Ten artykuł dotyczy stolicy Stanów Zjednoczonych Ameryki. Zapoznaj się również z: stan Waszyngton lub inne znaczenia nazwy Waszyngton.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Waszyngtonie

Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem, Dystryktem lub po prostu D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych.

Miasto Waszyngton stanowiło pierwotnie odrębną jednostkę samorządową znajdującą się na obszarze Terytorium Kolumbii, dopiero uchwała Kongresu z 1871 zespoliła je z Terytorium, powołując do istnienia całość nazwaną Dystryktem Kolumbii. Dlatego też, choć według prawa zwie się "Dystrykt Kolumbii", powszechnie znane jest jako "Waszyngton, D.C." Leży na północnym brzegu rzeki Potomak, graniczy ze stanami Wirginia (na południowym zachodzie) oraz Maryland (z pozostałych stron). Ma 599 657 stałych mieszkańców, jeżeli zaś uwzględnić dojeżdżających do pracy z sąsiednich osiedli, liczba ludzi przebywających w jego obrębie wzrasta w dni robocze do ponad miliona. Obszar Metropolitalny Waszyngtonu, którego Dystrykt jest częścią, liczy 5,3 miliona ludzi i stanowi dziewiąty pod względem wielkości obszar metropolitalny w kraju.

Istnienie dystryktu federalnego, mającego służyć za stałą stolicę państwa, funkcjonującego odrębnie od administracji stanowych, sankcjonuje Artykuł pierwszy Konstytucji Stanów Zjednoczonych. Na jego terenie znajdują się główne ośrodki trzech gałęzi władzy federalnej: ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, a także naczelne siedziby organizacji takich jak Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Organizacja Państw Amerykańskich, Międzyamerykański Bank Rozwoju czy Panamerykańska Organizacja Zdrowia, oraz grup lobbingowych, związków i samorządów zawodowych. W Waszyngtonie zlokalizowane są również 174 placówki dyplomatyczne, liczne pomniki narodowe i muzea.

Nadzór nad Waszyngtonem sprawuje burmistrz wraz z trzynastoosobową radą miejską, jednak najwyższą władzę ma w swoich rękach Kongres, który może zmieniać lokalne prawa według uznania. Z tego powodu jego mieszkańcy mają mniejsze niż w stanach możliwości formowania samorządu. Dystrykt posiada pozbawionego prawa do głosowania delegata w Kongresie, nie przysługują mu żadne miejsca w Senacie. Waszyngtończycy nie mogli uczestniczyć w wyborach prezydenckich do czasu ratyfikowania 23. poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych w 1961.

Historia

Jerzy Waszyngton, pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych

Gdy w XVII wieku pierwsi Europejczycy przybyli na tereny, gdzie dziś znajduje się Waszyngton, dorzecze Anacostia River zamieszkiwali Indianie Nacotchtank, zaliczani do ludów algonkińskich; jednakże rdzenni Amerykanie w dużej mierze opuścili ten obszar w początkach wieku XVIII. Georgetown, założone na terenie Prowincji Maryland, nad północnym brzegiem Potomak w 1751, weszło w skład wydzielonego blisko 40 lat później terytorium federalnego. Powstałe w 1749 miasto Alexandria, leżące obecnie w stanie Wirginia, pierwotnie również znalazło się w obrębie Dystryktu.

Argumenty za utworzeniem dystryktu federalnego przedstawił James Madison w eseju "Federalist No. 43", opublikowanym 23 stycznia 1788. Dowodził w nim, że stolica musi uzyskać odrębność od administracji stanowej, aby zachować samowystarczalność i zapewnić sobie bezpieczeństwo. Napaść w 1783 grupy rozzłoszczonych niewypłaceniem żołdu żołnierzy na rezydujący w Filadelfii Kongres, znana jako bunt pensylwański, znacząco uwydatniła organom państwowym konieczność zadbania o własną ochronę. Z tego względu ósma sekcja Artykułu Pierwszego Konstytucji Stanów Zjednoczonych przyznaje władzom kompetencję utworzenia stolicy pod postacią "Dystryktu (nie przekraczającego swymi rozmiarami kwadratu o boku długości dziesięciu mil) powstałego z terytoriów odstąpionych przez poszczególne stany, który, za aprobatą Kongresu, stanie się siedzibą Rządu Stanów Zjednoczonych", nie precyzuje jednakże jej położenia. Porozumienie nazywane Kompromisem z 1790, zawarte pomiędzy Madisonem, Alexandrem Hamiltonem i Thomasem Jeffersonem ustalało, że Rząd przejmie długi wojenne administracji stanowych pod warunkiem, że stolica znajdzie się na terenach południowych.

