród) – miasto położone w południowej Polsce, siedziba władz województwa śląskiego, dawniej województwa katowickiego, główny ośrodek Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Z liczbą 306 826 mieszkańców jest 10. miastem w kraju pod względem liczby ludności i 11. pod względem powierzchni, mając prawie 165 km².

Miasto ma 981 017 mieszkańców (2010), aglomeracja ma 1 566 000 mieszkańców (2004). Jest czwartym pod względem wielkości miastem na Ukrainie. Miasto ma charakter przemysłowy. Wraz z sąsiednimi ośrodkami miejskimi tworzy konurbację.

Historia

Donieck, zwany niegdyś "Miastem róż", powstał w 1869 roku, gdy walijski przedsiębiorca John Hughes wybudował zakłady metalurgiczne oraz kilka kopalń węgla na terenie kilku osad założonych w XVII wieku przez Kozaków zaporoskich. Hughes zakupił ten teren za 24 tys. funtów od kniazia Siergieja Koczubeja, który zobowiązał się był wobec cara Aleksandra II do zbudowania w tym regionie fabryki produkującej szyny dla kolei żelaznej. Osada dla robotników została założona w rejonie sioła Aleksandrowka (Александровка). Osadę tę, od rosyjskiej wymowy nazwiska Hughesa, zaczęto nazywać Juzowką (Юзовка). W roku 1870 mieszkało w niej zaledwie 164 ludzi, w roku 1884 – 5494, a w 1897 – 29 tys. ludzi. W maju roku 1917, w przededniu rewolucji październikowej, Juzowka otrzymała prawa miejskie. Mieszkało w niej wówczas ok. 70 tys. ludzi.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.
Rewolucja październikowa – przejęcie przez partię bolszewików władzy w Rosji rozpoczęte w Piotrogrodzie w nocy z 7 na 8 listopada 1917 roku (według obowiązującego wtedy w Rosji kalendarza juliańskiego był to 24 i 25 października – stąd nazwa).

Pierwsze kopalnie zostały znacjonalizowane w wyniku rewolucji. W roku 1924 na kilka tygodni zmieniono nazwę miasta Trock, a potem na Stalino (Сталино) na cześć Józefa Stalina.

Na początku II wojny światowej mieszkało tu 507 tys. ludzi – liczba ta zmniejszyła się po okupacji do niecałych 175 tys. W czasie okupacji miasto uległo bardzo poważnym zniszczeniom i pod koniec wojny rozpoczęła się jego niemal całkowita odbudowa. Do dnia dzisiejszego w Doniecku znaleźć można domy mieszkalne powstałe po wojnie, których budowniczymi byli jeńcy fińscy – stąd miejscowe określenie budynków jako "domy fińskie".

Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 22 kwietnia 1870, wg kalendarza juliańskiego 10 kwietnia, w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach Leninowskich pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologi komunizmu.
Tytan Donieck (ukr. Професійний футбольний клуб «Титан» Донецьк, Profesijnyj Futbolnyj Kłub "Tytan" Donećk) - ukraiński klub piłkarski z siedzibą w Doniecku. Założony w roku 2002. Występuje w rozgrywkach ukraińskiej Drugiej Lihi.

Na fali drugiego etapu destalinizacji przeprowadzonego przez Nikitę Chruszczowa po 22 Kongresie Komunistycznej Partii ZSRR w październiku 1961, wszystkie miasta radzieckie nazwane na cześć Stalina zostały przemianowane (por. polski Stalinogród) i Stalino zmieniło swoją nazwę na Donieck, od rzeki Doniec.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Aleksander II Nikołajewicz (ros. Александр II Николаевич) (ur. 29 kwietnia 1818 w Moskwie, zm. 13 marca 1881 w Sankt Petersburgu) – cesarz Wszechrusi w latach 1855-1881, syn Mikołaja I (1825-1855) z dynastii Romanowów i Charlotty Hohenzollern (1798-1860), księżniczki pruskiej, która po przejściu na prawosławie nosiła imię Aleksandry Fiodorowny.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)