Dywersja pozafrontowa - Polski Serwis Naukowy

Dywersja pozafrontowa - utworzona w 1923 w Oddziale II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, na bazie doświadczeń Grupy "Wawelberg", ściśle zakonspirowana komórka której zadaniem miało być:

tworzenie zakonspirowanych grup wykwalifikowanych konspiratorów i dywersantów (w kraju i za granicą)

łączenie ich w sieć o określonej strukturze podległości

Zadaniem grup dywersyjnych było w przypadku wybuchu wojny lub zajęcia części terytorium RP przez nieprzyjaciela prowadzenie na (płytkim i głębokim) zapleczu frontu działań dywersyjnych:

Oddział II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego – komórka organizacyjna Sztabu Generalnego WP (od 1928 r. Sztabu Głównego WP) zajmująca się wywiadem, w tym radiowywiadem, kontrwywiadem, dywersją pozafrontową, kryptologią, studiami armii obcych i sprawami zagranicznymi (attaché) w latach 1918-1939.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

wysadzanie mostów, przepustów i torów kolejowych

sianie zamętu na bezpośrednim zapleczu frontu

organizacja konspiracji wojskowej po zakończeniu działań wojennych

Organizacją dywersji pozafrontowej w Wielkopolsce zajmowali się oficerowie Samodzielnego Referatu Bezpieczeństwa i Samodzielnego Referatu Informacyjnego Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu: Wincenty Wierzejewski, mjr Stefan Łukowicz, kpt. Wawrzyniec Mazany i mjr Jan Szumski.

Dowództwo Okręgu Korpusu Nr VII (DOK VII) - terytorialny organ Ministerstwa Spraw Wojskowych okresu II RP, pełniący funkcje administracyjno-gospodarcze, mobilizacyjne i garnizonowo-porządkowe z siedzibą w garnizonie Poznań.

Wielkopolska (łac. Polonia Maior) – kraina historyczna w środkowej i zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej i dolnej Warty; obejmuje Kaliskie i Poznańskie; Krajna i Pałuki są częścią historycznej ziemi kaliskej.

Działania dywersyjne w 1939 nie zostały podjęte na szeroką skalę ze względu na szybkość ofensywy niemieckiej jak i skomplikowaną sytuację na wschodnich obszarach II RP po uderzeniu Armii Czerwonej. Na bazie powiązań grup dywersji pozafrontowej powstawały zalążki organizacji konspiracyjnych.

Tajna Organizacja Wojskowa (TOW) lub Dywersyjna Organizacja Wojskowa (DOW) - tak organizatorzy dywersji pozafrontowej nazywali organizację, która miała być powołana w chwili zajęcia terytorium II RP przez agresora.

Po zakończeniu działań wojennych oficerowie prowadzący grupy dywersji pozafrontowej uruchamiali sieć powiązań w ramach Tajnej Organizacji Wojskowej.