Wydany 16 lipca 1790 Residence Act decydował, że nowa stolica znajdzie się nad rzeką Potomak, a jej dokładną lokalizację określi prezydent Waszyngton. Zgodnie z zapisami Konstytucji, początkowo dystryktowi nadano kształt kwadratu o boku 10 mil (16 km), co dało łączną powierzchnię 100 mil kwadratowych (260 km²). W latach 1791-92 Andrew Ellicott wraz z pomocnikami, między innymi Benjaminem Bannekerem, przeprowadził pomiary topograficzne na granicach Dystryktu z Maryland i Wirginią oraz oznaczył je rozmieszczonymi co milę znakami granicznymi; większość z nich znajduje się na miejscu do dziś. Równolegle nad północnym brzegiem Potomak, na wschód od istniejącej już osady Georgetown, rozpoczęła się budowa "miasta federalnego". 9 września 1791 nadano mu nazwę na cześć George'a Washingtona, dystrykt zaś zyskał miano "Terytorium Kolumbii", nawiązujące do używanej w owym czasie poetyckiej nazwy Stanów Zjednoczonych. Pierwsze obrady Kongresu w nowej siedzibie odbyły się 17 listopada 1800.

Ogłoszony w 1801 Akt Organiczny oficjalnie uporządkował status prawny Terytorium, oddając je, wraz ze znajdującymi się na jego terenie miastami: Waszyngtonem, Georgetown oraz Alexandrią, pod wyłączny zarząd Kongresu. Na nie przynależących do żadnego osiedla terenach ustanowiono dwa hrabstwa: Waszyngtonu na wschód od Potomak i Alexandrii na zachód od rzeki. Zgodnie z tą uchwałą, obywatele Dystryktu przestali być mieszkańcami stanów Maryland i Wirginia, w konsekwencji czego stracili prawo do posiadania przedstawicieli w Kongresie.

Rysunek przedstawiający nieukończony Kapitol po spaleniu Waszyngtonu przez Anglików w 1814

W dniach 24-25 sierpnia 1814 miał miejsce epizod znany jako spalenie Waszyngtonu. Brytyjczycy zaatakowali stolicę podczas wojny brytyjsko-amerykańskiej w odwecie za ograbienie i zniszczenie Yorku (dzisiejsze Toronto). Anglicy podpalili i zdewastowali nieukończony Kapitol, siedzibę Departamentu Skarbu i Biały Dom. Większość budynków rządowych szybko odbudowano, jednak Kapitolu nie udało się wznieść aż do 1868.

Już w 1800 mieszkańcy Dystryktu protestowali przeciw brakowi praw wyborczych. Pojawiły się propozycje, by wybrnąć z kłopotliwej sytuacji, zwracając scedowane na rzecz powołania terytorium federalnego ziemie macierzystym stanom. Zagadnienie to przeszło do historii pod nazwą retrocesji. Nie uzyskała ona wystarczającego poparcia aż do lat trzydziestych XIX wieku, kiedy to hrabstwo Alexandrii dotknęła zapaść gospodarcza z uwagi na zaniedbania władzy. Oliwy do ognia dolał fakt, że Alexandria stanowiła ważny ośrodek handlu niewolnikami, a krążyły podówczas pogłoski, jakoby zasiadający w Kongresie abolicjoniści dążyli do zniesienia niewolnictwa w Dystrykcie, co jeszcze bardziej pogłębiłoby problemy ekonomiczne regionu. Niezadowolona z poczynań Kongresu ludność zaczęła wysuwać roszczenia odnośnie powrotu do Wirginii. Organa stanowe uczyniły im zadość w lutym 1846, częściowo dlatego, że powrót Alexandrii zapewniał Zgromadzeniu Ogólnemu Wirginii dwóch kolejnych popierających niewolnictwo delegatów. 9 lipca 1846 Kongres zgodził się zwrócić stanowi Wirginia obszary leżące na południe od Potomak.

