Drukarnia Akademii Lubrańskiego w Poznaniu

Drukarnia Akademii Lubrańskiego – drukarnia Akademii Lubrańskiego w Poznaniu, działająca w latach 1689-1780.

Początkowo, założona w 1518, uczelnia korzystała z drukarni poznańskich i krakowskich. W 1689 przejęto drukarnię Wolrabów, po śmierci jej ostatniego właściciela - ks. Wojciecha Laktańskiego, w dniu 22 listopada. Pod nazwą Drukarnia Akademicka, oficyna zaczęła działać już w końcu roku. Decyzje zarządcze podejmował rektor Lubranscianum. Organizacja pracy dzieliła się na dwa okresy:

Farba drukowa zwana farbą drukarską lub farbą graficzną to materiał powłokotwórczy ciekły lub mazisty o charakterze zawiesiny lub roztworów substancji barwiących w spoiwach. Używana w druku, czyli zasadniczo w procesie zwielokrotniania obrazu przez przenoszenie go z formy drukowej na podłoże drukowe.

Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

1689-1740 - oficyna była dzierżawiona (dzierżawcami byli np. Jan Tobiasz Keller, Józef Wolnski i Jan Konrad Schwarz - ten ostatni ze Szwajcarii),

1740-1780 - drukarnią zarządzał mianowany prefekt - np. Jan Chryzostom Sewerynowicz, Andrzej Dominik Lipiewicz, Jan Kanty Toryani, czy Franciszek Matawowski.

Wydawnictwo dysponowało prasą drukarską, miedziorytniczą, kasztami drukarskimi i innymi urządzeniami po Laktańskim. Czcionki sprowadzano z Wrocławia lub Frankfurtu nad Odrą, ewentualnie tylko zlecano przetapianie starych. Produkowano za to we własnym zakresie farby drukarskie.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Drukarnię, przez cały okres funkcjonowania, opuściło około 700 druków. Nie były to wydawnictwa ściśle profilowane. Drukowano m.in. panegiryki, dewocjonalia, statuty stowarzyszeń religijnych, druki administracji kościelnej, wydawnictwa akademickie, programy teatralne, kalendarze, rubrycele i inne. Część druków podlegała cenzurze kościelnej. Wydrukowano m.in.:

Akademia Lubrańskiego (łac. Collegium Lubranscianum) – kolegium działające w Poznaniu w latach 1519–1780, założone przez biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego.

Panegiryk (z języka greckiego, ang. "panegyric", niem. "Panegyrikus") – gatunek literatury stosowanej, uroczysty tekst pochwalny (mowa, wiersz, list, toast, itp.) sławiący jakąś osobę, czyn, wydarzenie; pełen przesadnego zachwytu, często o charakterze pochlebczym. W starożytnej Grecji nazwą tą określano mowy wygłaszane na pogrzebach wybitnych osobistości, wodzów i polityków, sławiące ich zasługi obywatelskie i patriotyczne. Powszechny zwłaszcza w XVI – XVIII w. Pisany często przez poetów związanych z dworami królewskimi lub magnackimi. W epoce oświecenia starano się zwalczać panegiryzm. W staropolskiej poezji gatunek uprawiali m.in.: Jan Kochanowski, Szymon Szymonowic, Jan Andrzej Morsztyn, Ignacy Krasicki, Adam Stanisław Naruszewicz, Stanisław Trembecki.

Jan Stanisław Tarczewski - Nowy i stary kalendarz na rok 1692,

Kalendarz polski i ruski na rok pański 1777 z krótkim zebraniem odległości miast w Europie,

Wacław Potocki - Argenida, 1743,

Jan Kapistran Szysiecki - Doskonałość chrześcijańska... (1745),

Józef Michał Mirowski - Sidus amicum..., 1759,

Stanisław Horolt - Anatomia duchowa..., 1730,

Hilarion Falęcki - Wojsko serdecznych noworekrutowanych na większą chwałę Boską affektów..., 1746,

Anzelm Kiełbaszewicz - Pięć filarów..., 1777.

Ostatecznie, w 1780, budynki Drukarni rozebrano, a kamień użyto do budowy ogrodów biskupich oraz mostu na Cybinie. Być może maszyny sprzedano Dekkierowi z Berlina. Część źródeł wskazuje jednak na to, że oficyna funkcjonowała nadal (co najmniej do 1787), jako Drukarnia Seminarium Diecezjalnego.

Maszyna drukarska - podstawowe urządzenie przemysłu poligraficznego, służące do wykonywania druku na skalę przemysłową. Urządzenia mające ten sam cel w zależności od budowy, sposobów składania czcionek i drukowania ich lub wydruku na danym podłożu, mogą się całkowicie różnić od siebie - stąd też znanych jest obecnie wiele ich rodzajów. Pierwszą maszyną drukarską była prasa drukarska, wynaleziona ok. roku 600 n.e. w Chinach. W Europie druk pojawił się dopiero w latach 40. XV wieku n.e. za sprawą Gutenberga.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Zobacz też

Drukarnia i Księgarnia św. Wojciecha

Drukarnia Concordia

Wydawnictwo Naukowe UAM

Życie Uniwersyteckie

Bibliografia

Jan Sójka, Drukarnia Akademicka w Poznaniu 1689-1780, w: Kronika Miasta Poznania, nr 2/1999, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 1999, ss.236-251, ISSN 0137-3552
zest. Wanda Karkucińska, Katalog publikacji Drukarni Akademickiej w Poznaniu, w: Kronika Miasta Poznania, nr 2/1999, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 1999, ss.252-298, ISSN 0137-3552