Dysplazja - zmiana przedrakowa - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy zmiany przedrakowej. Zapoznaj się również z: dysplazja (zaburzenie rozwojowe).

Dysplazja (łac. dysplasia, z gr. dys = zły + plassein = tworzyć, kształtować) - nieprawidłowości w wyglądzie komórek (zmiany cytologiczne) oraz zaburzenia w architekturze tkanki wskazujące na wczesny krok w kierunku transformacji nowotworowej, zaburzeniami budowy komórek (polimorfizm, nieprawidłowości jąder), ich dojrzewania i różnicowania (liczne mitozy) oraz struktury (utrata biegunowości komórek i warstwowości jąder). Zjawisko dysplazji polega na stopniowej przebudowie dotychczas zdrowego narządu. To zaburzone różnicowanie jest ograniczone do warstwy nabłonkowej (dysplazja dotyczy głównie nabłonka i tkanki łącznej) i nie ulega inwazji do głębszych tkanek - nie przekracza błony podstawnej. Dysplazja jest najbardziej stałym wykładnikiem histopatologicznym stanu przedrakowego nabłonka. Dysplazja bywa nawet określana jako stan przejściowy pomiędzy rozrostem (hyperplasia) a nowotworem. Jest zaburzeniem cięższym od metaplazji ale lżejszym od anaplazji.

Polimorfizm, wielopostaciowość, polimorfizm funkcjonalny (gr. polys - wiele, morfe - kształt) - zjawisko występowania w obrębie populacji organizmów określonego gatunku (pomiędzy którymi zachodzi swobodny przepływ genów) odmiennych form różniących się funkcjonalnie lub strukturalnie. Polega na tworzeniu się hierarchii i podziału funkcji w obrębie populacji. Zachodzi m.in. u owadów (u mrówek, pszczół, os i szerszeni), czy ptaków, wśród których występuje pospolicie, z wyjątkiem blaszkodziobych i dzięciołów, u których występuje rzadko oraz trogonów, lelkowych i żurawi, u których w ogóle nie występuje.
Histopatologia, histologia patologiczna (gr. ἱστός πάθος -λογία) jest działem patomorfologii (dawniej nazywanej anatomią patologiczną), która bada i rozpoznaje zjawiska mikroskopowe zachodzące w komórkach oraz tkankach organizmu przy różnego rodzaju schorzeniach. Zakres wykorzystania diagnostycznego i znaczenie histopatologii w codziennej praktyce klinicznej stale się zwiększa.

Nie wszystkie zmiany dysplastyczne stają się podłożem rozwoju raka inwazyjnego. Według danych z piśmiennictwa, zjawisko to obserwuje się w 1,5 do 40% przypadków, zależnie od występowania atypii, zastosowanych kryteriów i czasu obserwacji. Chociaż zmiany dysplastyczne mogą się cofnąć spontanicznie, to stałe zmiany powinny być usunięte za pomocą jednego ze sposobów: chirurgicznego wycięcia, wypalania chemicznego, gorącem, laserem lub zamrażania (krioterapia).

Czynnik rakotwórczy, karcynogen, kancerogen – czynnik, który powodując mutację materiału genetycznego, przyczynia się do rozwoju choroby nowotworowej.
Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Terminem dysplazja określa się także zmiany proliferacyjno-zanikowe w sutku powstające pod wpływem zaburzeń hormonalnych. Ponieważ tego typu zmiany w sutku nie są stanem przednowotworowym, nazywa się je łagodnymi dysplazjami sutka.

Cechy komórek dysplastycznych

Dysplazja charakteryzuje się głównie zmianami mikroskopowymi, jak:

anizocytoza - komórki tej samej tkanki mają różne rozmiary

poikilocytoza - komórki o niestandardowych kształtach

hyperchromatoza - zwiększenie ilości DNA w komórkach (ma związek z barwieniem H + E )

macronucleosis - powiększenie jądra komórkowego

polynucelosis - obecność wielu jąder komórkowych w obrębie danej komórki

makrocytoza - zwiększenie rozmiarów komórki

wakualizacja - pojawienie się zwiększonej ilości wakuoli w komórkach

obecność wielu figur podziałów mitotycznych (nietypowa ilość komórek dzielących się w danej chwili)

Tkanka (łac. textum) – zespół komórek o podobnej budowie, określonych czynnościach, podobnym pochodzeniu, budowie, przemianie materii i przystosowanych do wykonywania określonej funkcji na rzecz całego organizmu. Tkanki są elementami składowymi narządów i ich układów. Dział biologii zajmujący się tkankami to histologia.
Krioterapia (gr. κρυο krýos - zimny + gr. θεραπεια therapeía - leczenie) – w medycynie, forma zimnolecznictwa z zastosowaniem temperatur poniżej 0 °C. .

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)