Teatr Forda, miejsce zabójstwa Abrahama Lincolna w 1865

Obawy przeciwników wyzwolenia okazały się uzasadnione. Kompromis z 1850 zakazał handlu ludźmi w granicach Dystryktu, jednakże samo posiadanie niewolników pozostało w dalszym ciągu legalne. Mimo to do 1860 już 80% czarnoskórych mieszkańców miasta było wolnymi ludźmi. Wybuch wojny secesyjnej spowodował znaczny wzrost populacji Dystryktu ze względu na ekspansję rządu federalnego i liczny napływ wyzwoleńców. Rok 1862 przyniósł, dziewięć miesięcy przed wydaniem Proklamacji Emancypacji, podpisanie przez Abrahama Lincolna Compensated Emancipation Act i ostateczny koniec niewolnictwa na terenie Dystryktu. Dzięki temu prawa obywatelskie otrzymało około 3100 osób. W 1870 terytorium federalne zamieszkiwała 132-tysięczna społeczność. Pomimo rozrostu miasta, w Waszyngtonie ulice ciągle pozostawały nieutwardzone, brakowało też podstawowej infrastruktury sanitarnej. Sytuacja stała się tak niekorzystna, że niektórzy członkowie Kongresu optowali za przeniesieniem stolicy w inne miejsce.

Następny Akt Organiczny, wydany przez Kongres w 1871, tworzył nowe władze dla całego terytorium federalnego. Miasta Waszyngton i Georgetown oraz Hrabstwo Waszyngtonu stały się jedną jednostką administracyjną, nazwaną Dystryktem Kolumbii. Nawet jeżeli z punktu widzenia prawa Waszyngton przestał istnieć, nie zaniechano używania jego dotychczasowej nazwy, a cały obszar stał się znany jako Waszyngton, D.C. Na mocy tego samego dokumentu Kongres powołał Komisję Robót Publicznych, odpowiedzialną za unowocześnienie miasta. W 1873 prezydent Grant zatwierdził na nowo utworzone stanowisko gubernatora Alexandra Shepherda. W ciągu tego roku Shepherd wydał na inwestycje publiczne 20 milionów dolarów (357 milionów według wartości z 2007). Dzięki tym pieniądzom miasto zostało istotnie zmodernizowane, lecz także stanęło przed nim widmo bankructwa, dlatego w 1874 Kongres zlikwidował samorząd i po raz kolejny objął Dystrykt bezpośrednią jurysdykcją. Po tej dacie w mieście nie wdrożono żadnych projektów odnowy aż do opracowania Planu McMillana na początku XX wieku.

Populacja Dystryktu utrzymywała się na w przybliżeniu niezmienionym poziomie do czasu nadejścia wielkiego kryzysu, kiedy to wprowadzana przez Franklina Delano Roosevelta polityka Nowego Ładu spowodowała znaczny rozrost administracji państwowej. II wojna światowa przyczyniła się do dalszego zwiększenia liczby rezydujących w Waszyngtonie urzędników; w 1950 ludność stolicy osiągnęła najwyższy w historii poziom 802178 stałych mieszkańców. Uchwalona w 1961 23. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych przyznała Dystryktowi trzy głosy w Kolegium Elektorskim.

Tłumy otaczające Staw przed Pomnikiem Lincolna podczas Marszu na Waszyngton

Po zamordowaniu 4 kwietnia 1968 pastora Martina Luthera Kinga, Waszyngton sparaliżowały zamieszki, które skupiły się w rejonach U Street, 14th Street, 7th Street oraz H Street – głównych ośrodkach zamieszkania i zatrudnienia ludności afroamerykańskiej. Rozruchy trwały trzy dni, zanim trzynastotysięczne oddziały Gwardii Narodowej i wojska zdołały powstrzymać rozlew krwi. W wyniku zajść spłonęło wiele budynków i sklepów; naprawa szkód trwała aż do końca lat dziewięćdziesiątych XX wieku.

