Drugi Okres Przejściowy - Polski Serwis Naukowy

Drugi Okres Przejściowy – okres w historii starożytnego Egiptu pomiędzy Średnim Państwem a Nowym Państwem, który charakteryzował się ogólną destabilizacją polityczną państwa i rozbiciem dzielnicowym. Nastąpił zmierzch kulturalny. Egipt utracił Nubię, Synaj i Palestynę.

Chronologia

Historycy nie są zgodni co do dokładnych dat początku i końca tego okresu. Marek Marciniak jako ramy chronologiczne tego okresu podaje lata 1786 r. p.n.e.- 1567 r. p.n.e., zaś Marek Stępień podaje daty 1760 r. p.n.e.- 1565 r. p.n.e.. Okres ten rozpoczyna panowanie dynastii XIII a kończy się wraz z końcem panowania dynastii XVII. Drugi Okres Przejściowy można podzielić na dwa etapy ( pod względem politycznym):

Katarakta – rodzaj progu rzecznego zbudowanego ze skał bardzo odpornych na erozję, sąsiadujących ze skałami mniej odpornymi, wyżłobionymi głębiej przez rzekę. Na styku tych dwóch rodzajów skał powstaje rodzaj zapory pokonywanej przez wodę w gwałtowny sposób. Katarakty są tworzone zazwyczaj ze skał krystalicznych w obrębie zwartych koryt rzecznych (np. na Nilu, Huang He). Są poważnymi barierami w żegludze rzecznej i najczęściej bywają spławne jedynie w porze deszczowej. Termin ten używany jest najczęściej w odniesieniu do rzek Afryki.
XVII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, panujących w Górnym Egipcie, będąca kontynuacją XIII dynastii, tebańskiej, płacąca trybut władcom hyksoskim, panującym w Dolnym i Środkowym Egipcie. Panowała w latach 1650-1550 p.n.e.

Czasy XIII i XIV dynastii- 1786 r. p.n.e.- 1603 r. p.n.e.(M. Marciniak s. 99) lub 1760 r. p.n.e- 1630 r. p. n.e. ( M.Stępień s. 91), okres ten charakteryzował się próbom kontynuacji Średniego Państwa, prawdopodobnie pierwsi władcy XIII dynastii byli krewnymi władców XII dynastii. Pierwsi władcy XIII dynastii panowali nad całym Egiptem, a nawet kontrolowali obszar Syro- Palestyny i Nubii miedzy 1. i 2 kataraktą. Aparat państwowy nadal działał bardzo sprawnie. Dopiero pod koniec panowania XIII dynastii wezyrowie przejęli kontrolę nad nomami, co prowadziło do rozpadu państwa W okresie XIV dynastii doszło do wojny pomiędzy wezyrami.

Czasy XV i XVI dynastii- 1674 r. p.n.e.- 1567 r.p.n.e (M. Marciniak, s. 100) lub 1630 r.p.n.e.- 1540 r.p.n.e. (M. Stępień, s. 92)- okres panowania Hyksosów. Stworzyli oni własne państwo ze stolica w Awaris ( dzisiejsze Tell el-Daba), obejmujące całą deltę. Zdaniem M. Stępnia wraz z objęciem rządów przez Hyksosów z XV dynastii, w 1630 r.p.n.e. nad Dolnym Egiptem rządy sprawowała lokalna (egipska) XVII dynastia. Odmiennego zdania jest M. Marciniak, który uważa, że XVII dynastia przejęła władzę dopiero w roku 1650 p.n.e., wykorzystując osłabienie Hyksosów. Manethon podaje, że XV dynastię stanowiło tylko 6 władców, łącznie z najbardziej znanym władcą tej dynastii 'A'popi. Papirus z Turynu wymienia 9 władców XVI dynastii (ale nie podaje ich imion), zaś J. von Beckerath uważa, że XVI dynastia faktycznie, była nie tyle dynastią, co wasalami Hyksosów. Hyksosi zostali ostatecznie pokonani i wyparci ze Środkowego Egiptu przez Kamesa ostatniego władcę XVII dynastii, który pokonał Hyksosów w bitwie pod Hermopolis. Brat Kamesa, i jego następca Jahmes, ostatecznie usunął Hyksosow z Egiptu został założycielem XVIII dynastii i pierwszym władcą Nowego Państwa.

Hyksosi (egip. hekau chasut - władcy obcych krajów) - termin określający niejednorodną etnicznie grupę ludów zachodnioazjatyckich przybyłych do delty Nilu ok. 1650–1540 p.n.e. w tak zwanym Drugim Okresie Przejściowym.
Syropalestyna (inaczej Syro-Palestyna, Syro-palestyna) - zbiorcza nazwa ziem wchodzących w skład dzisiejszego Izraela, Autonomii Palestyńskiej, Jordanii, Syrii i Libanu stosowana głównie w opracowaniach z zakresu historii starożytnego Bliskiego Wschodu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)