Dworzec kolejowy w Kole - Polski Serwis Naukowy

Głaz upamiętniający Żydów przesiadających się na wagony kolejki wąskotorowej do Kulmhof

Dworzec kolejowy w Kole – został wzniesiony przy nowo wybudowanej linii kolejowej łączej Kutno ze Strzałkowem w latach 1925 - 1928. Wraz z nim wybudowano wieżę ciśnień. Dworzec wraz z budynkami stacyjnymi znajduje się przy ulicy Kolejowej, na terenie osiedla Przedmieście Warszawskie.

Strzałkowo (niem. Stralkow) – wieś położona w województwie wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Strzałkowo. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie konińskim. Miejscowość jest siedzibą gminy Strzałkowo. Przemysł we wsi reprezentowany jest przez Spółdzielnię Mleczarską Udziałowców. Ze Strzałkowa pochodzi gitarzysta klasyczny Łukasz Kuropaczewski oraz lotnik Leon Michalski.

Cmentarz rzymskokatolicki w Kole – największa nekropolia miasta. Swoją historią sięga drugiej połowy XIX wieku. Na cmentarzu znajduje się neogotycka kaplica Przemienienia Pańskiego. Położony jest na terenie osiedla Przedmieście Kaliskie.

Informacje ogólne

Firma budowlana Janiaków była podwykonawcą przy budowie dworca. Budynek jest unikatowy, ponieważ został zachowany jako jeden z nielicznych wybudowanych po I wojnie światowej budowli dworcowych przy trasie prowadzącej do Warszawy. Bardzo podobny dworzec stał w Koninie aż do lat 70. XX wieku.

Jarocin – miasto w województwie wielkopolskim, w Kaliskiem, na Wysoczyźnie Kaliskiej, siedziba powiatu jarocińskiego i gminy Jarocin; muzeum (1960), festiwal muzyczny (1980).

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Jedną z ciekawostek budynku dworca kolejowego w Kole jest istnienie tablicy pamiątkowej na jego północnej ścianie. Upamiętnia ofiary bestialskiego nalotu Luftwaffe na teren przyległy do dworca oraz pociąg w którym znajdowała się ewakuowana ludność z Krotoszyna i Jarocina (skład znajdował się na bocznym torze). Tragedia ta miała miejsce 2 września 1939 r., zginęło około 250 osób, zostali pochowani na cmentarzu rzymskokatolickim w Kole.

Kościół Opatrzności Bożej w Kole – jedyna kolska świątynia wyznania ewangelicko-augsburskiego. Wybudowany został w latach 80. XIX wieku z inicjatywy ks. Ludwika Teichmanna. Ulokowany jest na osiedlu Przedmieście Warszawskie, w pobliżu Mostu Warszawskiego.

Luftwaffe (pol. broń powietrzna) - Niemieckie Siły Powietrzne III Rzeszy (1933-1945), powołane 26 lutego 1935 roku rozkazem Hitlera, również oficjalna nazwa powojennych sił powietrznych Republiki Federalnej Niemiec aż do dzisiaj.

W 2010 r. pojawiła się koncepcja remontu budynku dworcowego oraz przebudowy otoczenia wraz z peronami stacyjnymi. Zgodnie z propozycją Urzędu Miasta do gmachu miałaby wprowadzić się Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna, która od 1945 r. zajmuje budynek ewangelicko-augsburskiej pastorówki, zlokalizowany przy ul. Sienkiewicza. Obsługa stacji kolejowej miałaby zajmować niewielką część dworca.

Osiedle Warszawskie w Kole – jedno z czterech osiedli w mieście, położone w jego północnej części, na prawym brzegu rzeki Warty. Zamieszkiwane przez 18 433 mieszkańców (2004).

SS Sonderkommando Kulmhof, Vernichtungslager Kulmhof, Waldlager Kulmhof, Kulmhof an der Nehr – obóz zagłady założony przez Niemców we wsi Chełmno nad Nerem. Funkcjonował od jesieni 1941 roku do kwietnia 1943, oraz na krótko w 1944 roku.

Głaz przed dworcem

Następnym upamiętnieniem lat wojny i straszliwych mordów hitlerowców jest głaz przed kolskim dworcem. Upamiętnia 80 tysięcy Żydów transportowanych tędy z łódzkiego getta do obozu masowej zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem. Tutaj odbywała się przesiadka Żydów zmierzających do obozu na wagony kolejki wąskotorowej. Na głazie znajduję się upamiętniający tekst w dwóch językach – polskim oraz niemieckim.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Ulica Henryka Sienkiewicza w Kole — jedna z głównych ulic Koła. Wraz z ulicami Mickiewicza i Poniatowskiego tworzy główny trakt przecinający miasto w kierunku równoleżnikowym. W całości stanowi granicę pomiędzy osiedlami Płaszczyzna i Przedmieście Warszawskie.

Stacja kolejowa

Osobne artykuły: Koło (stacja kolejowa), Koło Miasto i Koło Wąskotorowe.

Razem z dworcem funkcjonuje stacja kolejowa Koło, obsługująca zarówno ruch osobowy i towarowy, a jeszcze kilka lat wstecz – także wąskotorowy.

Bibliografia

Józef Burszta, 600 lat miasta Koła, Poznań 1963

Piotr Maluśkiewicz: Ziemia konińska: przewodnik turystyczny. Konin: Żychlin: "Apeks", 1997. ISBN 83-86139-28-5.

Michalak Robert, Koło, „Świat Kolei” 10/2009

Michalak Robert, Dworzec kolejowy w Kole, „Kronika Wielkopolski” 1 (133)/2010

Kazimierz Kasperkiewicz: Miejsca i obiekty walki i pamięci z lat wojny i okupacji 1939-1945 w Kole i powiecie kolskim. Koło: Towarzystwo Przyjaciół Miasta Koła, 2004. ISBN 8390903091.

Koło – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w Kotlinie Kolskiej, nad Wartą. Siedziba powiatu kolskiego i gminy miejskiej Koło. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego.

Konin – miasto na prawach powiatu w środkowej Polsce, położone w Dolinie Konińskiej nad rzeką Wartą, we wschodniej części województwa wielkopolskiego. Siedziba powiatu konińskiego. W latach 1975–1998 stolica województwa konińskiego. Według danych GUS z 2009, miasto posiada 79 516 mieszkańców.