W 1973 Kongres uchwalił District of Columbia Home Rule Act, ustanawiający obieralnego burmistrza i radę miejską Dystryktu. W pierwszych wyborach zwycięstwo odniósł Walter Washington, stając tym samym się pierwszym wybranym przez mieszkańców burmistrzem Waszyngtonu i zarazem pierwszym czarnoskórym na tym stanowisku. Nowa jeszcze administracja pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku dziewięćdziesiątych straciła zaufanie i dostała się w ogień krytyki za swoją nieudolność i marnotrawstwo. Aby temu zaradzić, Kongres powołał w 1995 Komisję Kontroli Finansowej Dystryktu Kolumbii, której zadaniem było nadzorowanie wydatków miasta i uzdrowienie jego władz. Dystrykt odzyskał kontrolę nad swoim budżetem we wrześniu 2001, zawieszono wtedy również monitoring ze strony Komisji.

11 września 2001 terroryści uprowadzili samolot rejsowy należący do linii American Airlines i staranowali przy jego pomocy znajdujący się w pobliskim Arlington budynek Pentagonu. Samolot przeznaczony, jak się przypuszcza, do zaatakowania celu na terenie Waszyngtonu, rozbił się w stanie Pensylwania, gdy pasażerowie zaatakowali porywaczy w rozpaczliwej próbie odzyskania kontroli nad lotem.

Warunki naturalne

Przez dzielnicę Georgetown przebiega Chesapeake and Ohio Canal.

Całkowita powierzchnia Dystryktu wynosi 177 km², z których 159 km² stanowi ląd, pozostałe zaś 18 km² (10,16%) – woda. Terytorium federalne nie ma już, jak pierwotnie, 100 mil kwadratowych (260 km²) z uwagi na zwrot jego południowej części stanowi Wirginia w 1846. Współcześnie składają się nań wyłącznie ziemie przekazane przez stan Maryland. Waszyngton otaczają stany: Wirginia ze strony południowego zachodu, oraz Maryland od północnego i południowego wschodu a także północnego zachodu. Na jego terenie znajdują się trzy duże naturalne cieki wodne: rzeka Potomak wraz z dopływami, Anacostia River oraz potok Rock Creek. Niegdyś istniał także czwarty, Tiber Creek, przepływający przez obszary National Mall, całkowicie ukryto go pod ziemią w latach siedemdziesiątych XIX wieku.

Waszyngton nie został, jak twierdzi jedna z miejskich legend, zbudowany na osuszonym bagnie. Mokradła pokrywały co prawda spore połacie terenu wzdłuż okolicznych rzek, tym niemniej i tak większość terytorium Dystryktu przypadało na grunty rolne i zalesione wzgórza. Najwyższe naturalne wzniesienie Dystryktu Kolumbii zwie się Point Reno, leży na terenie Fort Reno Park w Tenleytown i liczy 125 m n.p.m.. Najniższy z kolei punkt to wysokość poziomu morza, jaką osiąga Potomak. Geograficzne centrum Waszyngtonu wyznaczono w pobliżu skrzyżowania 4th Street i L Street NW.

Około 19,4% Dystryktu zajmują parki, co czyni go drugim obok Nowego Jorku najbardziej zadrzewionym obszarem spośród gęsto zabudowanych miast amerykańskich. Nad większością terenów zielonych, takich jak Rock Creek Park, Chesapeake and Ohio Canal National Historical Park, National Mall, Theodore Roosevelt Island, Constitution Gardens, Meridian Hill Park oraz Anacostia Park, czuwa National Park Service. Jedynym znaczącej wielkości obszarem środowiska naturalnego nie znajdującym się pod jego kuratelą jest United States National Arboretum, które pozostaje pod opieką Departamentu Rolnictwa. W okresie 1850-1927 mający swój początek nieopodal Georgetown Chesapeake and Ohio Canal pozwalał barkom transportowym omijać wodospady Great Falls położone w górnym biegu Potomak, na północnym zachodzie od Waszyngtonu.

