Dritëro Agolli - Polski Serwis Naukowy

Dritëro Agolli (ur. 13 października 1931 roku w Menkulas w rejonie Devoll) – albański poeta, pisarz, scenarzysta filmowy i dziennikarz.

Biografia

Mając niespełna 14 lat przyłączył się do ruchu oporu i był żołnierzem IX Brygady. Po zakończeniu wojny uczył się gimnazjum w Gjirokastrze. W konkursie na stypendium umożliwiające studia w ZSRR był jednym z trzech laureatów. Studia wyższe filologiczne odbył na uniwersytecie leningradzkim. Po powrocie do kraju przez wiele lat pracował w dzienniku Zëri i popullit. Od 1973 r. pełnił funkcję przewodniczącego Związku Pisarzy i Artystów Albanii. Był także deputowanym Partii Socjalistycznej do parlamentu albańskiego. W 1999 r. od Prezydenta Republiki Albanii otrzymał tytuł Zasłużony dla narodu (alb. Nderi i kombit).

Język albański – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy (Arboresze) i Grecję (Arwanici). W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego.

Ironia – sposób wypowiadania się, oparty na zamierzonej niezgodności, najczęściej przeciwieństwie, dwóch poziomów wypowiedzi: dosłownego i ukrytego, np. w zdaniu Jaka piękna pogoda wypowiedzianym w trakcie ulewy. W klasycznej retoryce ironia stanowi jeden z tropów, jest zaliczana także do podstawowych kategorii w estetyce.

Pierwsze utwory publikował w roku 1958. Jego bogata twórczość literacka obejmuje utwory poetyckie, opowiadania, powieści, dramat i scenariusze filmowe. Pisał także dzieła naukowe, poświęcone literaturze albańskiej. Będąc wiernym obowiązujące w Albanii ideologii socrealizmu, podjął w kilku swoich utworach lirycznych problem wewnętrznych dylematów poety. Już w latach 70. był krytykowany za obecną w jego utworach ironię, którą jego krytycy odbierali jako krytykę systemu, stworzonego przez Envera Hodżę.

Łoże władcy – albański krótkometrażowy film fabularny z roku 1973 w reżyserii Endri Keko, na podstawie powieści Dritëro Agollego "Partizani Meke".

Socrealizm (realizm socjalistyczny) – kierunek w sztuce, określany jako metoda twórcza, istniejący od 1934 w sztuce radzieckiej, a następnie w pozostałych krajach socjalistycznych. Miał tam oficjalny status podstawowej i jedynej metody twórczości artystycznej i był ideowym oraz propagandowym narzędziem partii komunistycznych.

W życiu prywatnym żonaty (żona Sadije), ma dwoje dzieci.

Twórczość

Tomiki poetyckie

Hapat e mia në asfalt (Moje kroki na asfalcie, 1961),

Shtigje malesh dhe trotuare (Górskie ścieżki i chodniki, 1965),

Devoll-Devoll (1964)

Mesditë (Południe, 1968),

Baballarët (Ojcowie, 1969),

Nënë Shqipëri (Matka Albania, 1974),

Fjala gdhend gurin (Słowo rzeźbi kamień, 1977),

Udhëtoj i menduar (Podróżuję myśląc, 1985),

Pelegrini i vonuar (Spóźniony pielgrzym, 1993),

Lypësi i kohës (Żebrak czasu, 1995),

Fletorkat e mesnatës (Zapiski o północy, 1999)

Proza

Komisari Memo (Komisarz Memo, 1970)

Zhurma e erërave të dikurshme (Szum dawnych wiatrów, 1964)

Njeriu me top (Człowiek z armatą, 1975)

Trandafil në gotë (Róża w szklance, 1980)

Arka e Djallit

Scenariusze filmowe

Filmowe adaptacje utworów Dritëro Agolliego.

1968: Horizonte te hapura

1970: I teti ne bronz

1973: Krevati i Perandorit

1977: Njeriu me top

Tłumaczenia polskie

Początek poematu o Qemalu Stafie, Piramidy, Smutek, Śmierć matki, Elegia dla psa, Szaro, Pielgrzym, Człowiek i czas, Tajemnica świecy, [w:] Nie jest za późno na miłość. Antologia poezji albańskiej XX wieku, przeł. M.Saneja, Sejny 2005.

Bibliografia

Abaz Hoxha: Enciklopedia e kinematografise shqiptare. Autore & vepra. Tirana: Toena, 2002. ISBN 99927-1-555-3. (alb.)

Linki zewnętrzne

strona poświęcona literaturze albańskiej