Dynastia Ming - Polski Serwis Naukowy

Korona cesarska z czasów dynastii Ming

Ceramika z czasów dynastii Ming

Dynastia Ming – dynastia panująca w Chinach w latach 1368 – 1644.

Była ostatnią narodową dynastią chińską. Została założona przez Zhu Yuanzhanga, przywódcę powstania przeciwko mongolskiej dynastii Yuan. Po okresie rozwoju trwającym do połowy XV wieku Chiny pod rządami dynastii Ming stopniowo popadały w coraz większą stagnację. Ostatecznie dynastia upadła w wyniku najazdu Mandżurów, którzy wykorzystali powstanie chłopskie i założyli własną dynastię Qing

Prowincja Guangdong ?/i (chiń. trad.: 廣東; chiń. upr.: 广东; pinyin: Guǎngdōng; Wade-Giles: Kuang-tung; Jyutping: gwong2 dung1; inne formy: Kwangtung lub Prowincja Kanton/Kantońska (przest.)) – południowo-wschodnia prowincja ChRL.

Czyngis-chan, Dżyngis-chan, do 1206 Temudżyn (ur. w 1155 (wg. źródeł muzułmańskich) lub 1162 (wg. źródeł chińskich i mongolskich) w Deliün Bołdak, rejon obecnej Czyty w Rosji - zm. 18 sierpnia 1227) (IPA: [ʧiŋɡis xaːn], wymowa mongolska ?/i) – władca mongolski, twórca i długoletni władca Imperium Mongolskiego.

Historia

W pierwszym okresie panowania dynastii Ming, do połowy XV wieku, nastąpił imponujący rozwój gospodarczy i kulturalny całych Chin, a szczególnie regionów południowych i przybrzeżnych. Prowadzone były wielkie roboty nawadniające, zalesienia, rozwinięto uprawę bawełny, produkcję tkanin jedwabnych i bawełnianych, szkła, porcelany, statków morskich. Nastąpiło w tym okresie wielkie odrodzenie rodzimej kultury chińskiej oraz buddyzmu i taoizmu.

Hongxi, chiń. 洪熙, imię osobiste: Zhu Gaozhi, chiń. 朱高熾, (ur. 16 sierpnia 1378, zm. 29 maja 1425) – czwarty cesarz Chin z dynastii Ming, panujący od 7 września 1424 roku aż do śmierci.

Yongli (chin. 永曆, Yǒnglì); imię prywatne: 朱由榔, Zhū Yóuláng (ur. 1623, zm. kwiecień 1662) – ostatni przedstawiciel chińskiej dynastii Ming, w latach 1646-1662 formalnie cesarz w południowych prowincjach.

W XV w. Chiny podporządkowały sobie Mandżurię na północy i Wietnam na południu oraz prowadziły ożywione kontakty handlowe i dyplomatyczne z Japonią, Indiami i Azją Południowo-Wschodnią, czego symbolem stały się wyprawy odkrywcze Zheng He, który dotarł aż do Mozambiku. Później handel jednak osłabł, m.in. ze względu na ataki piratów wakō, którzy rabowali nawet nadbrzeżne miasta kontynentu. Drugim dużym zagrożeniem były, nieustannie ponawiane, ataki Mongołów na północne rubieże Chin. W celu ich osłonięcia przed najazdami koczowników odnowiony został Wielki mur chiński i wybudowano 5 tys. kilometrów szańców.

Dynastia Yuan – mongolska dynastia władająca imperium chińsko-mongolskim w latach 1279 – 1368, a następnie jako dynastia północnych Yuan do 1635 w Mongolii.

Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma – "Nauka Przebudzonego") – system filozoficzno-etyczny uznawany przez wielu ludzi za religię, rzadziej za psychologię. Założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Jako religia buddyzm zalicza się do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

W drugiej połowie XVI wieku, ze względu na nieumiejętną politykę gospodarczą, zwłaszcza fiskalną, Chiny przeżywały znaczne trudności ekonomiczne, których rezultatem były liczne bunty i powstania chłopskie. Z tego osłabienia Państwa Środka skorzystał Nurhaczy, ambitny wódz Mandżurów, uważający się za spadkobiercę Czyngis-chana. W roku 1621 zdobył on miasto Mukden, które ustanowił swą stolicą, rozpoczynając tym samym podbój Chin. Dzieło podboju dokończyli jego syn i wnuk, którzy wykorzystali obalenie przez chłopskie powstania ostatniego panującego cesarza dynastii Ming, Chongzhena (1627 – 1644). Mandżurowie zajęli wówczas całe północne Chiny i ogłosili utworzenie nowej dynastii Qing. Mingowie utrzymali się na południu (Nankin, Fujian, Guangdong, Shanxi i Yunnan). Ostatecznie zostali pokonani w 1662.

Wielki Mur Chiński (chin. upr. 万里长城, trad. chin. 萬里長城; pinyin Wànlǐ Chángchéng) – zbiorcza nazwa systemów obronnych składających się z zapór naturalnych, sieci fortów i wież obserwacyjnych, oraz (w najbardziej strategicznych miejscach) murów obronnych z ubitej ziemi, murowanych lub kamiennych, osłaniających północne Chiny przed najazdami ludów z Wielkiego Stepu. Tradycyjnie przyjmuje się, że Wielki Mur rozciągał się od Shanhaiguan (nad zatoką Liaodong) do Jiayuguan w górach Nan Shan na długości ok. 2400 km. Nazywany jest też "Murem 10 000 Li" (10 000 nie powinno być tutaj traktowane dosłownie i oznacza raczej "nieskończoną długość" muru).

Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią. Przez kilka wieków kolonia portugalska, w 1975 uzyskał niepodległość.

Cesarze z dynastii Ming

Hongwu – (1368 – 1398)

Jianwen – (1398 – 1402)

Yongle – (1402 – 1424)

Hongxi – (1424 – 1425)

Xuande – (1425 – 1435)

Zhu Qizhen – (1435 – 1449)

Jingtai – (1449 – 1457)

Zhu Qizhen (po raz drugi) – (1457 – 1464)

Chenghua – (1464 – 1487)

Hongzhi – (1487 – 1505)

Zhengde – (1505 – 1521)

Jiajing – (1521 – 1567)

Longqing – (1567 – 1572)

Wanli – (1572 – 1620)

Taichang – (1620)

Tianqi – (1620 – 1627)

Chongzhen – (1627 – 1644)

Południowa dynastia Ming

Honghuang – (1644 – 1645)

Longwu – (1645 – 1646)

Zhu Changfang – (1645)

Zhu Yihai – (1645 – 1653)

Shaowu – (1646)

Yongli – (1646 – 1662)

Bibliografia

John King Fairbank: Historia Chin. Nowe spojrzenie. Gdańsk: Wydawnictwo Marabut, 1996. ISBN 83-85893-79-2.

Witold Rodziński: Historia Chin. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydaw., 1974.

Witold Rodziński (1918-1997) - polski dyplomata, historyk i sinolog, ambasador PRL w Londynie i Pekinie w okresie tzw. rewolucji kulturalnej. Autor monumentalnej "Historii Chin", wydanej równieź po angielsku jako "Walled Kingdom: A History of China from Antiquity to the Present".

Mandżurowie – grupa etniczna wywodząca się z plemion tungusko-mandżurskich ałtajskiej rodziny językowej, zamieszkujących od zamierzchłych czasów północno-wschodnią Mandżurię. Lud ten od XVII wieku do 1911 roku władał Chinami. W tym czasie niemal zupełnie zasymilował się z Chińczykami, tracąc tym samym swą kulturową odrębność. Obecnie stanowią mniejszość na terenie Mandżurii oraz Dżungarii, żyjąc w rozproszeniu wśród ludności chińskiej.