Klimat

Waszyngton znajduje się w strefie klimatu wilgotnego subtropikalnego (w klasyfikacji klimatów Köppena: Cfa). Tak jak pozostałe regiony amerykańskiego środkowego wybrzeża nieco odsunięte oceanu, posiada wyraźne cztery pory roku. Dystrykt położony jest w strefach mrozoodporności roślin 8a (rejon śródmieścia) oraz 7b (pozostałe obszary), co świadczy o umiarkowanym klimacie. Wiosna i jesień są łagodne, mało wilgotne, zimą natomiast utrzymują się niskie temperatury, roczny opad śniegu wynosi 420 mm. Średnie najniższe temperatury zimą oscylują wokół -1 °C od połowy grudnia do połowy lutego. Większe zamiecie dotykają region średnio w odstępie czterech do sześciu lat. Najbardziej gwałtowne burze zwane są nor'easter, cechują je silny wiatr i deszcz oraz sporadycznie towarzyszące im śnieżyce. Tego typu zjawiska atmosferyczne notorycznie nawiedzają duże obszary amerykańskiego wschodniego wybrzeża.

Lata są zwykle gorące i wilgotne, z dziennymi średnimi temperaturami lipca i sierpnia w okolicy 30 °C. Połączenie ciepła z wilgotnością skutkuje częstym występowaniem gwałtownych burz, niektóre z nich sprowadzają także tornada. Szalejące późnym latem i wczesną jesienią tropikalne huragany (lub pozostałości po nich) rzadko docierają w te rejony. Nawet jeśli do tego dojdzie, są one bardzo osłabione w związku z odległością, jaką muszą pokonać z uwagi na śródlądowe położenie Waszyngtonu. Wylewy Potomak, wywoływane pływami oceanu oraz gwałtownymi morskimi falami, powodowały w przeszłości znaczące zniszczenia w rejonie Georgetown.

Najwyższą zarejestrowaną w regionie temperaturę 41 °C odnotowywano 6 sierpnia 1918 oraz 20 lipca 1930, najniższą zaś, −26.1 °C, 11 lutego 1899, podczas wielkiej zamieci z 1899. Przez około 36,7 dnia w roku średnia temperatura utrzymuje się powyżej 32 °C, a przez 64,4 nocy spada poniżej zera.

Urbanistyka

Plan Waszyngtonu z 1792 autorstwa Pierre'a L'Enfant'a po korektach Andrew Ellicotta

Waszyngton powstał od podstaw na dotychczas niezagospodarowanym terenie. Głównym autorem koncepcji miasta był Pierre Charles L'Enfant, urodzony we Francji architekt, inżynier oraz urbanista, który po raz pierwszy znalazł się w koloniach, gdy wraz z generałem La Fayette jako inżynier wojskowy brał udział w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. W 1791 prezydent Waszyngton powierzył mu zadanie zaprojektowania nowej stolicy. Przedstawiona przez L'Enfanta idea czerpała z wzorców barokowych – zawierała elementy takie jak szerokie aleje rozchodzące się promieniście z prostokątnych oraz okrągłych placów, co zapewniało sporo otwartej przestrzeni i dawało możliwość swobodnego kształtowania krajobrazu. W marcu 1792 L'Enfant stracił stanowisko – jego nalegania na to, by nadzorować najdrobniejsze szczegóły projektu doprowadziły do konfliktów z trzema mającymi zarządzać budową wyznaczonymi przez Waszyngtona komisarzami. Miejsce Francuza zajął Andrew Ellicott, dotychczasowy współpracownik, który pomagał mu między innymi badać teren przyszłego miasta. Ellicott dokonał w planach kilku korekt, zmieniając przebiegi pewnej części ulic, jednakże nie wpłynęło to istotnie na oryginalny zamysł. Ówczesne granice miasta Waszyngton wyznaczały: teren przy dzisiejszym Florida Avenue od północy, Rock Creek na zachodzie, oraz Anacostia River na wschodzie.

U progu XX wieku wizję stolicy L'Enfanta jako miejsca obfitującego w liczne tereny zielone oraz wielkie pomniki narodowe zakłócały powstające wszędzie slumsy i chaotycznie stawiane budynki, na przykład stacja kolejowa na terenie National Mall. W 1900 Kongres powołał połączony komitet pod przewodnictwem senatora Jamesa McMillana z zadaniem uporządkowania i upiększenia najważniejszych obszarów miasta federalnego. Ukończony w 1901 projekt zakładał reorganizację terenów przy Kapitolu oraz National Mall, budowę nowych obiektów użyteczności publicznej i monumentów, usunięcie slumsów, a także stworzenie nowego systemu parków miejskich. Architekci zaangażowani do komisji posiłkowali się oryginalną koncepcją, stąd też ich wkład uważa się za swoiste dopełnienie wizji L'Enfanta.

Podział Dystryktu na cztery kwadranty

Gdy wzniesiono dwunastopiętrową Cairo Apartment Building, Kongres przegłosował w 1910 Heights of Buildings Act, wprowadzający limit wysokości budynków wznoszonych na terytorium federalnym. Jeszcze w tym samym roku uchwalono doń poprawkę, ograniczającą maksymalną wysokość budowanych obiektów do szerokości ulicy, przy której miały stanąć, zwiększonej o 20 stóp (6,1 m). Dzięki temu współczesna panorama miasta zachowała niewysoki i rozległy charakter, co czyni zadość pragnieniu Thomasa Jeffersona, aby uczynić z Waszyngtonu "amerykański Paryż" z "niską, dogodnie rozmieszczoną" wzdłuż "lekkich i otwartych" ulic zabudową. Wskutek wydania tego zarządzenia, Pomnik Waszyngtona pozostał po dziś dzień najwyższym obiektem na terenie Dystryktu, jednakże, wbrew krążącym pogłoskom, nigdy nie był on sankcjonowanym prawnie punktem odniesienia dla dopuszczalnej wysokości budynków, podobnie zresztą jak Kapitol. Obowiązujące ograniczenia uznaje się za główny powód braku dostępnych w przystępnych cenach mieszkań oraz problemy komunikacyjne wynikające z postępującego zjawiska eksurbanizacji. Szereg wyższych obiektów ulokowano nieopodal śródmieścia, lecz poza granicami Dystryktu, w leżącym po drugiej stronie Potomak Rosslyn.

Dystrykt podzielono na cztery kwadranty o niejednakowej powierzchni: Północno-Zachodni (NW), Północno-Wschodni (NE), Południowo-Wschodni (SE) oraz Południowo-Zachodni (SW). Osie tworzące ich granice biorą swe początki w krypcie Kapitolu. Wszystkie nazwy ulic zawierają skrót określający, w której ćwiartce się znajdują, większość z nich nadawano według wzorców: drogi o przebiegu ze wschodu na zachód identyfikują litery (np. C Street SW), a o przebiegu z północy na południe – numery (np. 4th Street NW). Za najbardziej rozpoznawalne uchodzą Pennsylvania Avenue, łącząca Biały Dom z Kapitolem oraz K Street, przy której znajdują się biura wielu grup lobbingowych. Waszyngton to również siedziba 174 ambasad, z których aż 59 ulokowano w części Massachusetts Avenue znanej pod nieoficjalną nazwą "Embassy Row".

Architektura

Biały Dom zajął drugie miejsce w zorganizowanym w 2007 przez AIA plebiscycie "America's Favorite Architecture"

Architektura Waszyngtonu stanowi mieszankę różnych stylów. Na terenie Dystryktu znajduje się sześć budynków z pierwszej dziesiątki plebiscytu "America's Favorite Architecture", zorganizowanego przez AIA w 2007: Biały Dom, Washington National Cathedral, Pomnik Jeffersona, Kapitol, Pomnik Lincolna i Vietnam Veterans Memorial. Obiekty te, podobnie jak wiele innych znaczących budowli, reprezentują architekturę klasycystyczną, georgiańską, neogotycką oraz modernistyczną. Za godne uwagi uznać można również budynki wzniesione w stylu II Cesarstwa Francuskiego, takie jak Old Executive Office Building.

Poza śródmieściem formy architektoniczne jeszcze bardziej się różnicują. Historyczne obiekty zaprojektowano głównie w stylach królowej Anny, Châteauesque, neoromańskim, neogregoriańskim, Beaux-Arts oraz zgodnie z różnorodnymi nurtami architektury wiktoriańskiej. Budownictwo szeregowe powszechnie występuje na obszarach miasta powstałych po wojnie secesyjnej, reprezentuje przeważnie trendy typowe dla architektury federalistycznej oraz późnowiktoriańskiej. Ponieważ Georgetown założono przed powstaniem Waszyngtonu, na jego terenie znajdują się najstarsze budynki Dystryktu, a wśród nich Old Stone House – wzniesiony w 1765 najstarszy istniejący współcześnie w granicach terytorium federalnego dom. Większość użytkowanej w obecnych czasach zabudowy mieszkaniowej powstała jednakże dopiero w latach siedemdziesiątych XIX wieku i później, również reprezentuje ona na ogół stylistykę typową dla zmierzchu epoki wiktoriańskiej. Założony w 1789 Georgetown University wyróżnia się spośród sąsiednich obiektów, łącząc w sobie elementy neoromańskie i neogotyckie. Największym budynkiem na terenie Dystryktu jest Ronald Reagan Building, z powierzchnią wynoszącą w przybliżeniu 288000 m².

Demografia

W 2009 United States Census Bureau oszacowało populację Dystryktu na 599657 mieszkańców, tym samym potwierdzając utrzymanie się trendu wzrostowego liczby ludności od czasu przeprowadzenia spisu powszechnego z 2000, który wykazał 572059 mieszkańców. Dni robocze przynoszą, wraz z napływem do Waszyngtonu osób w nim zatrudnionych, lecz zamieszkujących przedmieścia, tymczasowe znaczne zwiększenie liczby ludzi przebywających na jego terenie. Według danych pochodzących z 2005, przyrost ten sięga około 71,8%, co powoduje, że podczas dnia roboczego populacja rośnie do ponad miliona. Obszar Metropolitalny Waszyngtonu, w skład którego wchodzą również pobliskie hrabstwa położone zarówno w Maryland, jak i Wirginii, zajmuje, z ludnością na poziomie przewyższającym pięć milionów, dziewiąte miejsce pod względem wielkości w Stanach Zjednoczonych. Gdy połączyć go z Baltimore i jego przedmieściami, populacja utworzonego w ten sposób Obszaru Metropolitalnego Baltimore-Waszyngton przekracza osiem milionów, czyniąc zeń czwarty najbardziej zaludniony region kraju.

Według przeprowadzonego przez Census Bureau w 2007 American Community Survey, struktura rasowa Dystryktu kształtuje się następująco: 55,6% ludności stanowią Afroamerykanie, 36,3% biali, 3,1% Azjaci, a 0,2%  rdzenni Amerykanie. Odsetek innych ras wynosi łącznie 4,8%, a osób wielorasowych – 1,6%. Dodatkowo, udział Latynosów w ogóle społeczeństwa sięga 8,3%. Liczbę mieszkających w Waszyngtonie zagranicznych imigrantów oszacowano w 2007 na 74000. Główne ich źródła stanowią Salwador (Salwadorczycy skupili się na terenie dzielnicy Mount Pleasant), Wietnam, oraz Etiopia.

Łuk Przyjaźni, znajdujący się w centrum waszyngtońskiego Chinatown.

W odróżnieniu od innych amerykańskich miast o licznej populacji afroamerykańskiej, Waszyngton już na początku swego istnienia posiadał sporą liczbę czarnoskórych mieszkańców. Jest to rezultatem likwidacji niewolnictwa na terenach Górnego Południa Stanów Zjednoczonych tuż po wojnie o niepodległość. Udział wolnych Afroamerykanów w ludności regionu wzrósł z 1% przed wojną do 10% w 1810. Na terenie Dystryktu murzyńscy obywatele stanowili w latach 1800-1940 około 30% społeczeństwa. Ich udział osiągnął szczytową wartość 70% w 1970, od kiedy też frakcja ta systematycznie maleje z uwagi na odpływ licznych przedstawicieli czarnej ludności w kierunku przedmieść. Część starszych mieszkańców powróciła również na południe kraju, motywowana więzami rodzinnymi oraz niższymi kosztami utrzymania. W międzyczasie procent ludności białej powoli rósł, częściowo wskutek postępującej gentryfikacji wielu obszarów metropolii uważanych dotychczas za tradycyjne ostoje ludności murzyńskiej. Jest to szczególnie widoczne, jeżeli porównać 7,3% spadek liczebności populacji czarnoskórych ze 17,8% wzrostem liczby białych od 2000. Nie oznacza to jednak, że Afroamerykanie jedynie opuszczają miasto. Część z nich, szczególnie absolwenci college'ów oraz młodzi fachowcy, przenoszą się doń z obszarów północnych oraz środkowego zachodu w ramach Nowej Wielkiej Migracji, poszukując pracy, którą łatwiej zdobyć w Waszyngtonie.

Podczas spisu powszechnego z 2000 około 33000 pełnoletnich osób w Dystrykcie zadeklarowało orientację homo- oraz biseksualną, co stanowi w przybliżeniu 8,1% dorosłej populacji miasta. Małżeństwa osób tej samej płci są prawnie dopuszczalne od 3 marca 2010 roku.

Według sprawozdania z 2007, zjawisko analfabetyzmu funkcjonalnego dotyczy jednej trzeciej mieszkańców Dystryktu, w porównaniu do ogólnokrajowej średniej wynoszącej 20%. Jest to po części zasługa licznych imigrantów nie znających w dostatecznym stopniu języka angielskiego. Badania przeprowadzone w 2005 pozwoliły ustalić, że 85,16% mieszkańców powyżej piątego roku życia używa w domu jedynie języka angielskiego, 8,78% zaś hiszpańskiego. Francuski, z 1,35% udziałem, plasuje się na trzeciej pozycji. W sprzeczności do występującego wysokiego odsetka dotkniętych analfabetyzmem funkcjonalnym stoi fakt, że blisko 46% waszyngtończyków legitymuje się wykształceniem co najmniej wyższym licencjackim, nabytym po czteroletnich studiach w college'u. Według danych z 2000 więcej niż połowa zamieszkujących terytorium federalne to chrześcijanie: 28% katolicy, 9,1% amerykańscy baptyści, 6,8% południowi baptyści, 1,3% prawosławni pod zwierzchnictwem cerkwi i orientalni, 13% należy do innych chrześcijańskich wspólnot wyznaniowych. Muzułmanie mają w społeczeństwie udział 10,6%, wyznawcy judaizmu 4,5%, frakcja wyznawców innych religii oraz niepraktykujących żadnej sięga 26,8%.

1.4% mieszkańców deklaruje pochodzenie polskie.

Przestępczość

Podczas okresu znaczącego nasilenia przestępczości we wczesnych latach dziewięćdziesiątych XX wieku, Waszyngton zyskał miano "stolicy morderstw" Stanów Zjednoczonych, częstokroć zbliżając się z liczbą popełnianych zabójstw do Nowego Orleanu. Jej apogeum, w wysokości 479, przypadło na 1991, niedługo potem jednakże poziom przestępczości znacznie spadł. W 2009 w mieście wykryto 143 morderstwa, najmniej od 1966. Ostatecznie, liczba popełnianych zbrodni zmalała w latach 1995-2007 o 47%. W tym samym czasie liczba przestępstw przeciw mieniu, takich jak kradzieże czy rabunki, obniżyła się o w przybliżeniu 48%.

Jak w wypadku większości dużych miast, przestępczość utrzymuje się dziś na najwyższym poziomie w obrębie obszarów kojarzonych z gangami i handlem narkotykami. Najbogatsze dzielnice, położone w północno-zachodnim kwadrancie terytorium federalnego, pozostają w dużej mierze wolne od nielegalnej działalności, częstotliwość jej występowania nasila się jednak wraz z przemieszczaniem się na wschód. Wiele dzielnic, takich jak Columbia Heights czy Logan Circle, raz już dotkniętych plagą przestępstw, zdąża ku stabilizacji, ulegając przeobrażeniu w bezpieczne, pełne życia miejsca z uwagi na procesy gentryfikacyjne. Pod ich presją działalność pozaprawna przesuwana jest w kierunku wschodnim, niejednokrotnie poza granice Dystryktu, do Hrabstwa Prince George's.

26 czerwca 2008 Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych w sprawie Dystrykt Kolumbii przeciwko Hellerowi orzekł, że obowiązujący w mieście od 1976 zakaz posiadania broni był niezgodny z 2. poprawką do Konstytucji, gwarantującą prawo do dysponowania nią. Wyrok nie zniósł jednak wszystkich form kontroli nad uzbrojeniem – swej mocy nie utraciły przepisy zobowiązujące do jego rejestracji oraz zakaz posiadania broni szturmowej.